Πέμπτη, 20 Απριλίου 2017

Νοερά μαζί τους.


Άτομα και κοινωνίες ευημερούν σε συνθήκες πολιτικής και οικονομικής ελευθερίας.
Τα επόμενα χρόνια, κάθε μέρα, ολοένα και θα ξεκαθαρίζουν στην αντίληψή μας οι θεμελιώδεις αξίες: σύνταγμα, διάκριση εξουσιών, ατομικά δικαιώματα, ελευθερία διακίνησης ιδεών και αγαθών.

(Εικόνα από τη χτεσινή διαδήλωση στο Καράκας, στην πολύπαθη Βενεζουέλα.)

ΛΙΝΑ ΠΑΝΤΑΛΕΩΝ: Ένας τάφος στα σωθικά / κριτική για τον Μισθοφόρο στο περιοδικό Εντευκτήριο.



Αντώνης Νικολής, Ο θάνατος του μισθοφόρου. Αθήνα, Το Ροδακιό 2016, 296 σελ.
Ένας σαρανταπεντάχρονος φιλόλογος ερωτεύεται έναν εικοσάχρονο οπλίτη. Η ανανταπόδοτη ερωτική επιθυμία μετεξελίσσεται σε υπαρξιακό θρίλερ, καθώς ο ερωτευμένος άντρας αγκιστρώνεται από ένα απόν, ανύπαρκτο, κυριολεκτικά και μεταφορικά, σώμα. Το πρόσωπο που αρχικά εγείρει την έλξη χάνει βαθμιαία τη σημασία του, γιατί υποσκελίζεται από τη φαντασιακή του όψη, εκείνην που τυραννά τον ήρωα του μυθιστορήματος. Ο τελευταίος, παραπαίοντας ανάμεσα σε φαντασιώσεις και εκλογικεύσεις, πασχίζει να καθυποτάξει την επιθυμία για τον νεαρό μισθοφόρο, άλλοτε υποβαθμίζοντάς την και άλλοτε ακρωτηριάζοντάς την από οτιδήποτε το ερωτικό. Όμως, οι ιδεαλιστικές μεταμφιέσεις του πόθου, αντί να αποδυναμώσουν τον άλλο άντρα, καθιστούν πανίσχυρη τη μορφή του. Ο ήρωας υποδουλώνεται στον φαντασιώδη εραστή του και τελικά ενδίδει ολοκληρωτικά στον παραλογισμό του έρωτά του, επινοώντας «ένα είδος νοερής συμβίωσης» για να περιθάλψει τον ανέφικτο δεσμό τους.
Ο Αντώνης Νικολής γράφει με άγρια, παράφορη παραστατικότητα για την απηνή συνθήκη του έρωτα. Το μυθιστόρημά του δεν είναι παρά μια ιστορία αγάπης, που διερευνάται μέχρι τις έσχατες, τις πιο ακραίες και πιο επώδυνες απολήξεις της. Με γλώσσα πάσχουσα, γοερή, αποδίδει τον συναισθηματικό ίλιγγο του ήρωα, ενώ παράλληλα ανιχνεύει το εσωτερικό του μαρτύριο, τις μεταλλάξεις της ερωτικής επιθυμίας, την εξοντωτική της ταλάντευση ανάμεσα στην έκσταση και στη συντριβή, ανάμεσα στο ξεγέλασμα και στην όψιμη, υπονομευτική διαύγεια. Στις ευφραντικές ψευδαισθήσεις του ίμερου ελλοχεύουν αλγεινές διαψεύσεις∙ οι πλανερές ενδείξεις θυμικής αμοιβαιότητας καταρρέουν από ανέκκλητες απορρίψεις∙ η έμμονη ανάγκη της παρουσίας του άλλου αντιμετριέται με τη λυσσαλέα ενόρμηση του αφανισμού του∙ η μέθεξη γυμνώνεται σε μοναξιά, το διαπερατό σώμα αποδεικνύεται αδιαπέραστο.

Δευτέρα, 17 Απριλίου 2017

Ο Άντης Ζέρβας για τον Μισθοφόρο.

Ο παραγωγός του Amagi και επιχειρηματίας και -θα έλεγα- εκλεκτός φιλελεύθερος στοχαστής Άντης Ζέρβας τίμησε τον Μισθοφόρο μ' ένα νομίζω πηγαίο κι ανεπιτήδευτο σημείωμα στον τοίχο του στο fb.
"Περίμενα να περάσουν και δύο μέρες αφότου το τελείωσα, για να κατακαθίσουν όλα αυτά που γέννησε το συγκεκριμένο βιβλίο και να δω αν η γεύση που είχα γυρίζοντας το οπισθόφυλλο, θα είχε και επίγευση. Ε, λοιπόν, έχει και είναι βαθιά.
Είναι τόσο καλογραμμένο, που σε ρουφάει από την πρώτη σελίδα. Τόσο, που έφτασα κάπου στις πενήντα για να συνειδητοποιήσω ότι είναι γραμμένο σε πολυτονικό.
Άμεσο, προκλητικό, τολμηρό, σκληρό και τρυφερό μαζί, ερωτικό, αλλά και δυναμικό, μου έδωσε την εντύπωση ότι παίρνει μια φιλική αγκαλιά με το δεξί την ελληνική κοινωνία, την ώρα που της δείχνει το μεσαίο δάχτυλο με το αριστερό.
Καμιά αυθεντία στην λογοτεχνία δεν είμαι, ειδικά στην ελληνική, αλλά σε όποιον διαθέτει λίγο χρόνο για διάβασμα και δεν θέλει να τον χάσει με δηθενιές και λεκτικές φιοριτούρες, αλλά να τον επενδύσει σε τέχνη με ουσία, ο Αντώνης Νικολής είναι σίγουρα στις προτάσεις ή τα δώρα που θα έκανα."


(Η φωτογραφία από το χρονολόγιο / facebook του Άντη Ζέρβα.) 

Κυριακή, 16 Απριλίου 2017

Η ασχήμια.

Η ασχήμια του ανορθολογισμού, ιδίως του γραφικού και αντιδραστικού. Θαυμάστε νεοελληνική καθυστέρηση. Με όλο το συμπαρομαρτούν φολκλόρ της.

Κυριακή, 9 Απριλίου 2017

Τυχεροί άνθρωποι.

"Η συμφωνία της Μάλτας είναι μια καλή συμφωνία μόνο αν τη συγκρίνει κανείς με την απόλυτη καταστροφή. (...)
Οι εφημερίδες αναφέρονται ακόμη στον υπουργό Οικονομικών με το μικρό του όνομα: «Ο Ευκλείδης ανησυχεί», «Το ΔΝΤ πιέζει τον Ευκλείδη», «Στα όριά του ο Ευκλείδης» κ.ο.κ.. Και κάπως έτσι, με ένα νοερό φιλικό χτύπημα στην πλάτη, η ζωή στην Ελλάδα συνεχίζεται από το ένα μνημόνιο στο άλλο..." (Πρόλογος και επίλογος από το χτεσινό άρθρο του Αργύρη Παπαστάθη "Τα "δύο στα δύο" του Ευκλείδη" στο protagon.gr.)
Παλιότερα διάβαζα πού και πού κείμενα του Α.Π., να βλέπω πώς εξελίσσεται ο γιος του Λάκη και της Υβόννης (Μαλτέζου). Εδώ και καιρό ξέχασα και τον ίδιον και την οικειότητα, δε χάνω άρθρο του: εμβριθής ανάλυση, καθαρή σκέψη, φλέγμα και υποδόριο χιούμορ, φροντισμένη γλώσσα. Χτες του έστειλα αίτημα φιλίας (fb), να τον συγχαρώ με μήνυμα, σήμερα θα τηλεφωνήσω στους γονείς του. Τυχεροί άνθρωποι.


Πέμπτη, 6 Απριλίου 2017

Λουκιανού: Ἔρωτες.



Πρόκειται για διαλογικό κείμενο που θυμίζει πολύ τον Ερωτικό του Πλουτάρχου. Οι περισσότεροι φιλόλογοι το θεωρούν νόθο έργο του Λουκιανού και μάλλον γραμμένο σε χρόνο μεταγενέστερό του. Του λείπουν η σπιρτάδα του σαρκασμού και η λιτότητα του ύφους του Λ., εντούτοις με σιγουριά συγκαταλέγεται τουλάχιστον στο ρεύμα της δεύτερης σοφιστικής.
Ο Λυκίνος, (το φιλοσοφικό και ελληνοπρεπές ψευδώνυμο του Λουκιανού), συζητάει με τον Θεόμνηστο, ο οποίος, γιατί ταλαιπωρήθηκε πολύ στη ζωή του από τον ένα στον άλλο ερωτικό πόθο, αμφιδέξιος και αμφιρρεπής είτε προς τα αγόρια είτε προς τις γυναίκες, τον παρακαλεί να ζυγίσει ακριβοδίκαια ποιος από τους δυο έρωτες (βρισκόμαστε σε ανδροκρατικό περιβάλλον, άρα ως ερωτικό υποκείμενο νοείται μόνο ο άντρας) είναι ανώτερος, και να το κάνει ο Λυκίνος, ένας αξιόπιστος και ουδέτερος κριτής.
Ρωτάει: ποτέρους ἀμείνους ἡγῇ, τοὺς φιλόπαιδας ἢ τοὺς γυναίοις ἀσμενίζοντας / ποιους νομίζεις καλύτερους, εκείνους που ερωτεύονται αγόρια ή που αγαπούν γυναίκες;

Σάββατο, 1 Απριλίου 2017

Ο Μιχάλης Λώλης.

Ο Μιχάλης Λώλης είναι ένας νέος άντρας 30 χρόνων, αξιωματικός του Τμήματος Αντιμετώπισης Ρατσιστικής Βίας, ο πρώτος Έλληνας ανοικτά ομοφυλόφιλος αστυνομικός, ένας που επιζητεί και που παρά το νεαρό της ηλικίας του καταφέρνει να εκφράζεται με εντυπωσιακή οικονομία. Αν η νεοελληνική κοινωνία δεν ήταν σε τέτοια βυθιότητα και παρακμή, θα ήξερε τους λόγους να είναι υπερήφανη για τον ξεχωριστό Μιχάλη Λώλη. 
Μακάρι ν’ αντέξει ὁ καλὸς κἀγαθὸς* Ἠπειρώτης τη δριμεία υπερπροβολή και δημοσιότητα, και μακάρι να μην πάψει να υπερασπίζεται, δηλαδή να εμπιστεύεται, την τόσο προφανή αθωότητά του. Ο διαφορετικός σεξουαλικός προσανατολισμός δε διαφοροποιεί περισσότερο από όσο το διαφορετικό χρώμα δέρματος. Δηλαδή (φύσει) καθόλου.
Την ευγνωμοσύνη επίσης όλων εμάς των ΛΟΑΔ, ρατῶν τε καὶ ἀοράτων, που με την όμορφη εικόνα και έκφρασή του δίνει άλλη μια ιδεώδη μορφή στην υπερηφάνεια μας.

Ακόμα ένα Ελληνόπουλο που μ’ έκανε να ζηλέψω τον πατέρα του. Μα να τον ζηλέψω πάρα πολύ.

(*ωραίος και ενάρετος / γενναίος)



(Οι φωτογραφίες από το χρονολόγιο / facebook του Μιχάλη Λώλη.)

Οι «Γευστικές αναμνήσεις», οι κάλλες, οι φρέζιες, η πόλη της Κω.





Κατέβηκα στο νησί προχτές. Με πτήση απογευματινή.

Τροχοδρομούσε το αεροπλάνο μετά την προσγείωση, όταν τέλειωνα τις «Γευστικές αναμνήσεις», το βιβλίο των 140 σελίδων του Δημήτρη Ψυχογιού από τις εκδόσεις Επίκεντρο. Ο καλός χρονογράφος –ο Διόδωρος Κυψελιώτης του Βήματος τα τελευταία χρόνια- οικειοποιείται εδώ τη φόρμουλα του διηγήματος. Υποδόριο λεπτό χιούμορ, συγκρατημένος και κομψός αφηγητής. Από τα Λεχαινά στην Αθήνα και τον κόσμο, και από το δύσκολο ’50 διασχίζοντας το δεύτερο μισό του 20ού ως το πολύπλοκο σήμερα.

Τρίτη, 28 Μαρτίου 2017

ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΧΑΤΖΗΣ Φιλελευθερισμός.

Ευσύνοπτος οδηγός φιλελευθερισμού

ΑΝΤΩΝΗΣ ΝΙΚΟΛΗΣ*
ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΧΑΤΖΗΣ
Φιλελευθερισμός
εκδ. Παπαδόπουλος, σελ. 112


(Καθημερινή, 28/3/2017)

Ο καθηγητής Φιλοσοφίας του Δικαίου και Θεωρίας των Θεσμών Αριστείδης Χατζής, ανταποκρινόμενος σε πρόταση του εκδότη Γιάννη Παπαδόπουλου, έγραψε ένα –και ίσως το χρησιμότερο στη συγκυρία που ζούμε– εγχειρίδιο πολιτικής θεωρίας, με τον ελάχιστο τίτλο «Φιλελευθερισμός». Ανέπτυξε επίσης το θέμα του με οικονομία, αλλά και με το χαρακτηριστικό λιτό και νηφάλιο ύφος του, δίχως ίχνος δογματικής θέρμης ή ζήλου, όπως άλλωστε ταιριάζει σε εισηγητή που, εκτός από επιστημονικά αρμόδιος, δηλώνει εξαρχής και υποστηρικτής των ιδεών του φιλελευθερισμού, οι οποίες άλλωστε προϋποθέτουν τις θεμελιώδεις του Διαφωτισμού, την προσήλωση στον ορθό λόγο, την ανοχή αλλά και την κριτική αμφισβήτηση κάθε αυθεντίας ή δόγματος.

Πέμπτη, 23 Μαρτίου 2017

GREECE IS KOS / A Three - Letter Delight / Μονοσύλλαβη ηδονή.



[Κείμενό μου στο ειδικό τεύχος του GREECE IS, το αφιερωμένο στην Κω, GREECE IS KOS / NISYROS (www.greece-is.com).]

 
Πολλές ηδονές σε μία μόνο συλλαβή: το λογοπαίγνιο που συνηθίζω μιλώντας για το νησί μου, την Κω. Το μονοσύλλαβο νησί του Αιγαίου, το προορισμένο από την ιστορία του να μοιράζει τις χαρές της φιλοξενίας.
Θα μου επιτραπεί ελπίζω ένας προσωπικός τόνος. Είμαι συγγραφέας, μυθιστοριογράφος κυρίως, και πολλές φορές αναγκάζομαι να εξηγήσω μία εκ πρώτης όψεως αντίφαση ή και οξύμωρο: πώς, όντας αυτός, επέλεξα να ζω μόνιμα σ’ έναν τόπο από τους πιο αξιοποιημένους τουριστικά. Ερώτημα που δε διαφέρει και πολύ από το: για ποιους λόγους ένας σύγχρονος απαιτητικός τουρίστας ή και ταξιδιώτης θα επέλεγε την Κω ως προορισμό για τις διακοπές του.

Τετάρτη, 22 Μαρτίου 2017

Η δύναμη της αφήγησης και η Ιστορία.




Οι Έλληνες εκείνοι ζωντάνευαν την πάλη των σωμάτων ακόμα και στην πέτρα, οι Νεοέλληνες εμείς δυσκολευόμαστε καν με ηθοποιούς στο σινεμά.

[Δυτικό αέτωμα Ναού Διός στην Ολυμπία, Μάχη Κενταύρων με Λαπίθες, περί το 460 π.Χ.]

Τρίτη, 21 Μαρτίου 2017

Ένας γελαστός Δίας.






Ο πατέρας των θεών ερωτεύθηκε κι άρπαξε από τα βοσκοτόπια της Τροίας τον όμορφο Γανυμήδη. Νωρίτερα, κατά το μοτίβο εραστή και ερωμένου, του χάρισε κόκορα, - το κοκοράκι που κρατάει στο αριστερό του χέρι το βοσκόπουλο.



[Δίας και Γανυμήδης, πήλινο σύμπλεγμα, 470 π.Χ., Μουσείο Ολυμπίας.]



Δευτέρα, 20 Μαρτίου 2017

Ολυμπία: η πρώτη αυτοψία.



Το Σαββατοκύριακο χτες και προχτές ήμουνα στην Ολυμπία. Απαραίτητη πρώτη αυτοψία για το επόμενο, το ιστορικό μυθιστόρημά μου. Ανθισμένες οι άγριες απιδιές (ή γκορτζιές), οι αχράδες των αρχαίων, και πού και πού οι πρώτες μοβ ταξιανθίες στις κουτσουπιές. Η ιερή Άλτις, με τον Κρόνιο και τους υπόλοιπους μαλακούς λοφίσκους ολόγυρα, η περίστυλη παλαίστρα, ο Θεηκολεών, το Λεωνιδαίο, ο ναός του Δία, το Πρυτανείο, το Ηραίο, το Νυμφαίο, και άλλα, ίσαμε το στάδιο, και τι φοβερό στάδιο, η ιδεώδης εξέδρα για το γυμνό σώμα. Εδώ που για πολλούς αιώνες ίδρωνε και πύρωνε στιλπνός από το λάδι ο ανθός των Ελλήνων.

Πέμπτη, 16 Μαρτίου 2017

Μια ιστορική μέρα.


Οι χτεσινές εκλογές στην Ολλανδία το πιθανότερο θα καταγραφούν σαν η πρώτη ήττα των εθνολαϊκιστών σε Ευρώπη και Αμερική στη δεύτερη δεκαετία του 21ου. 
Και στα δικά μας, στη δική μας νίκη, οι Έλληνες Μένουμε Ευρώπη.

Τρίτη, 14 Μαρτίου 2017

Δυο λόγια για το Μισθοφόρο από τον καλό δημοσιογράφο Παντελή Βαλασόπουλο.






Στο τρένο για το Άμστερνταμ φωτογραφίζει το εξώφυλλο του βιβλίου και σημειώνει στο χρονολόγιό του (facebook):  

«Στο δρομο για το Αμστερνταμ να εχεις ενα καλο βιβλιο μαζι σου. Και εγω εχω. Συναρπαστικο απο τη πρωτη του σελιδα. Το νησι που γνωριζω. Το ξεχωριστο γραψιμο του Νικολη. Οι ιστοριες του παντα ανατρεπτικες. Να το διαβασετε.»

Ο Π.Β. είχε διακρίνει και τον Δανιήλ.

Δευτέρα, 6 Μαρτίου 2017

Οι ανδριάντες στην Παλιά Βουλή.


Οι ανδριάντες στην Παλιά Βουλή

Του Αντώνη Νικολή*


Πρέπει να ήτανε το Σεπτέμβριο του 2003, βράδυ, κατευθυνόμουν προς το καφέ πίσω από την Παλιά Βουλή σε ραντεβού με φιλικό ζευγάρι, όταν, στο μέσον της πλευράς του ιστορικού κτηρίου προς την οδό Σταδίου, και να διακόπτει τις στοιχημένες σε τρεις σειρές ωραίες νεραντζούλες του παρτεριού, πρόσεξα για πρώτη φορά τον εντυπωσιακό ανδριάντα του Χαρίλαου Τρικούπη. Μπα, απόρησα, να που δεν είμαστε και ολωσδιόλου επιλήσμονες (αποδίδω σε επίσημο ύφος τη λέξη σκατά της σκέψης μου) ως κοινωνία, να που κάποτε τιμούμε και τους σημαντικούς. Ο σπουδαίος κυβερνήτης όρθιος σε τριπλό βάθρο, μ’ έναν καθιστό γυμνό άγγελο χαμηλότερα, στραμμένο και με σηκωμένο το χέρι πάνω από την ανάγλυφη ρήση του πολιτικού: Η ΕΛΛΑΣ ΘΕΛΕΙ ΝΑ ΖΗΣΗι ΚΑΙ ΘΑ ΖΗΣΗι (με μεγαλογράμματη γραφή και με ορθογραφία καθαρεύουσας).

Σάββατο, 4 Μαρτίου 2017

Ο «Δόκτωρ Φάουστους», δύο ταινίες και μία σειρά.



Πρέπει να παράγινε μουντή η ατμόσφαιρα τελευταία, δεν εξηγείται πως έπεσα με τα μούτρα στο δυσκολότερο από τα μυθιστορήματα που εκκρεμούσαν στο κομοδίνο μου. Το «Δόκτωρ Φάουστους» του Τόμας Μαν, (με τον υπότιτλο: η ζωή του Γερμανού μουσουργού Άντριαν Λέβερκυν εξιστορημένη από ένα φίλο). Η χώρα παραδέρνει εγκαταλελειμμένη σε ιδεοληπτικούς και αδαείς, και μουδιασμένη από τα αδιέξοδα και τις τοξίνες του λαϊκισμού.

Ο Τόμας Μαν μεγεθύνει την εμπειρία, αφηγείται σαν να παρατηρεί το καθετί με μεγεθυντικό φακό.

Παράλληλα είδα δύο έξοχες ταινίες, το «Manchester by the sea», που θυμίζει λογοτεχνική αφήγηση με εσωτερική εστίαση, το συγκινητικό «Moonlight», και εδώ και τρία βράδια βλέπω το «Rectify», εξαιρετική σειρά, νομίζω η καλύτερη απ’ όσες είδα ποτέ, ατόφια υψηλή τέχνη, σχεδόν εφάμιλλη στην απόδοση διεσταλμένου αφηγηματικού χρόνου από στυλίστα λογοτέχνη. Λέω σχεδόν, γιατί, όπως και να το κάνουμε, και ας μου επιτραπεί η αδόκιμη σύγκριση, κώδικας συνθετότερος και πλουσιότερος από τη γλώσσα δεν υπάρχει, και άρα απόλαυση βαθύτερη από την ανάγνωση της λογοτεχνίας καμία.

Δευτέρα, 20 Φεβρουαρίου 2017

(Χαράλαμπος Νικολής) x 3.

Κατά σειρά ηλικίας, ο Χαράλαμπος Νικολής του Αντωνίου (και 1, 2), ο παππούς, και οι εγγονοί, ο Χαράλαμπος Νικολής του Θανάση και ο Χαράλαμπος Νικολής του Λάμπρου, πριν από λίγες μέρες.

Πέμπτη, 9 Φεβρουαρίου 2017

Ο Λουκιανός, ο πίνακας του Αετίωνα και η απόδοσή του από τους Ραφαήλ και Σοντόμα.




Στην εισαγωγή (ή έκφραση όπως ονομάζεται το είδος του λόγου στη ρητορική) του Λουκιανού «Ἡρόδοτος ἢ Ἀετίων», το ολιγοσέλιδο κείμενο που εκφώνησε στη Μακεδονία, σε ακροατήριο Μακεδόνων, συνδέει συνειρμικά το μεγάλο ιστορικό από την Αλικαρνασσό Ηρόδοτο με το ζωγράφο Αετίωνα, διότι με τον τρόπο που ο πρώτος σκέφτηκε να γνωστοποιήσει το έργο του, να το παρουσιάσει δηλαδή στο πανελλήνιο κοινό των Ολυμπιακών Αγώνων, έτσι κι ο Αετίωνας τον σπουδαίο πίνακά του που απεικόνιζε τους γάμους του Μεγάλου Αλεξάνδρου με τη Ρωξάνη, τον εξέθεσε και αυτός στη διάρκεια των Ολυμπιακών, και έκανε τόση εντύπωση, που ένας από τους Ελλανοδίκες, ο Προξενίδας, τον πήρε για γαμπρό του, του έδωσε την κόρη του.

Τρίτη, 7 Φεβρουαρίου 2017

Δυο λόγια για το Μισθοφόρο από την Εύα Μαθιουδάκη στο fb.

Να εδώ στο γραφειάκι μου σήμερα τέλειωσα το βιβλίο του Αντώνη Νικολή "Ο θάνατος του μισθοφόρου", Εκδόσεις Το Ροδακιό.
Δεν μιλώ σαν ειδικός.
Ως αναγνώστρια όμως το βιβλίο αυτό με καθήλωσε, με δυσκόλεψε, με φουρτούνιασε.
Πρώτα πρώτα ο Αντώνης είναι ένας ευσυνείδητος και χαρισματικός δουλευτής του λόγου. Αλλά κυρίως τίμιος και παστρικός, τον θαύμασα!
Ένα έργο που η μυθοπλασία έρχεται από πολύ μακριά. Από το σπέρμα της αρχαίας τραγωδίας, από την ενοχή των υποκειμένων...
Ένα μυθιστόρημα με καρδιά, με χυμούς και αγνότητα με εκφραστική τελειότητα που αποδραματοποιεί το ομοφυλοφιλικό περιβάλλον και ξεφεύγει από τους αυτοπεριορισμούς του.