Τετάρτη, 20 Σεπτεμβρίου 2017

Nα τους παρηγορήσει τ' αηδονάκι τους.


Carla Morrison (19 Ιουλίου 1986 -) Te Regalo / Σου δίνω.
Κάρλα Μόρισον και 1, 2, 3. 

Να γίνει η φωνή της ἡδὺ καὶ λιγυρὸν αεράκι, παραμυθία τρυφερή στις ψυχές των δοκιμαζόμενων Μεξικανών.

Κυριακή, 17 Σεπτεμβρίου 2017

Μαίρη Αδαμοπούλου: Αντώνης Νικολής / Παιχνίδια του μυαλού και της ψυχής.


Παιχνίδια του μυαλού και της ψυχής

Ένα βιβλίο, που αν και θυμίζει αστυνομικό, είναι περισσότερο μια τραγωδία, αντλεί υλικό από τα πλούσια κοιτάσματα του ανθρώπινου ψυχισμού για να θίξει ζητήματα που ακόμη δεν έχουν λυθεί στους κόλπους της ελληνικής κοινωνίας

  | ΤΑ ΝΕΑ, βιβλιοδρόμιο,16/09/2017 08:00. |
Τα βιβλία του 57χρονου Αντώνη Νικολή που κυκλοφορούν ήδη είναι: «Το Σκοτεινό Νησί», νουβέλα (2008), η τριλογία «Ο Δανιήλ πάει στη θάλασσα», νουβέλα (2014) και τα μυθιστορήματα «Διονυσία» (2012) και «Ο θάνατος του μισθοφόρου» (2016)
Παιχνίδια του μυαλού και της ψυχής 
Μια στιγμή αρκεί για να μετατρέψει έναν ήσυχο και μοναχικό σαρανταπεντάχρονο φιλόλογο, που ζει στη γενέτειρά του, την Κω, σε δολοφόνο. Αρκεί για να τεμαχίσει τη ζωή του στα δύο ή ακόμη και στα τέσσερα: στην εποχή πριν γνωρίσει το θύμα του, τον Γιούρι, και στην περίοδο μετά. Και στην εποχή πριν από τη δολοφονία και σε εκείνη που ακολουθεί. 
Ποια είναι όμως εκείνη η στιγμή στο μυθιστόρημα του Αντώνη Νικολή «Ο θάνατος του μισθοφόρου» που βαραίνει περισσότερο; Η διαρκείας; Εκείνη που η παρουσία του νεαρού επαγγελματία οπλίτη αρχίζει σαν μικρόβιο να μολύνει σταδιακά τη σκέψη του κεντρικού του ήρωα, του Ηλία, μέχρι να την κυριεύσει; Ή μήπως εκείνη που σε μια κίνηση αυτοάμυνας ο φιλόλογος θα σκοτώσει ακούσια τον άνδρα που θα μπορούσε να είναι «ο γιος που δεν είχε, ο ιδανικός μαθητής που δεν είχε, που ήτανε η εικόνα της ομορφιάς στην όψη και στον εσωτερικό του κόσμο, τα νιάτα, συνεκδοχικά η ζωή»;
Ο αναγνώστης θα πρέπει να απαντήσει αφού αφεθεί στις σελίδες όπου ξεδιπλώνεται η ιστορία του κουρασμένου και αφημένου στη ρουτίνα του Ηλία, του οποίου η ζωή θα αλλάξει δραματικά όταν στην καθημερινότητά του θα εμφανιστεί ο αρρενωπός, ευγενής, αλλά ελάχιστα καλλιεργημένος νεαρός, ο οποίος θέλει να κερδίσει τον χαμένο χρόνο της εφηβείας και έχει επιστρέψει στα θρανία. Ο καθηγητής θα προσφερθεί να του κάνει δωρεάν ιδιαίτερα μαθήματα για να αποκτήσει οικειότητα μαζί του. Κι αν η έλξη που αισθάνεται προς τον νεαρό δεν είναι σεξουαλική, όπως υποστηρίζει, το υποσυνείδητό του αποδεικνύεται πιο ισχυρό. Είναι εκείνο που σε μια στιγμή αδυναμίας θα παρακάμψει τη λογική, θα εκφραστεί με δυο αθώα χάδια στο στέρνο, αρκετά όμως για να πυροδοτήσουν τις εξελίξεις για τις οποίες μας προϊδεάζει ο τίτλος.
Πάθη και εμμονές 
Ολα από εκεί και στο εξής θα γίνουν με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Ο Ηλίας θα καταφέρει να ξεφορτωθεί τη σορό του Γιούρι, όχι όμως και τον πόθο του, τις ενοχές και τις εμμονές του για τον νεαρό. Κι αν τα χαρακτηριστικά ενός αστυνομικού μυθιστορήματος βρίσκονται σε πρώτο πλάνο, ο έμπειρος αναγνώστης γρήγορα διαπιστώνει πως το κείμενο δεν εντάσσεται σε αυτή την κατηγορία, αλλά ουσιαστικά φέρει όλα εκείνα τα στοιχεία που συνθέτουν μια τραγωδία: έλεος, φόβο και κάθαρση. 
Ο συγγραφέας σκάβει σε βάθος, στα μαλακά μέρη της ανθρώπινης ψυχής, εκεί όπου όλα είναι ρευστά και ομολογητέα, προτού βγουν ακόμη στην επιφάνεια και παγώσουν από τις κοινωνικές συμβάσεις, αλλά και το βλέμμα των τρίτων για να ερμηνευθούν ανάλογα με τα δικά τους «γνωρίζω» και «θέλω». Αφήνει πάθη κι εμμονές να εκφραστούν όπως πραγματικά καταλαμβάνουν τον νου και την ψυχή. Λειτουργεί ως καθρέφτης μέσα από τον οποίο όταν κοιτάζονται οι χαρακτήρες του, δεν αποκαλύπτονται απλώς, αλλά αφήνουν πάνω στο γυαλί να χαραχθεί ακόμη κι η παραμικρή αμυχή που φέρουν στα κατά τα άλλα αθέατα σωθικά τους. Και μέσα από αυτά τα παιχνίδια του μυαλού και της ψυχής που θα ταλανίσουν τον Ηλία στη μετά Γιούρι εποχή θα έρθει η κάθαρση. Μια καθαρτήρια λύση που θα δώσει ο ίδιος ο δράστης ύστερα από μια δύσκολη διαδρομή και η οποία θα του χαρίσει σε μια άλλη πραγματικότητα τη συντροφιά του ανθρώπου που αθώα αποζητούσε σε τούτη τη ζωή.
Ηδυσμένος λόγος
Η τραγωδία όμως δεν χαρακτηρίζεται μόνο από έλεος, φόβο και κάθαρση, αλλά και από ηδυσμένο λόγο, τον οποίο υπηρετεί η εξαιρετική γραφή του Αντώνη Νικολή με τα άψογα ελληνικά και χωρίς διάθεση εκζήτησης. Μια γραφή που διατηρεί ισορροπία με την πλοκή, χωρίς να τη «στραγγαλίζει», και επιτρέπει στον αναγνώστη να απολαύσει κάθε λεπτή απόχρωση των χαρακτήρων οι οποίοι σκιαγραφούνται με λεπτομέρεια μικροσκοπίου και ακρίβεια χειρουργικής λεπίδας. Τεχνική που ενδεχομένως υποσυνείδητα να σχετίζεται με τις πανεπιστημιακές σπουδές του συγγραφέα, καθώς ξεκίνησε από την ιατρική πριν αφιερωθεί στη φιλολογία. 
Με αφορμή δε τους συμπαγείς και καλοχτισμένους χαρακτήρες, ο συγγραφέας τολμά να θίξει ζητήματα που ακόμη και σήμερα δεν έχουν λυθεί στους κόλπους της ελληνικής κοινωνίας, όπως η αμφισεξουαλική ταυτότητα του Ηλία. Δεν διστάζει να περιγράψει τη σεξουαλικότητα όπως εκφράζεται στη σχέση του ήρωά του, είτε συναναστρέφεται με άνδρες είτε με την εξ αποστάσεως σύντροφό του (τη Μερόπη που ζει στην Αθήνα), με λεπτομέρεια, ζωντάνια και ακρίβεια, τόσο που ενώ ο αναγνώστης μπορεί να εισπράξει ακόμη και την ερεθισμένη ανάσα των ηρώων, δεν υπάρχει ούτε υποψία πορνογραφικής διάθεσης. Παρακολουθεί τις επιπτώσεις της κρίσης στη ζωή των Ελλήνων, εντάσσει την υπόθεσή του στο πλαίσιο της «κλασικής» ελληνικής οικογένειας που διατηρεί αρκετά ισχυρούς ακόμη δεσμούς, ενώ η προσοχή του σε κάθε λεπτομέρεια, ώστε να μην αμφισβητείται ως φανταστικό το σκηνικό του, φτάνει σε σημείο να τεκμηριώνει με ιατρικά δεδομένα τις συνθήκες θανάτου του Γιούρι, αλλά και να παρουσιάζει με επιστημονική ακρίβεια τα μνημεία που μελετούσε στον ελεύθερο χρόνο του ο Ηλίας.
[Αντώνης Νικολής
Ο θάνατος του μισθοφόρου
Εκδ. Ροδακιό, 2016, σελ. 296
Τιμή: 17 ευρώ]


(Η κα Μαίρη Αδαμοπούλου.)

Πέμπτη, 7 Σεπτεμβρίου 2017

Όταν σκάει δίπλα τους αυτοπροσώπως ένας Καβάφης.

Αντώνης Νικολής, Όταν σκάει δίπλα τους αυτοπροσώπως ένας Καβάφης*

Ο Γιώργος Κατσίμπαλης
Ο Γιώργος Κατσίμπαλης
favicon
Ο Γιώργος Κατσίμπαλης (1899 -1978) δεν ήταν οποιοσδήποτε, βέβαια. «Εμψυχωτής της γενιάς του ’30», «πατριάρχης της βιβλιογραφίας της νεότερης ελληνικής λογοτεχνίας», αυτός που φιλοδόξησε και όσο κανείς ενσάρκωσε το ρόλο του ισχυρού παράγοντα περί τα ελληνικά γράμματα στον καιρό του, και που κατά πως τα φέρνει η ζωή, (ἵνα μὴ εἴπω και η κορωνίδα της λογοτεχνίας, δηλαδή η ειρωνεία), έμελλε και να συναντηθεί με έναν τουλάχιστον, και δη αυτόν τον Καβάφη.
Έρχεται κάποια στιγμή, θέλω να πω, μάλλον αναπόφευκτη, που αυτό με το οποίο καταγίνεται ο ζηλωτής της λογοτεχνίας, για το οποίο φαίνεται να τρώγεται ολημερίς, η ιδιοφυΐα του μεγάλου δημιουργού, στέκεται απέναντι του, μπορεί επιτέλους κάπως να την περιεργαστεί. Είτε ως έργο, και που συνήθως δε συγκαταλέγεται στα αρεστά του σιναφιού, (η πλειονότητα του οποίου κατασκευάζει ή περίτεχνα απομιμείται το ήδη παρωχημένο ή δεδομένο, και στην καλύτερη περίπτωση φτάνει ίσαμε την αδύναμη εκδοχή του άξιου να συντελεστεί), και καθώς ο ζηλωτής μας θέλει να καμώνεται και τον αρμόδιο μελετητή, είτε ως αυτοπρόσωπη παρουσία τον ίδιο το δημιουργό, απ’ τον οποίο ελπίζει να εκμαιεύσει καίριες μαρτυρίες για το ιδιοφυές από την άποψη του ύφους έργο του.
Και ποια εύνοια της τύχης, όταν το καλοκαίρι του 1932 σε λεωφορείο αστικό ή, και πάλι τυχαία, στη διάρκεια μιας έκθεσης, σκάει δίπλα του ένας Καβάφης, έστω στο θλιβερό σαρκίο καρκινοπαθούς γερόντιου, και που διανύει τους τελευταίους μήνες της ζωής του. Ο οποίος Κωνσταντίνος Π. Καβάφης (29 Απριλίου 1863 – 29 Απριλίου 1933) είναι ήδη ο ποιητής στίχων, που και μόνο μερικές στροφές τους βαραίνουν περισσότερο από το έργο δεκάδων μειζόνων και εκατοντάδων ελασσόνων συντεχνιτών συγχρόνων του –είναι στη φύση και είναι ζωτικής σημασίας αυτή η τεράστια ανισότητα, κι αλίμονο σε όποιον δεν την κατανοεί.
Μία μικρή παρένθεση. Η δύναμη του δημιουργού –καμία σχέση με τις εξουσίες παραγόντων και παραγοντίσκων- είναι η ικανότητα να διακρίνει το αληθινό από το πραγματικό, όχι άσχετη με τη μεγάλη δωρεά: τη διαισθητική αντίληψη του χρόνου. Σε τούτο τον εξώστη τριγυρνώντας λοιπόν ο Καβάφης, ακόμα και άρρωστο γερόντιο, κάθε αποτίμηση για έργο δικό του ή των συντεχνιτών του που εκφέρει, αλλά και η ελάχιστη έκφρασή του, ακόμα και οι μορφασμοί ή οι λεπτομέρειες της αμφίεσής του, το καθετί πάνω του, συγκεντρώνει ασυνήθιστης έντασης ιστορικό ενδιαφέρον.
Ο τριαντατριάχρονος τότε Γιώργος Κατσίμπαλης όχι μόνο δεν αντιλαμβάνεται αυτή την ένταση, το είδος του πυκνού ιστορικού χρόνου γύρω από τον αλεξανδρινό ποιητή, αλλά αντίθετα νιώθει την ανάγκη να τον χλευάσει, να τον ειρωνευτεί. Τα παρακάτω αποσπάσματα τα ερανίζομαι από την επιστολή του στον Γιώργο Σεφέρη της 16/10/1932, όπου εξιστορεί τις συναντήσεις του με τον Καβάφη, όταν ο τελευταίος άρρωστος από καρκίνο στο λάρυγγα υποβάλλεται σε θεραπεία στην Αθήνα, [πηγή LiFO (Αρχείο, 27/8/2017, www.lifo.gr) αφιέρωμα με τίτλο: «Ο Καβάφης; Ένα παραδοξότατο γερόντιο! Τον σιχάθηκα!»].
«…Η εντύπωσή μου; Δυο παμπόνηρα και σπάνιας διεισδυτικότητας μάτια, με μια γλυκύτητα στο κάτω μέρος του προσώπου, ολόγυρα στο στόμα και στο πηγούνι. Δε μοιάζει καθόλου με ό,τι σκίτσο, φωτογραφία κ.λπ. έχεις δει ως σήμερα. Φυσιογνωμία από τις πιο ενδιαφέρουσες κι εντυπωτικές. Κατάπληξη, μονάχα σου προξενεί η έλλειψη κάθε βάθους, κάθε στοχαστικότητας στην ομιλία του. Παίρνει ένα σπουδαίο κι επίσημο ύφος για να σου πει τα πιο ασήμαντα ή μηδαμινά πράγματα, τονίζοντάς τα με υπολογισμένο στόμφο σα να μιλούσε για την αιωνιότητα. Π.χ. «Εκτιμώ… πολύ… τον Παπαδιαμάντη» ή «Ευχαριστώ… πολύ… για το τάδε πράμα». Δηλ. σα να ’λεγε «Εγώ ο Καβάφης, προσέξετέ το καλά αυτό γιατί έχει σημασία, εκτιμώ ή ευχαριστώ κ.λπ.». Σ’ αυτό φαντάζομαι να ’χει συντελέσει το περιβάλλον των κολάκων, και κίναιδων που τον περιστοιχίζει στην Αλεξάνδρεια. Οπωσδήποτε δεν τον φανταζόμουνα τόσο κούφιο. Όταν τον αποχωρίστηκα έμεινα μονάχα με την εντύπωση ενός πονηρότατου ανθρώπου με εύκολο και κοινό πνεύμα χωρίς τίποτ’ άλλο που να προδίδει τον καλλιτέχνη ή απλώς το διανοούμενο.»
Και παρακάτω: «Τον σιχάθηκα. Τι αντίθεση με τον Παλαμά! Και να υπάρχουν άνθρωποι που να τολμούν να τον συγκρίνουν μαζί του. Α- σιχτίρ!»
Και θα κλείσει την επιστολή έμπλεος ειρωνείας: «…προβλέπω πως θα ανακηρυχθώ επισήμως ως ο μόνος βιβλιογράφος στην Ελλάδα, κι έτσι θα παραδοθώ στην Αθανασία. Γεώργιος Κατσίμπαλης, ο βιβλιογράφος. Να που απόκτησα έναν τίτλο! Στο εξής, όταν θα με ρωτάει κανένας «Τι δουλειά κάνετε;», θ’ αποκρίνομαι «Βιβλιογράφος», φουσκώνοντας σαν τον Καβάφη όταν ανακοινώνει στον αφελή επισκέπτη του ποιος συγγραφέας του αρέσει, ή πότε πίνει τον καφέ του.»
Πάντως το μόνο σίγουρο, …Αθανασία περισσότερη άλλος από τον Καβάφη δε θα του προσφέρει. Αυτήν και όσο θα την αντέξει. Και πάλι καλά. Οι πονηρότεροι τις τέτοιες συναντήσεις τις αποσιωπούν, εισπράττουν εξυπακούεται και την ανάλογη αφάνεια. Έτσι κι αλλιώς οι Καβάφηδες, παραπάνω κι από σπάνιοι σε χώρες στην περιφέρεια του σύγχρονου κόσμου –ο Καβάφης κι αν το ήξερε αυτό-, πολύ δύσκολα μπορούν να αλλάξουν το κυρίαρχο υπόδειγμα σ’ αυτές τις συνάφειες. Επίσης, οι τωρινοί …Κατσιμπαλήδες** (…Κατσιμπαλίσκοι για την ακρίβεια), μ’ όλη την πεποίθηση και αυτοί ότι καθορίζουν …εσαεί αξίες και έργα, διόλου παράδοξο που εκείνον το γνήσιο πρόγονό τους, αν δεν τον πετάνε οι ίδιοι, το λιγότερο τον παρατάνε ανυπεράσπιστο σε διασυρμούς, ακόμα και διαδικτυακά λιντσαρίσματα.
 *
[*Από την ενότητα Εγχώρια λογοτεχνική πανίδα.
** Ο τύπος Κατσιμπαλήδες από το ποίημα του Μίλτου Σαχτούρη με τίτλο:
--------------Για τον Νίκο Καρούζο
Καημένε Νίκο
τι ζωή ήταν κι αυτή
κατατρεγμένος από τους Κατσιμπαλήδες
οι πλούσιοι φτύναν πάνω στη φτώχεια σου
όμως εσύ καλά έκανες
έπινες τα ουζάκια σου
κι όλους αυτούς τους μούντζωνες
και πριν να φύγεις
πρόφτασες κι αρπάχτηκες
από ένα κάτασπρο σύννεφο
από ψηλά τώρα από το σύννεφο αυτό κοιτάζεις
την αθανασία σου.

(Από τη συλλογή «Έκτοτε» 1996, Μίλτου Σαχτούρη: Ποιήματα 1980-1998,
εκδ. Κέδρος, 2001.)]
*
©Αντώνης Νικολής

Τρίτη, 5 Σεπτεμβρίου 2017

Απόκρυφες πράξεις Παύλου και Θέκλας.

[Απόκρυφες πράξεις Παύλου και Θέκλας, (ανωνύμου), από την έκδοση των Δέσποινα Ιωσήφ και Μαρώ Τριανταφύλλου, (εισαγωγή, μετάφραση, σχόλια), εκδόσεις Κατάρτι, Αθήνα 2008, σελ. 109.]

Πολλοί από τους πρώτους μάρτυρες / αγίους θεωρούνται "φιλολογικοί", δηλαδή φανταστικοί ήρωες μυθιστοριών που συντίθενται όταν ακόμα ανθεί το αρχαίο μυθιστόρημα, το 2ο μ.Χ., αλλά και τους αμέσως επόμενους αιώνες, και διαβάζονται από το αναγνωστικό κοινό το εθισμένο στα μυθιστορήματα και που έχει προσηλυτιστεί στη νέα θρησκεία. Από πολλούς η ιστορικότητα της αγίας Θέκλας αμφισβητείται.
Κατά το κείμενο του ανωνύμου (πιθανότερο της ανωνύμου) συγγραφέως, δεκαεπτά χρονών κοπέλα, η Θέκλα, ζει στο Ικόνιο, κόρη της σκληρής Θεόκλειας και μνηστή του πλέον εύπορου στην πόλη, του Θάμυρη, ακούει όμως από το παράθυρό της το κήρυγμα του φιλοξενούμενου στο διπλανό της σπίτι αποστόλου Παύλου, κήρυγμα στο οποίο προέχει η προτροπή προς τον παρθενικό βίο, το κορίτσι ενθουσιάζεται, ακολουθεί κήρυκα και βίο. Θα διωχθεί, ουσιαστικά για την επιλογή της αγνείας, όμως τις φλόγες της πυράς στην οποία καταδικάζεται θα σβήσει κατακλυσμιαία θεόθεν βροχή, το ίδιο και στην Αντιόχεια αργότερα, από τον εκεί άντρα που θα την ερωτευθεί, τον Αλέξανδρο, έναν προμηθευτή θηρίων της αρένας, επάγγελμα πολύ προσοδοφόρο της εποχής, θα καταδικαστεί ξανά, αυτή τη φορά στα θηρία, που κι αυτά δε θα την κατασπαράξουν. Θα επιστρέψει στο Ικόνιο, θα καταλήξει στη Σελεύκεια, όπου κατά μεταγενέστερες προσθήκες του κειμένου, θα ζήσει έξω από την πόλη, σε σπηλιά, 72 χρόνια διαιτώμενη μόνο με αγριόχορτα και νερό, και θαυματουργώντας. Θα "κοιμηθεί" σε βαθύ γήρας, ενενηκοντούτις.
Το κείμενο κατά τη δομή και το περιεχόμενο ανήκει στα μυθιστορήματα των ελληνιστικών - ρωμαϊκών χρόνων. Μελοδραματικός χαρακτήρας, περιπλάνηση, βίαιες αναμετρήσεις, εμμονή στην παρθενικότητα. Γραμμένο μάλλον κατά το δεύτερο μισό του 2ου αι. μ.Χ., όταν κυκλοφορούσαν πολλά παρεμφερή κείμενα με πρωταγωνιστές αποστόλους (Θωμά, Ανδρέα, Πέτρο) -ο Haag το χαρακτηρίζει αποστολικό μυθιστόρημα (κοινά στοιχεία με μαρτυρολόγια, βίους ασκητών εποχής). Τα κείμενα αυτά επειδή δε γίνονται αποδεκτά από την επίσημη εκκλησία και τις συνόδους της, ονομάζονται Απόκρυφες Πράξεις αποστόλων. Εξοβελίστηκαν από τον κανόνα της Καινής Διαθήκης, ωστόσο επηρέασαν την εικονογραφία και υπήρξαν πολύ πιο δημοφιλή από την Κ.Δ..

Δύο συναρπαστικά, για διαφορετικούς λόγους το καθένα, αποσπάσματα του μυθιστορήματος.
Στο πρώτο (παρ. 3), η περιγραφή της όψης του αποστόλου Παύλου (ο καθένας, νομίζω, μπορεί να αντιληφθεί εδώ τη χαριτωμένη ισορροπία ανάμεσα στο μυθιστοριογράφο και το συναξαριστή):
"(...) Κοίταζε καλά όποιον περνούσε συγκρίνοντάς τον με την περιγραφή του Τίτου και κάποτε είδε τον Παύλο να πλησιάζει. Ήταν μικρόσωμος, φαλακρός, με στραβά πόδια, καλοστεκούμενος, σμιχτοφρύδης, με ελαφρώς γαμψή μύτη, που έλαμπε από τη θεία χάρη. Και πότε του φαινόταν σαν άνθρωπος και πότε πως είχε πρόσωπο αγγέλου."

Το δεύτερο απόσπασμα: όταν στη σπηλιά έξω από τη Σελεύκεια η Θέκλα θαυματουργεί και αυτό οπωσδήποτε συνιστά αθέμιτο ανταγωνισμό για τους εθνικούς γιατρούς της πόλης, οι οποίοι αποφασίζουν να δράσουν με εκτελεστικά όργανα ...άξεστους άντρες (παρ. 46) -από τις διασκεδαστικότερες και (ίσως ευλόγως) πιο παραστατικές σκηνές του μυθιστορήματος (η ορθογραφία της έκδοσης).
"(...) Η καλή της φήμη εξαπλώθηκε παντού, κυρίως επειδή γιάτρευε τους αρρώστους. Έγινε γνωστή σε όλη την πόλη και στα περίχωρα και της έφερναν τούς αρρώστους πάνω στο βουνό. Προτού πλησιάσουν στην πόρτα της απαλλάσσονταν ξαφνικά απ’ οποιοδήποτε νόσημα κι αν υπέφεραν. Τα ακάθαρτα πνεύματα τούς εγκατέλειπαν με φωνές. Όλοι παραλάμβαναν τους οικείους τους υγιείς και δόξαζαν τον Θεό που έδωσε στην παρθένο Θέκλα τέτοια χάρη. Οι γιατροί της Σελεύκειας είχαν σχεδόν εξαφανιστεί, καθώς είχαν χάσει την πελατεία τους και κανείς δεν τους έδινε σημασία. Γεμάτοι φθόνο και ζήλια, συνωμοτούσαν εναντίον της δούλης του Χριστού και έψαχναν τρόπους για να την αντιμετωπίσουν. Ο διάβολος τους υπέβαλε πονηρό λογισμό. Μια μέρα συγκεντρώθηκαν και συνεδρίασαν λέγοντας μεταξύ τους: «Αυτή η παρθένος τυχαίνει να είναι ιέρεια της μεγάλης θεάς Άρτεμης και, αν ζητήσει κάτι από τη θεά, αυτή την εισακούει γιατί είναι παρθένα και την αγαπούν όλοι οι θεοί. Εμπρός, ας πάρουμε άξεστους άνδρες και ας τους μεθύσουμε και ας τους δωροδοκήσουμε και ας τους πούμε: «Αν κατορθώσετε να τη διαφθείρετε θα σας δώσουμε και άλλα χρήματα». Έλεγαν επίσης οι γιατροί: «Αν αυτοί καταφέρουν να τη διαφθείρουν, δεν θα την εισακούν πλέον οι θεοί, ούτε η Άρτεμη, και δεν θα γιατρεύει πια τους ασθενείς». Έτσι λοιπόν έκαναν. Οι πονηροί άνδρες κατευθύνθηκαν στο όρος και με αυτοπεποίθηση χτύπησαν την πόρτα. Η αγία μάρτυρας Θέκλα άνοιξε με θάρρος, καθώς πίστευε στον Θεό, και τους είπε γνωρίζοντας όμως από πριν τον δόλο τους: «Τι θέλετε τέκνα;». Εκείνοι ρώτησαν: «Υπάρχει εδώ κάποια που λέγεται Θέκλα;» και η Θέκλα με τη σειρά της ρώτησε: «Τι τη θέλετε;». Εκείνοι αποκρίθηκαν: «Θέλουμε να κοιμηθούμε μαζί της!». Τότε η μακαρία Θέκλα τους είπε: «Εγώ είμαι, μια ταπεινή ηλικιωμένη, δούλη του Κυρίου μου Ιησού Χριστού. Ακόμα κι αν θέλετε να κάνετε κάτι άπρεπο σε μένα, δεν μπορείτε». Εκείνοι της απάντησαν: «Δεν γίνεται να μην μπορούμε να κάνουμε σ’ εσένα αυτό που θέλουμε». Και αφού είπαν αυτά την κράτησαν με δύναμη και επιχειρούσαν να προσβάλουν την αρετή της. Η Θέκλα τούς είπε επιδεικνύοντας επιείκεια: «Περιμένετε, παιδιά μου, και θα δείτε τη δόξα του Κυρίου». Και ενώ εκείνοι την  κρατούσαν με βία, αυτή κοίταξε τον ουρανό και αναφώνησε: «Θεέ φοβερέ και ασύγκριτε και ένδοξε στους εχθρούς, Εσύ που με έσωσες από τη φωτιά, που δεν με παρέδωσες στον Θάμυρη και στον Αλέξανδρο, που με έσωσες από τα θηρία και τον βυθό, συμπαραστάτη μου, δόξασε το όνομά Σου σ’ εμένα και τώρα απάλλαξέ με από αυτούς τους άνομους ανθρώπους. Μην επιτρέψεις να διαφθείρουν την παρθενία μου που φύλαξα μέχρι σήμερα στο όνομά Σου, καθώς Σε αγαπώ και Σε προσκυνώ, εσένα τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν». Τότε μια φωνή ακούστηκε από τον ουρανό: «Μην φοβάσαι Θέκλα, αληθινή μου δούλη. Είμαι μαζί σου. Κοίταξε και θα δεις ένα μεγάλο χαντάκι μπροστά σου. Αυτό θα αποτελέσει τον αιώνιο οίκο σου και εκεί θα βρεις καταφύγιο». Η μακάρια Θέκλα είδε τη γη να ανοίγει όσο για να χωρέσει έναν άνθρωπο και έκανε ό,τι είχε ειπωθεί και απέφυγε με γενναιότητα τους άνομους και μπήκε στη γη. Αμέσως η γη έκλεισε χωρίς να αφήσει το παραμικρό ίχνος. Εκείνοι που είδαν το παράδοξο θαύμα έπεσαν σε έκσταση. (...)"

Τετάρτη, 23 Αυγούστου 2017

Ημέρα μνήμης και περισυλλογής.



Χρειάστηκαν πολλά εκατομμύρια κατεστραμμένες ζωές στην Ευρώπη (κυρίως αλλά και τον υπόλοιπο πλανήτη) κατά τον 20ό αιώνα για να αντιληφθούμε πόσο θεμελιώδεις για την ευημερία των κοινωνιών όσο και αλληλένδετοι είναι ο πολιτικός φιλελευθερισμός / η φιλελεύθερη δημοκρατία και η ελεύθερη οικονομία.
23 Αυγούστου, ημέρα που ανακαλούμε στη μνήμη τα θύματα των (κατ' αλφαβητική σειρά) εθνικοσοσιαλιστικών και κομμουνιστικών καθεστώτων της ηπείρου (αλλά και του πλανήτη όλου).

Κυριακή, 20 Αυγούστου 2017

Ένα πολύ τιμητικό δώρο.


Ο Χρήστος Παπανίκος, ο πολύ καλός γελοιογράφος, ο ευαίσθητος σκιτσογράφος, μαζί με τις ευχές του χτες στο inbox, μου έστειλε ένα πολύ τιμητικό δώρο: σχεδιασμένο από το πενάκι του, το σκίτσο - πορτρέτο μου. Δε γνωριζόμαστε, παρακολουθώ βέβαια και θαυμάζω τη δουλειά του, αλλά και γι' αυτούς τους λόγους, ακόμη περισσότερο, καταχωρίζω τη χειρονομία του στις πιο ευγενικές που δέχτηκα ποτέ.

[Ο Χρήστος Παπανίκος, από την εικόνα προφίλ του στο facebook.]

(Από το χρονολόγιο του Χ.Π., fb, 20/8/2017: "Βαρκελώνη 17/8/2017".)

Μα την Αδράστεια, 57.





Μα την Αδράστεια, 57. Ολογράφως: πενήντα επτά.
Σας ευχαριστώ όλους. Αντεύχομαι με πολλή θέρμη.

(Για τις χτεσινές ευχές σε fb, timeline και inpox, και sms.)

[Φωτογραφία: Παλέρμο, 10/7/2017, σε panineria και focacceria στην Piazza Marina.]

Πέμπτη, 17 Αυγούστου 2017

Το φούλι το ινδικό και το φούλι το αφρικανικό.


Plumeria / πλουμέρια ή ινδικό φούλι (άλλες κοινές ονομασίες: αιγυπτιακό φούλι ή ροδίτικο φούλι ή φραντζιπάνι) -εδώ στη λευκοκίτρινη ποικιλία του. Σε Ρόδο, Κω και Κρήτη -το θυμάμαι σίγουρα σε Ιεράπετρα και Μάταλα- συχνό στα παρτέρια, συνήθως δεντράκι, φυλλοβόλο τους χειμερινούς μήνες, με ταξιανθίες ανθισμένες σχεδόν όλο το καλοκαίρι, με λεπτό, ιδιαίτερο, εντονότερο τα βράδια άρωμα. Απ' αυτά τ' ανθάκια φτιάχνουν στη Χαβάη και τ' άλλα νησιά του Ειρηνικού τις λουλουδένιες γιρλάντες που κρεμάνε στους λαιμούς.


Μία Γιαννιώτισσα φίλη της αδελφής της γιαγιάς μου και νονάς μου, της Φροσύνης Γεωργιάδου - Δερνίκα, που η νονά μου την φιλοξενούσε τα καλοκαίρια στην Κω, (πάνω - κάτω εδώ και εικοσαετία συχωρεμένες και οι δυο), η Πηνελόπη / Πόπη Βερτοδούλου, προσπαθούσε σχεδόν κάθε χρόνο να πιάσει ινδικό φούλι, τα κατάφερνε, το ανέβαζε γλαστράκι στην Αθήνα, στο σπίτι της στους Αμπελόκηπους, όμως φευ το χειμώνα τής ξεραινόταν. Φυτό της τροπικής - υποτροπικής ζώνης, δεν αντέχει χιονιάδες ή θερμοκρασίες που παγώνουν τους χυμούς των βλαστών.


Το αφρικανικό φούλι -το λέμε εδωκάτω αφρικανικό για να το διακρίνουμε από το ινδικό- γκουγκλάροντας το βρίσκω σκέτο φούλι ή αραβικό γιασεμί ή γιασεμί του Σαμπάχ, ανθίζει σχεδόν όλο το καλοκαίρι, αμιλλάται στην ένταση του αρώματος τη γαρδένια, ενίοτε πιο δροσερό και διαπεραστικό, και είναι λέει αυτό απ' το οποίο δίνεται το άρωμα στο τσάι γιασεμί.

 

Σάββατο, 12 Αυγούστου 2017

Επουλώνοντας ρωγμές.

Στην Κω, τρεις εβδομάδες μετά το σεισμό. Γράφει ο Αντώνης Νικολής. 
Andro, 12.08.2017

[Η μουσουλμανική κρήνη στο τζαμί της Λότζιας προ του πρόσφατου σεισμού, φωτογραφία Θανάσης Νικολής.] 

Ο χρόνος από την αποφράδα Παρασκευή μετράει πια σε βδομάδες. Είπα την πρώτη Παρασκευή αργότερα, πάει κιόλας μια βδομάδα, τη δεύτερη, πάνε δυο, με τη χτεσινή, τρεις. Είχα μαζέψει λάπτοπ και σημειώσεις από τη βεράντα της αυλής, έκλεινα παράθυρα, πόρτες, και –που δεν το συνηθίζω-, μάλλον για τις ώρες του ύπνου που υπολείπονταν ή το πότε θα ξυπνούσα, κοίταξα το ρολόι στον τοίχο της κουζίνας: 01.31, κι ήτανε πάνω στη στιγμή που θα ξεκίναγε το κακό. Οι τρομερές δονήσεις, σαν να μας ξεριζώνανε συθέμελα, ο θόρυβος, η βουή, η συσκότιση. Κράταγα το κινητό, πρόλαβα κι ένα μακρομάνικο για τη νυκτερινή ψύχρα, πετάχτηκα έξω απ’ το σπίτι. Η πόλη στο δυτικό ορίζοντα αντηχούσε από φωνές, συναγερμούς που ενεργοποιήθηκαν, ο νυχτερινός θόλος ακόμα, που δεν ξέρω από ποια μη ρεαλιστική εντύπωση θα τον θυμάμαι σαν κίτρινο, όλα έδειχναν ότι συντελούνταν ο… επαπειλούμενος από χρόνια «μεγάλος». «Αργεί ο μεγάλος, και θα παραείναι καταστροφικός», μουρμούραγε ο πατέρας μου ήδη από τη δεκαετία του ’70, για το μεγάλο σεισμό που καθυστερούσε να συμβεί. Ο προηγούμενος ήτανε του 1933, και τα ίχνη του τα βρίσκουμε έως και στη λαλιά μας. Δεν υπάρχει Κώος να μην έχει πει ή κατανοήσει τη διάκριση: προσεισμική και μετασεισμική (από εκείνο το σεισμό) Κως.
Φως, νερό, σταθερό τηλέφωνο, κομμένα όλα. Με την εφαρμογή του φακού στο κινητό έλεγξα πρόχειρα τις ζημιές: η βιβλιοθήκη από τον ένα τοίχο είχε πέσει πλακώνοντας καρέκλες - γραφείο, τα τζαμάκια θρύψαλα και τα βιβλία σκορπισμένα και σωριασμένα ως τη βιβλιοθήκη του απέναντι τοίχου, φωτιστικά, γυαλικά, η γλάστρα μαζί με την ανθοστήλη, αλλά και δόξα τω Θεώ επρόκειτο μόνο για ζημιές αντικειμένων κι επίπλων, ούτε μια ρωγμή σε σοβάδες. Ήδη οι κινητές τηλεφωνίες λειτουργούσαν, στο εικοσάλεπτο απάνω πρόλαβα να μιλήσω με δυο - τρεις από τους πολύ οικείους, έμενε η αγωνία για τους γονείς, περασμένα ογδόντα με βαριά βαρηκοΐα αμφότεροι, δεν άκουγαν φωνές, τηλέφωνα,  το ρόπτρο, αμπαρωμένοι, χρειάστηκε να σπάσουμε την εξώπορτα, ούτε θα ξεχάσω με πόδια που τρέμανε πώς ανέβαινα στο υπνοδωμάτιό τους -ευτυχώς όλα καλά κι εδώ.
Μερικά δευτερόλεπτα – η απόλυτη διαστολή του χρόνου. Η πόλη, το νησί γέμισε ιστορίες, ο καθένας τη δική του, υγρά μάτια, τρέμουλο στα χείλη, η έγνοια για τους αδύναμους, για τις στριγκλιές των παιδιών στο πάνω κρεβάτι της κουκέτας, για τους ηλικιωμένους γονείς που βγήκαν στους δρόμους μονάχοι, σαστισμένοι, ανηφορίζοντας μαζί μ’ εκατοντάδες όλων των ηλικιών προς τις εξοχές, το βουνό, τρομαγμένοι από τη θάλασσα που ανέβηκε σε ύψος κοντά ένα μέτρο στην προκυμαία και τον παραλιακό του λιμανιού, τις φήμες για φονικό επερχόμενο τσουνάμι. Οδηγώντας από το σπίτι στο εξοχικό των γονιών μου, η ακόμα δυσκολότερη εικόνα: τουρίστες στα πεζοδρόμια και τους κήπους των ξενοδοχείων τυλιγμένοι με σεντόνια ή πετσέτες. Τα πρώτα δάκρυα, οι σιωπηλοί σπασμοί. Το είδα σε πολλά πρόσωπα κι όταν ξημέρωσε: ντρεπόμασταν τους ξένους μας, σαν γιατί φταίγαμε εμείς. Είμαι σίγουρος, ποτέ άλλοτε δεν ήμαστε τόσο φιλόξενοι. 

Τρίτη, 1 Αυγούστου 2017

Μόνο φοιτήτριες και δημόσιοι υπάλληλοι (2010 / 2017).

ΕΝΟΙΚΙΑΖΕΤΑΙ που πρωτοείδα το Δεκέμβριο του 2010 -είχα κάνει και σχετική ανάρτηση:

Σε πολυκατοικία επί της Λέλας Καραγιάννη στο ύψος της Σικίνου, στην Κυψέλη, είναι κολλημένο ΕΝΟΙΚΙΑΖΕΤΑΙ με πλαστικοποιημένη πρόσθετη σελίδα, όπου μαζί με οκτώ σχετικές φωτογραφίες αναγράφονται με κεφαλαία τα εξής: ΔΥΑΡΙ 65 τμ, 2ος , ΕΠΙΠΛΩΜΕΝΟ, ΜΕ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΕΙΔΗ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟ (A/C), ΦΡΕΣΚΟΜΠΟΓΙΑΤΙΣΜΕΝΟ, ΦΩΤΕΙΝΟ, ΜΟΝΟ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΟΙ ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ (το τελευταίο, επιπλέον, μαρκαρισμένο με κίτρινο υπογραμμιστή).

Και το σχόλιό μου τότε: Είχα καιρό να διαβάσω ένα κείμενο τόσο εύγλωττο για τα όσα ο συγγραφέας -το πιθανότερο εν αγνοία του- υποδηλοί.  

Τώρα, σχεδόν επτά χρόνια αργότερα, ξανά το ίδιο ΕΝΟΙΚΙΑΖΕΤΑΙ, και ας μη γελιόμαστε, τώρα κι αν είναι όντως φερεγγυότεροι νοικάρηδες οι (πριγκίπισσες των πατεράδων τους) φοιτήτριες και οι δημόσιοι υπάλληλοι, που σημαίνει πως ούτε η ουσιαστική χρεοκοπία έπαψε να επικρέμαται πάνω απ' τα κεφάλια μας ούτε η μίζερη στασιμοχρεοκοπία που ήδη βιώνουμε κάπως ελάφρυνε∙ τουναντίον.

Δευτέρα, 31 Ιουλίου 2017

Οι ίριδες.

Vincent van Gogh (1853-1890), Ανθοδοχείο με ίριδες, 1890.

9 Απριλίου 2017. (Λεπτομέρεια: το επιδαπέδιο φωτιστικό του φόντου συγκαταλέγεται στις ζημιές κατά τον πρόσφατο σεισμό -το καπέλο του θρυμματίστηκε.)

Σε σημείο του κήπου, πρώτες μέρες του περασμένου Απριλίου. Οι ίριδες, που εμείς εδωκάτω τις λέμε καρακάξες.

Vincent van Gogh, Οι ίριδες, 1889.


Παρασκευή, 28 Ιουλίου 2017

Καλογραμμένο είναι αυτό που...





(Από τα ημερολόγια του Robert Musil, 1.11.1932.)

Καλογραμμένο είναι αυτό που, μετά από λίγο καιρό, εντυπωσιάζει τον συγγραφέα του ως κάτι ολότελα ξένο -δεν θα μπορούσε ποτέ να γράψει κάτι ανάλογο δεύτερη φορά. Μια τέτοια ιδέα (έκφραση) δεν προέρχεται από το απόθεμα από το οποίο αντλούμε τις λέξεις για τις καθημερινές συναλλαγές μας. 







[Από την εξαιρετική ανθολόγηση ημερολογιακού υλικού που εκπόνησε η Κατερίνα Σχινά: Μυστικά του συρταριού / Η τέχνη και οι τεχνίτες της ημερολογιακής γραφής, εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2016, σελ. 542, το παρόν απόσπασμα από τη σελ. 268.]



Άλλες αναρτήσεις σχετικές με το το έργο του R. M. (1, 2).

Τετάρτη, 26 Ιουλίου 2017

Αντώνης Νικολής: Απανωτά σβουριχτά φιλιά στον Σαν Καλότζερο.

(Andro, 27/7/17) http://www.andro.gr/apopsi/san-calogero-agrigento/



(Ταξιδιωτικό αφήγημα προς διαπορούντες ορθολογιστές συμπατριώτες)

Σε πρόσφατο ταξίδι μου στη Σικελία και καθοδόν από Ραγκούσα προς Αγκριτζέντο, τον αρχαίο Ακράγαντα, στο μπροστινό κάθισμα του λεωφορείου ηλικιωμένος κύριος έλεγε ότι το ίδιο βράδυ Παρασκευής και τις επόμενες δύο μέρες ολοκληρώνονταν οι γιορτές της πόλης στον San Calogero, τον άγιο Καλόγηρο. Αναλογίστηκα το όνομα, το επιχωριάζον στη Σικελία, και που εύκολα εντυπώνεται λόγω της ελληνικής του προέλευσης, το όνομα Καλότζερο, αλλά ίσαμε κει, δεν έδωσα περισσότερη βάση. Το μεσημέρι της μεθεπομένης, στη via Atenea, από τις κεντρικές του Agrigento, προπορευόταν μία μπάντα, ακολουθούσαν ιππήλατες άμαξες, αμαξώματα και υποζύγια στολισμένα, τα πρώτα με λογής γιρλάντες και διακοσμητικά χειροτεχνήματα κυρίως με στάχυα, τα άλογα με πλεγμένες σε πλεξίδες τις χαίτες και με λοφία πολύχρωμα στις κορφές των κεφαλιών τους, οι αμαξηλάτες με τοπικές ενδυμασίες, όμως και κατσίκες στην πομπή, κι αυτές με εορταστικές ταινίες -υπέθεσα κατάλοιπα από πομπές αρχαίων θυσιών-, πάλι δεν έδωσα βάση. Κάπως ανέτρεχα στις festas populares, τις λαϊκές γιορτές της Λισαβόνας και του Πόρτο για τον Santo António (της Πάντοβας) και τους São João και São Pedro, στις οποίες είχα τύχει αρκετές φορές τα χρόνια που η Πορτογαλία μονοπωλούσε τα εκτός Ελλάδος ταξίδια μου -υπάρχει κάτι κοινό στις καθολικές λαϊκές γιορτές που επιβιώνουν ως τις μέρες μας, και (που ασύμβατες εν πολλοίς προς τη σύγχρονη ζωή) αναγκαστικά με αρκετό κιτς.

Παρασκευή, 21 Ιουλίου 2017

Κως, 21 Ιουλίου 2017, ώρα 01.31.

Χρόνια αγωνιούσαμε για τον επόμενο μεγάλο σεισμό.
Ο προηγούμενος ήτανε το 1933, πριν από 84 χρόνια.
Απόψε δεν κοιμηθήκαμε. Ούτε οι ξένοι μας.
Ας ελπίσουμε πως το κακό εκτονώθηκε.

Το σφίξιμο στην καρδιά μας εδωκάτω ψελλίζει δυο λέξεις: νησάκι μου.

Πέμπτη, 20 Ιουλίου 2017

Οι δημόσιες βρύσες της Ρώμης.


Οι δημόσιες βρύσες στη Ρώμη -περισσότερες από 2.000 μαθαίνω γκουγκλάροντας- που οι Ρωμαίοι τις λένε nosoni, μεγάλες μύτες, τρέχουν ασταμάτητα πολύ δροσερό νερό, σπάνια βρίσκεις ν' αγοράσεις περισσότερο παγωμένο, ευχάριστα δροσερό ακόμα και στο καταμεσήμερο και σε καύσωνα και στο Forum Romanum, θέλω να πω και από βρύση που τη χτυπάει κάθετα ο ήλιος του Ιουλίου. (Πρέπει να υπάρχουν και στη Νάπολη τέτοιες βρύσες, θυμάμαι μία κοντά στην Πιάτσα Μπελίνι, όμως σπάνια το ίδιο δροσερή, και σε άλλες ιταλικές πόλεις πρόχειρα που φέρνω στη μνήμη τώρα, οι παρόμοιες είναι συνήθως ξερές.)
Οι φωτογραφίες από τη βρύση στη via della Madonna dei Monti, δίπλα στο σιντριβάνι, ένα από τα σημεία της Ρώμης όπου τα βράδια συναθροίζεται και βεγγερίζει νεαρόκοσμος, συνήθως με μπύρες από φτηνά διανυκτερεύοντα εκεί γύρω μινιμάρκετ.

(Ρώμη, 11/7/2017.)

Κυριακή, 16 Ιουλίου 2017

Στα λατομεία των Συρακουσών.


Το καλοκαίρι του 413 π.Χ. όσοι από τους 7.000 άντρες του αθηναϊκού στρατού επιζούν καταλήγουν δούλοι στα λατομεία των Συρακουσών -λογαριάζονταν ήδη και τούτοι νεκροί. Ήτανε η τιμωρία ενός λάθους: της σικελικής εκστρατείας.Τα μοιραία λάθη στην Ιστορία (όπως και στη ζωή) δεν είναι αυτά που προκύπτουν από παραβάσεις (λογής) κανόνων, όσο εκείνα να σχετίζονται με την ελλιπή εκτίμηση των δυνατοτήτων του / των υποκειμένων σε σχέση με την εκάστοτε συγκυρία. Και τότε η α ν α π ό φ ε υ κ τ η αλίμονο τιμωρία καλύτερα να είναι άμεση. Η κάψα του ήλιου, η σωματική εξάντληση απ' τη λιθοτομία, η πείνα, η δυσοσμία από τα στοιβαγμένα πτώματα, η δίψα, το νερό το βουρκιασμένο από τις ακαθαρσίες και το αίμα: τα επίχειρα της γοητείας του νεαρού λαοπλάνου Αλκιβιάδη, εξίσου και της μωρίας του ευεπίφορου στις υπερφίαλες ρητορείες δήμου.

(Λατομεία Συρακουσών, 5/7/2017.)

Σάββατο, 15 Ιουλίου 2017

Στη Σικελία.

(Ακράγαντας, Κοιλάδα των Ναών, 9/7/2017.) 

Το φυσικό ανάγλυφο της Σικελίας, τη εξαιρέσει της Αίτνας, θυμίζει πεδινή ή ήπια ορεινή Κρήτη. Οι πόλεις, όπως σχεδόν όλες της Ιταλίας, συνιστούν κι εδώ μοναδική ταξιδιωτική εμπειρία. Κατάνη / Catania, Μεσσήνη / Messina, Πιάτσα Αρμερίνα, Ταυρομένιο / Taormina, Συρακούσες / Siracusa, Νότος / Noto, Ραγκούσα, Ακράγαντας / Agrigento, Παλέρμο, όσες πρόλαβα να επισκεφτώ. Λέω, η οικειότητα -νησιώτης της Μεσογείου κι ελόγου μου- μπορεί να 'ναι από την κοινή θάλασσα, ίσως απ' τα μνημεία της αρχαίας ιστορίας ή και τα χνάρια της ελληνικής γλώσσας στα τοπωνύμια, το πιθανότερο, όμως, από το ίδιο αστικό πράσινο που άλλωστε οι Ιταλοί επέλεξαν (μαζί με τα υπόλοιπα στοιχεία ρυμοτομίας / αρχιτεκτονικής) και για τα Δωδεκάνησα, ιδίως τη Ρόδο και την Κω: τις ποικιλίες των φίκων, τα πλατάνια στις δενδροστοιχίες κεντρικών δρόμων, τα φοινικοειδή, τις πικροδάφνες σε δενδρώδη ανάπτυξη. Περίπου σαν μια μυστική δίοδος για να βγω από τις οικείες πόλεις (της Κω και της Ρόδου) στις συγγενικές τους μεγαλύτερες, και γι' αυτό επιτέλους γοητευμένος.


(Πιάτσα Αρμερίνα, Villa Romana del Casale, 3/7/2017.) 


(Catania, Piazza Vincenzo Bellini, 3/7/2017.) 

(Ακράγαντας, Κοιλάδα των Ναών, 9/7/2017.)

(Agrigento, παραλία San Leone, 9/7/2017.)

(Παλέρμο, 10/7/2017, σε panineria και focacceria στην Piazza Marina για το panino con la milza, παραδοσιακό τοπικό ψωμάκι με φέτες μοσχαρίσιας σπλήνας και πνευμονιού, τυρί caciocavallo και λεμόνι, κάπως βαρύ αλλά νόστιμο.)

Παρασκευή, 14 Ιουλίου 2017

Η Ρώμη - το κέντρο του κόσμου.

(Fori Imperiali, 1/7/2017.) 

Όσοι μπορούν να συγκρίνουν λένε καμία άλλη πόλη δε χαρίζει την εντύπωση του μακροβιότερου κέντρου του κόσμου, εξ ου και το προσωνύμιό της, ἡ αἰωνία πόλις. Στην αρχαιότητα κοντά χίλια χρόνια κι από τους ύστερους μέσους χρόνους ως την Αναγέννηση και δώθε, υπήρξε η κεντρική ή μία από τις σημαντικότερες σκηνές της ανθρώπινης περιπέτειας.
Το να περπατάς στη Ρώμη μοιάζει -ας μου επιτραπεί- με ελεύθερο διιστορικό συνειρμό, ούτε νομίζω ταιριάζει σε άλλην περισσότερο ο όρος πόλη - παλίμψηστο.
Πάντως όταν πατούσε το πόδι του εδώ ο πρωταγωνιστής του μυθιστορήματος που έχω στα σκαριά -στην καρδιά της δεύτερης σοφιστικής-, δεν είχε καταγραφεί προηγούμενος τόσο δαιμονικά ζωντανός και τέτοιων διαστάσεων αστικός χώρος.
Θα χρειαστώ ίσως ακόμα μια βόλτα, νοερά μαζί του, ιδίως για τις πρώτες καταιγιστικές εικόνες από την Όστια.  

(Forum Romanum, 1/7/2017.)

 (Villa Farnesina, Trastevere, 1/7/2017.)

(Palazzo Massimo, τοιχογραφίες από τη βίλα της Λιβίας, 12/7/2017.)

Τετάρτη, 28 Ιουνίου 2017

Το ζείδωρο αεράκι.

Πληρέστερη απεικόνιση για την έννοια κ ρ α τ ι σ μ ό ς στην ευρωπαϊκή ήπειρο (μετά την πτώση των κατεξοχήν κομμουνιστικών καθεστώτων) νομίζω δύσκολα θα βρισκόταν άλλη από τις στοίβες των σκουπιδιών στους αθηναϊκούς δρόμους.
Περαστικός από την πόλη, έκανα τη σκέψη πως κι όταν ακόμη θα 'χει αποκομιστεί ο τεράστιος αυτός όγκος των απορριμμάτων, οι ιδεοληψίες, η αδράνεια, η παρακμή, πεισματικά στυλωμένες, θα παραμένουν εκεί. Εκτός κι αν τα στοιχειώδη οικονομικά που μας αναγκάζει η πραγματικότητα της άτυπης χρεοκοπίας να εμπεδώσουμε (μέσω φόρων, εισφορών κ.ά.), βοηθήσουν να φυσήξει επιτέλους το ζείδωρο αεράκι του ο ι κ ο ν ο μ ι κ ο ύ  φ ι λ ε λ ε υ θ ε ρ ι σ μ ο ύ.

Παρασκευή, 23 Ιουνίου 2017

Η δυνατότητα της ελευθερίας.



Αφιέρωμα Pride: Η δυνατότητα της ελευθερίας



Του Αντώνη Νικολή*
Τα Gay Pride, οι ετήσιες Παρελάσεις Υπερηφάνειας των Ομοφυλόφιλων, ευρύτερα των ΛΟΑΤ, είναι πια ένας παγκόσμιος θεσμός για τις ελεύθερες κοινωνίες, και ο οποίος εκτιμώ θα παραμείνει σε ισχύ έως το πολύ μακρινό μέλλον. Εκτός εάν ανατραπεί ριζικά ο κόσμος όπως τον γνωρίζουμε, ο κόσμος μετά το Διαφωτισμό.
Να πω εξαρχής, και παρά την πρόσφατη πολιτική συγκυρία στις ΗΠΑ, είναι αξιοσημείωτο ότι και το σημαντικό αυτό βήμα ξεκινάει από τη μεγάλη υπερατλαντική δημοκρατία, και βέβαια ονοματίζεται από τη γλώσσα της, είναι περισσότερο Gay Pride παρά Παρέλαση Υπερηφάνειας των Ομοφυλοφίλων, οι οποίοι παρεμπιπτόντως -και που δεν είναι ήττα μόνο της ελληνικής γλώσσας- διεθνώς ολοένα και πιο πολύ επιλέγουν να αυτοπροσδιορίζονται ως gay. Λες και δεν το ξέραμε δηλαδή, όταν καθυστερεί ή αρνείται την εξέλιξη μια κοινωνία, πρώτη ξεπερνιέται η ίδια η γλώσσα της.