Σάββατο, 9 Φεβρουαρίου 2019

Ένα σημείωμα της Κατερίνας Σχινά για το Γυμναστήριο.


Ένα σημείωμα της Κατερίνας Σχινά για το Γυμναστήριο, αξιόλογο, προ διμήνου, που κακώς αμέλησα να καταχωρίσω εδώ.

«Αντώνης Νικολής, Το γυμναστήριο,
Ποταμός, σελ. 104
 
Δυο ώριμες, ακαθόριστης ηλικίας ετεροθαλείς αδελφές μετρούν τον άδειο χρόνο τους, τις ψυχοβόρες επιθυμίες τους, τις επίμονες ενοχές τους σ’ ένα μικροαστικό διαμέρισμα, από την μπαλκονόπορτα του οποίου η μια παρακολουθεί τους νεαρούς αθλητές στο απέναντι γυμναστήριο. Οι δυο γυναίκες μιλούν ακατάπαυστα, δίνοντας σχήμα στους φόβους και τους πόθους τους, ανήμπορες να συνδιαλλαγούν πραγματικά με όσα τις στοιχειώνουν, θέλοντας και μαζί τρέμοντας να αρθρώσουν το ανείπωτο, θέλοντας και μαζί τρέμοντας μήπως και το δουν να αναδύεται, τρομερό, μέσα από τις αφηγήσεις τους. Ανεσταλμένη σεξουαλικότητα, στρεβλωμένος ερωτισμός, άνυδρος βίος, ενδεχομένως κάποιο έγκλημα (μα είναι, όντως, πραγματικό;), ένα παρελθόν που εισβάλλει στο παρόν και το παραμορφώνει, τραύματα ανεπούλωτα, σε μια αφήγηση έξοχα δουλεμένη. Κ.Σ.»

[the booksjournal, 93, Δεκέμβριος 2018, Βιβλία για τα Χριστούγεννα, Επιλογή με εκδόσεις που αξίζει να διαβάσετε, σελ. 83]

Παρασκευή, 8 Φεβρουαρίου 2019

Η ανάσα. Η ειρωνεία.

Βόλφγκανγκ Σόιμπλε για Βαρουφάκη: «Για περίπου μιάμιση ώρα μάς έλεγε ότι ήμασταν ηλίθιοι - και είμαι σίγουρος ότι είχε δίκιο. Γιατί να εντυπωσιαστεί από τους ανθρώπους που ήθελαν να τον βοηθήσουν».

(Ηχητικά ντοκουμέντα BBC: Το σκληρό πόκερ για το Grexit στους διαδρόμους των Βρυξελλών. Athens Voice, Λένα Χουρμούζη, 7/2/2019)

Δυσκολεύομαι να φανταστώ πυκνότερη και δραστικότερη διατύπωση ειρωνείας. Από χείλη Νεοέλληνα πολιτικού ή άλλου δημόσιου προσώπου μάλλον αποκλείω κάτι ανάλογο. Ίσως καν από λογοτέχνη. Χρειάζεται να σπρώξει κανείς το κεφάλι μέσ' από σωρούς, στιβάδες πολλές (από ηθικολογίες, αισθηματολογίες, ιδεολογίες), προκειμένου να ξεμυτίσει στον καθαρό αέρα, να ανασάνει. Να δει με αμεροληψία τον εαυτό του ανάμεσα στους άλλους, στον κόσμο. Τη θέση του ή την απόστασή του απ' τον κόσμο.  

Πέμπτη, 31 Ιανουαρίου 2019

Βόλτες σε άδειες πόλεις.

 
ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΗΣ Κ [Στο Κ της κυριακάτικης Καθημερινής, 27.1.2019]

Βόλτες σε άδειες πόλεις

Αντώνης Νικολής
 
Όσοι μεγαλώσαμε σε τουριστικούς τόπους, στα νησιά ιδιαίτερα, ζούσαμε, μεταξύ των άλλων αλλαγών στον ετήσιο κύκλο, τη διαίρεση της χρονιάς σε δύο κύριες περιόδους, την τουριστική, από τα μέσα του Απριλίου περίπου έως και τον Οκτώβριο, και το υπόλοιπο πεντάμηνο-εξάμηνο με τον χειμώνα στο κέντρο του. Στη μια, την επονομαζόμενη και σεζόν, οι μέρες είναι φωτεινές, σφύζουν από κόσμο και συνακόλουθη οικονομική δραστηριότητα, άρα ανοιχτά μαγαζιά, ποτέ αργία, ούτε καν της Παναγίας. Αντίθετα, στον άλλο μισό χρόνο, η κίνηση στους δρόμους περιορίζεται, σχεδόν υποτονική τις καθημερινές και κόβεται μαχαίρι τις Κυριακές. Για μας τα παιδιά είχε Κυριακές όταν τέλειωνε το καλοκαίρι, όταν πια δεν είχε ούτε κόσμο, θάλασσες, φώτα. Και παρόλο που τις Κυριακές δεν είχαμε σχολείο, όποτε είχε... Κυριακές, είχε και Δευτέρες, πά’ να πει τις χειρότερες μέρες του σχολείου.
Κάπως σαν να λίμναζε ο χρόνος. Ιδίως προς το απομεσήμερο. Με το αίσθημα της ήπιας μελαγχολίας. Που είχε και χρώμα. Τις αποχρώσεις της ώχρας στα δημόσια κυρίως κτίρια της ιταλίζουσας πολίχνης μας, της Κω. Άδεια, και καθώς την περπατούσα, ένιωθα να κυλάει μέσα μου ή το αντίθετο, ν’ απλώνομαι εγώ σ’ εκείνη, και το όλο πράγμα αποκτούσε τη ρευστότητα και τον ρυθμό εσωτερικού τοπίου, μεταπλασσόταν σταδιακά σε εμπειρία αισθηματική. 
Βεβαίως προέκυπταν και περισπασμοί. Κομμάτια της νεοελληνικής ηθογραφίας. Σκόρπιες πότε πότε εικόνες παρωχημένου νυφοπάζαρου ή τίποτε φαντάροι στην έξοδό τους, συνήθως μπροστά σε σουβλατζίδικα ή στο τσοντάδικο του νησιού. Άνοιγα το βήμα – την ομορφιά δίχως την ατομικότητα, από ένστικτο πιο πολύ, την προσπερνούσα από παιδί.
Με τα χρόνια αντιλαμβάνομαι τις πόλεις σαν την πληρέστερη απεικόνιση της ιστορίας των θεσμών, ευρύτερα του πολιτισμού μιας κοινωνίας. Πρόκειται για σύνθετο σχήμα μεταφοράς και θέλει προσεκτική ανάλυση η αντιστοίχιση. Με τα ταξίδια, με τον καιρό ή και την ηλικία, το «περπατώ σε μια άδεια πόλη» το καταλαβαίνω σαν μέσα από ένα σύνολο δεδομένων το να ξεδιαλύνω ή να παρατηρώ ευκρινέστερα πτυχές του εαυτού μου. Κι όταν μένω μόνος ή βυθίζομαι στον εαυτό μου ενόσω βαδίζω σε αστικό δημόσιο χώρο, το αίσθημα είναι η ήπια μελαγχολία – σε διαφορετικό βαθμό ο καθένας εξοικειωμένος μ’ αυτή τη μάλλον δημιουργική μελαγχολία, άλλοι καθόλου, άλλοι πολύ.
Είναι δρόμοι που τους περπάτησα άδειους Κυριακές ή σαν Κυριακές και για τον έναν ή τον άλλο λόγο αγαπώ να τους ανακαλώ. Την Καραμανλή κάτω στον μόλο των Ιωαννίνων, την Αιόλου στην Αθήνα, τα στενά της Χώρας στην Πάτμο, τη Χάληδων στα Χανιά ή τα δρομάκια μετά τη Μεγάλη Πόρτα στο Ρέθυμνο, στη Λισαβόνα τη Ρούα Αουγκούστα με την Ντόνα Ρόζα, την τυφλή φαντίστα μόνη και λυγμική στο σκαμνάκι της, στη Ρώμη τη Βία Βένετο με τα πλατάνια και τις μανόλιες, από την Πιάτσα Μπελίνι κατηφορίζοντας στην Πιάτσα Ντάντε της Νάπολης κι απ’ τη Βία Μακέδα στο Παλέρμο, με τη δύναμη συνειρμού πίσω στα οικεία κατατόπια, στην Πύλη D’Amboise στη Ρόδο, και παρακάτω στη Σωκράτους της Παλιάς Πόλης με τους ντελικάτους μιναρέδες, τα καφασωτά, τα κεραμικά γείσα σε υπέρθυρα και παράθυρα. Κι ύστερα, ακόμα κοντύτερα στον εαυτό μου, στο πλατύ πεζοδρόμιο με τα γλαυκά κυπαρίσσια της Βασιλέως Παύλου στην Κω, κάτω απ’ το πατρικό μου. ■

* Η νουβέλα «Το γυμναστήριο» του Αντώνη Νικολή κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ποταμός.

Τετάρτη, 30 Ιανουαρίου 2019

Μία... μίνι φωτογραφική αυτοβιογραφία - 14) Γιάννενα.



Ήμουν πια φοιτητής. Τι χαρά. Δύσκολο να βρεθεί πιο αγεωγράφητος από μένα. Αμυδρά θυμάμαι στον ενθουσιασμό μου πώς είχα φαντασιωθεί την πόλη, «Απ’ τη μια η λίμνη, απ’ την άλλη η θάλασσα!» που με τα τουριστικά μέτρα της μέχρι τότε εμπειρίας μου εννοούσα κάτι ανάμεσα σε Λουκέρνη και Σορέντο.  Με προσγείωσε πρώτος ο πατέρας μου, «Η θάλασσα είναι κάπου δυο ώρες απ’ τα Ιωάννινα», ύστερα τα ίδια τα Γιάννενα.
Βλέπω τωρινές εικόνες της πόλης, μιας ζωντανής νεαρούπολης – φοιτητούπολης, τόσο αλλαγμένης, τουλάχιστον σ’ ό,τι προσφέρει σ’ έναν φοιτητή της, σε σχέση με τα χρόνια εκεί στο τέλος του ’70. Τότε μου είχε φανεί, παρά την έκταση και τον πληθυσμό της, περίπου ένα χωριό της Κω. Υπήρχαν βέβαια και οι γειτονιές με ορισμένη προσωπικότητα, η Αγορά (όπου και τα δύο σπίτια που νοίκιαζα, η γκαρσονιέρα στην Κάνιγγος για δυο χρόνια, το δυαράκι στην Τσιριγώτη τα επόμενα δύο, στο δεύτερο συγκάτοικοι με τον πολύ στενό φίλο από το 1981 Δημήτρη Μποσνάκη), το Κάστρο, ο μόλος κάτω στη λίμνη, κι από κει σε πέντε – δέκα λεπτά με το καραβάκι στο νησάκι.
Την πρώτη χρονιά την πέρασα σχεδόν σε κατάθλιψη. Ήθελα σαν τρελός να φύγω, στην αρχή να πάρω μεταγραφή, αγοράζονταν οι μεταγραφές εκείνα τα χρόνια, πολλοί ντόπιοι δήλωναν μεγαλύτερες πόλεις, κι εφόσον πέρναγαν εκεί, ύστερα παζάρευαν την τάχα κοινή συναινέσει μεταγραφή, ξεκίναγαν τις σπουδές τους μ’ ένα είδος γενναίας παρα-υποτροφίας (από εκατό με διακόσες χιλιάδες έως μισό εκατομμύριο δραχμές, όταν ο βασικός κυμαινόταν στις δέκα με δώδεκα χιλιάδες), παρά τρίχα να τα καταφέρω, εκ των υστέρων πάλι λέω, ευτυχώς που όχι. Επί ένα έτος, από τον Σεπτέμβριο του 79 έως τον Ιούνιο του 80, αρνιόμουν να κάνω παρέες, να εγκλιματιστώ, τα πάντα. Η σχολή συνειδητοποιούσα καθημερινά πως ούτε με ήθελε ούτε την ήθελα, ρίχτηκα στη λογοτεχνία και στο Τρίτο του Μάνου Χατζιδάκι. Και βέβαια, βυθιζόμουν.
Τα Γιάννενα δεν έχουν θάλασσα. Ξεγελούσα τον εαυτό μου τα βράδια μόνος –ο μόλος εκείνα τα χρόνια έρημος-, νερό μεν, αλλά καθόλου αλμύρα. Κι ένα γύρο το λεκανοπέδιο, περίκλειστη η πόλη απ’ τα βουνά, θυμάμαι τον εφιάλτη, να τρέχω με μηχανή και στο τέλος ο δρόμος να κυρτώνει να με γυρνάει τούμπα πίσω. Η σιγανή μέρες – βδομάδες ασταμάτητη βροχή, ο ήλιος που σχεδόν δεν βγήκε ειδικά εκείνο τον χειμώνα, κι όταν άνοιξε μέσα - τέλη Μαΐου ο καιρός, τι έκρηξη οι τριανταφυλλιές -τις ευνοεί ο τόπος-, ακόμα και απεριποίητες σε δρόμους – στις νησίδες αναρριχημένες στα  φωτιστικά, σε παρτέρια, σε ακάλυπτους, μυρωδάτα εκατοντάφυλλα όλων των χρωμάτων, η πνιγηρή βίαιη άνοιξη κι αν μ’ έδιωχνε, επιπλέον οι στενάχωροι δύο όλοι κι όλοι δρόμοι, η φοιτητική ζωή που έμοιαζε λιγότερη κι από υποτυπώδης, όλα συνέβαλλαν στη μεγάλη εσωτερική κρίση. Έμεινα μόνος, έπρεπε να βρω έστω ψαχουλευτά τον εαυτό μου –και ήμουν μόλις δεκαεννέα χρόνων. Στο τέλος εκείνης της χρονιάς θα με πλάκωνε και το πιο βαρύ απ' όλα, το οριστικό κλείσιμο του Τρίτου. Το Τρίτο του Μάνου Χατζιδάκι συμβόλιζε στη συνείδηση μου, και έκτοτε τίποτε άλλο με την ίδια πληρότητα, την ελευθερία ως αίτημα και ιδίως ως αξία αισθητική. Διαισθανόμουν τι χανόταν, και που πράγματι χάθηκε για πάντα. Πένθησα τόσο πολύ αυτή την απώλεια, που νομίζω πως είναι γι’ αυτό τον λόγο που έκτοτε συστηματικά δεν ξανάκουσα ποτέ ραδιόφωνο.
Μα κι όλα, εντούτοις, θα άλλαζαν άρδην απ' την πρώτη κιόλας μέρα του επόμενου έτους.
Όμως την ώθηση, ξανά το κάλεσμα στη ζωή θα μου το 'δινε στη διαγωνίως άλλη άκρη της Ελλάδος η καταδική μου πρωτεύουσα, η Ρόδος.

(Η φωτογραφία είναι μεταγενέστερη, του ’81 ή του ’82. Σε ταβέρνα στο νησάκι.)  

Σάββατο, 26 Ιανουαρίου 2019

Οι άντρες και τα… παντελόνια τους.



[ΤΑ ΝΕΑ ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ, σήμερα, 26-27 Ιανουαρίου 2019 / Weekend Πρόσωπα, σελ. 2, Φάκελος: ΟΤΑΝ ΤΑ ΚΛΙΣΕ (ΔΕΝ) ΛΕΝΕ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ, επιμέλεια Μαίρη Αδαμοπούλου, Ζωή Λιάκα, Διονυσία Μαρίνου, Έφη Φαλίδα]

Αντώνης ΝΙΚΟΛΗΣ, 
συγγραφέας, 
ΟΙ ΑΝΤΡΕΣ ΚΑΙ ΤΑ...
ΠΑΝΤΕΛΟΝΙΑ ΤΟΥΣ

Οι άντρες που τιμούν τα παντελόνια τους, μ’ άλλα λόγια ο αντρισμός υπονοούμενος ως αρετή. Πρόκειται για μετωνυμία: το περιέχον «τα παντελόνια» αντί του περιεχόμενου «ο αντρισμός». Γιατί δεν αμφισβητεί κανείς τον αντρισμό των αρχαίων που φόραγαν χιτώνες ίσαμε ψηλά στους μηρούς ούτε των συμπολεμιστών του Κολοκοτρώνη με τις πλισέ φουστανέλες –υπάρχει άλλωστε και η χαριτωμένη διαφήμιση με τους Σκωτσέζους που σηκώνουν απειλητικά κι αποκαλυπτικά τα κιλτ τους. Το πράγμα δεν σηκώνει πολλή σοβαρότητα.

Πέμπτη, 24 Ιανουαρίου 2019

Νοερά μαζί τους.

Μια κοινωνία αγωνίζεται να λυτρωθεί απ' το σοσιαλιστικό - εθνολαϊκιστικό καθεστώς που κυριολεκτικά την έχει εξαθλιώσει. Νοερά μαζί με τους Βενεζουελανούς υπέρμαχους της ελευθερίας και του συνταγματικού πολιτεύματος.

Τετάρτη, 23 Ιανουαρίου 2019

Η συνεύντευξη με τον Κώστα Μοστράτο στον Αθήνα 9.84.

Ήταν το περασμένο Σάββατο 19 τρέχοντος, στην εκπομπή "Αθήνα το φελέκι σου", γύρω στις 12.00 το μεσημέρι.
(Από το 59:20 λεπτό έως το 1:25:40.)
Να ευχαριστήσω ακόμα μια φορά τον πολύ καλό Κώστα Μοστράτο.


Δευτέρα, 21 Ιανουαρίου 2019

Απόσπασμα απ' το "Σκεπτικό για την Απονομή Κρατικών Λογοτεχνικών Βραβείων 2016".


ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ  ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ
                                                                        Αθήνα, 7 Ιανουαρίου 2019
Επιτροπή Κρατικων Λογοτεχνικων Βραβειων
Κρατικα Λογοτεχνικα Βραβεια 2017 για το εκδοτικο ετοσ 2016
Σκεπτικο για την Απονομη Κρατικων Λογοτεχνικων Βραβειων 2016

(Το σχετικό με το μυθιστόρημα απόσπασμα:)
Το Βραβείο Μυθιστορήματος απονεμήθηκε κατά πλειοψηφία στον Μιχάλη Μοδινό για το βιβλίο του Εκουατόρια (εκδόσεις Καστανιώτη), η δράση του οποίου λαμβάνει χώρα στην Αφρική. Η ανακάλυψη των πηγών του Νείλου κατά τον 19ο αιώνα, μετά την εκστρατεία του Ναπολέοντα στην Αίγυπτο, είναι ένα ζήτημα που προκαλεί τους Ευρωπαίους και τους Αμερικανούς, μέλη διαφόρων γεωγραφικών εταιρειών.

Παρασκευή, 18 Ιανουαρίου 2019

Αύριο, γύρω στις δώδεκα το μεσημέρι, στον Αθήνα 9.84, στους 98,3.



 Αύριο στην εκπομπή ''Αθήνα το Φελέκι σου'', γύρω στις δώδεκα το μεσημέρι, μιλάμε με τον Κωνσταντίνο Μοστράτο για το Γυμναστήριο.
Όπως σημειώνει ο ίδιος ο Κ.Μ. (στο fb): "-Γύρω στις 12:00, ο συγγραφέας Αντώνης Νικολής, πρόσφατα υποψήφιος για το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος, θα μας μιλήσει στο στούντιο για το τελευταίο του βιβλίο, το άκρως ατμοσφαιρικό και γοητευτικό ''Γυμναστήριο'' (Ποταμός)."

Στη Λέσχη Ανάγνωσης του βιβλιοπωλείου Ευριπίδης στην Κηφισιά.

Η καλή συνάδελφος Έλενα Μαρούτσου, μέλος της επιτροπής των κρατικών βραβείων για τη λογοτεχνική παραγωγή του 2016, διάβασε τον Μισθοφόρο, αγάπησε το μυθιστόρημα, επιδίωξε ύστερα να γνωριστούμε, το ενέταξε επίσης στα προς μελέτη βιβλία της (κλειστής) Λέσχης Ανάγνωσης του βιβλιοπωλείου Ευριπίδης στην Κηφισιά, την οποία διευθύνει. Η σχετική συνάντηση έγινε την περασμένη Δευτέρα 14 Ιανουαρίου, 18.00 με 20.00. Ήτανε η πρώτη μου φορά σε λέσχη ανάγνωσης, και ήτανε -το λιγότερο να πω- μια συναρπαστική εμπειρία.
Δεν μπορώ να συγκρίνω, εικάζω ότι, όπως με τον έναν ή τον άλλον φιλαναγνώστη η επικοινωνία δεν είναι ίδια, μία άλλη ομήγυρη θα με έφερνε σε διαφορετική κατάσταση, ωστόσο γιατί (με την ιδιότητα του συγγραφέα) δεν είμαι ασκημένος τόσο στην προφορική έκφραση, και χρειάζεται να νιώσω ότι βρίσκομαι σε περιβάλλον αυθεντικών αισθημάτων, εν πάση περιπτώσει όχι σε συντροφιά κατά συνθήκην φιλότεχνων (όπου συνήθως ενστικτωδώς γίνομαι εριστικός και επιθετικός), αλλά ανάμεσα σε ανθρώπους που έχουν γνήσια σχέση με τη λογοτεχνία, και ήτανε τέτοιου χαρακτήρα τα μέλη αυτής της λέσχης, δίχως να καταλάβω πώς, και ο λόγος μου και η διάθεσή μου απόκτησαν εκείνη την εσωτερικότητα, θέλω να πω έμοιαζε κάπως με ξενάγηση στο εργαστήρι μου, και είναι πολύ ωραίο να βλέπεις να περιδιαβάζουν τους πάγκους και τα εργαλεία σου αναγνώστες, παράλληλα αφουγκραζόμουν και άκουγα αισθαντικούς ανθρώπους, τους είμαι ευγνώμων γι' αυτό το βράδυ, και ξεχωριστά βέβαια στην Έλενα Μαρούτσου που το οργάνωσε, -ένα μόνο, δε σκέφτηκα να τους ζητήσω να φωτογραφηθούμε όλοι μαζί.
Παραβρέθηκαν και η εκδότριά μου Αναστασία Λαμπρία και η καλή φίλη Σπυριδούλα Αποστολού, μαζί με την Έλενα, είπα να φωτογραφηθούμε οι τέσσερις, εις ανάμνησιν, στο τραίνο αργότερα επιστρέφοντας στην Κυψέλη, κι όσο αναλογιζόμουν το ωραίο βραδάκι, τις κουβέντες, τον τρόπο των μελών της λέσχης, στενοχωριόμουν που δεν είχαμε φωτογραφηθεί όλοι μαζί.
Μακάρι μια επόμενη φορά.

ΥΓ. Το σημείωμα αυτό το καταχωρίζω και στην ετικέτα του αρχείου Εγχώρια λογοτεχνική πανίδα, μα αν είχε έστω και λίγη απ' την παραπάνω αισθαντικότητα ή αυθεντικότητα το σινάφι το λογοτεχνικό μας, ειλικρινά δε θα το ονόμαζα ποτέ ούτε εγχώρια ούτε... πανίδα.

Τετάρτη, 16 Ιανουαρίου 2019

Νίκος Βατόπουλος: Η απρόβλεπτη πινακοθήκη ελασσόνων χαρακτήρων.



(Ο Νίκος Βατόπουλος με τον ευαίσθητο και εμβριθή λόγο του.)

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, ΒΙΒΛΙΟ

Η απρόβλεπτη πινακοθήκη ελασσόνων χαρακτήρων

ΝΙΚΟΣ ΒΑΤΟΠΟΥΛΟΣ


ΑΝΤΩΝΗΣ ΝΙΚΟΛΗΣ
Το γυμναστήριο
εκδ. Ποταμός, σελ. 102

Παρακολουθούμε τη Ράνια να «τσουλάει το αμαξίδιο ίσαμε την ανοικτή μπαλκονόπορτα. Ψάχνει πυρετικά απέναντι, στ’ αποδυτήρια του γυμναστηρίου, τον νεαρό άντρα που συνήθισε ν’ αποκαλεί Βασίλη». Η Ράνια ζει μαζί με τη Ρούλα, την ετεροθαλή αδελφή της σε ένα διαμέρισμα στην Αθήνα, απομονωμένες, δύο γυναίκες κάποιας ηλικίας. Ζουν πίσω από μία γάζα μνήμης ή έστω ανάμεσα σε παραμορφωτικά κάτοπτρα. Είναι μια νουβέλα που κατά μία έννοια διευρύνει την ευρεία πινακοθήκη χαρακτήρων που εξελικτικά και με διάθεση ψυχικού ανατόμου προχωρεί ο Αντώνης Νικολής. Αυτό το τελευταίο του έργο, το «Γυμναστήριο» (προς το οποίο έχει θέα το διαμέρισμα των δύο αδελφών), είναι ένα απόσταγμα χρόνων σπουδής πάνω στην πολυπλοκότητα της ανθρώπινης φύσης, αλλά εν προκειμένω όλο το σκοτεινό υπόβαθρο ζει και αναπνέει κάτω από τη συχνά ευτράπελη και πεζή καθημερινότητα. Το «Γυμναστήριο» είναι ένα βιβλίο για τη σεξουαλικότητα, την απομόνωση, τα απωθημένα, την κλίμακα επιβολής και τις τερατογενέσεις που προκαλούν ο εγκλεισμός και η περιορισμένη επαφή με το γίγνεσθαι, αλλά πάνω από όλα είναι ένα αφήγημα με νυστέρι στους ιστούς της κοινωνίας. Η Ράνια και η Ρούλα διαφέρουν ως χαρακτήρες αλλά η συμβίωσή τους σε ένα διαμέρισμα με ελάχιστη επαφή με τον έξω κόσμο τις καταδικάζει σε μία αλληλεξάρτηση ευεργετική όσο και τερατώδη. Η σκιά της μάνας τους γίνεται συχνά ένας συγκάτοικος, και όσο απέλπιδες κι αν είναι ορισμένες φορές οι προσπάθειες σύνδεσης με την πραγματικότητα, η Ράνια και η Ρούλα μας υπενθυμίζουν διαρκώς ότι ο κόσμος αντιστοιχεί στην ιδέα που έχουμε γι’ αυτόν.
Ετσι, λοιπόν, στα όρια μιας νοσηρής και καλπάζουσας και παραμορφωτικής φαντασίας, το μικρό διαμέρισμα ξαναζεί λαθραίες ιστορίες από φευγαλέους επιβάτες του ηλεκτρικού, δαιμονοποιεί και μεγεθύνει παρωνυχίδες πραγματικότητας και εκβάλλει χειμάρρους σεξουαλικών απωθημένων σε μια στενή και σκοτεινή διαβίωση σε ένα μικρό διαμέρισμα που δεν έχει κανέναν να περιμένει. Ο Αντώνης Νικολής μιλάει όχι μόνο για τη σπαρακτική μοναξιά και την πορεία προς το τέλος, αλλά για την αρχέγονη δύναμη του απωθημένου και τη λυτρωτική ενίοτε συμβολή της αυθυποβολής.

Παρασκευή, 11 Ιανουαρίου 2019

Με την Άννη Νικολή.

Προχτές το μεσημέρι, στο Μπλακ Ντακ της Χρήστου Λαδά, και ενώ η Άννη, η κόρη του μικρού μου αδελφού Λάμπρου, με βιντεοσκοπεί με το κινητό της, καθώς της υπογράφω Το γυμναστήριο. Είναι άλλωστε γυμνάστρια, επί πτυχίω, ήδη διακεκριμένη -την καμαρώνουμε στην εκπομπή QuickFit του Netwix. Όταν η μαμά της, η Petra Maria Kramarsic, διάλεξε να τη βαφτίσουμε Annie, ως νονός επέβαλα τουλάχιστον το -η, που είναι και το επίσημο στην ταυτότητά της: Άννη Νικολή -δε θα άντεχα κοντινό δικό μου παιδί να κατέληγε σε -υ. Μερίμνησα λιγάκι και για τα ελληνικά της -στις εκπομπές, που γυρίζονται δέκα - δέκα επεισόδια μιλάει δίχως σενάριο...
Είναι πέντε τα ανιψάκια μου (κατά σειρά ηλικίας: η Μαρία του Θανάση, η Άννη του Λάμπρου, ο Χαράλαμπος του Θανάση, ο Χαράλαμπος και ο Μιλτιάδης του Λάμπρου), μα την Αδράστεια, αξιαγάπητα και το καθένα με τον χαρακτήρα του και τα πέντε.

(Εδώ σε παλιότερη συνάντησή μας.)

Παρασκευή, 4 Ιανουαρίου 2019

Τα καλά παιδιά προκόβουν μόνα τους -ο Μισθοφόρος ίσαμε τη βραχεία λίστα των κρατικών βραβείων.

Και μέχρις εκεί, ίσαμε τη βραχεία λίστα, έφτασε εντελώς μονάχο του. Και γι' αυτό όπως και για τα προηγούμενα έργα μου δεν ήξερα ούτε βραβεία, ούτε επιτροπές, ούτε τον έναν ή τον άλλον, αντίθετα ήξερα ότι ακόμα και οι εκδότες τους τα υπέβλεπαν -ναι, απίστευτο, ακόμα κι αυτοί! Σ' αυτή τη χώρα, σ' αυτή τη συγκυρία της ελληνικής γλώσσας ζω: αν θεωρούσα σχεδόν ίσαμε τα σαράντα μου κατάρα το λογοτεχνικό ταλέντο, αν το ανέστελλα μ' όλες μου τις δυνάμεις, δεν είν' άσχετο μ' αυτή την πολύ βαθιά επίγνωση. Εντούτοις, και γιατί παρ' όλ' αυτά ενίοτε η ίδια η ζωή υπερασπίζεται το δίκιο της, και τα χρόνια πέρασαν, και τα έργα γίνανε - γίνονται. Και είναι γερά και δυνατά τα έργα μου. Είτε ζωντανός να το ακούσω είτε πεθαμένος και δεν το ακούσω, ό,τι και να κάνουν οι άθλιοι και οι ατάλαντοι (τα παρεάκια, οι παραγοντίσκοι και οι λοιποί), όσο και να βυσσοδομήσουνε, τα έργα μου θα προκόψουν. Μόνα τους. Όπως όλα τα καλά παιδιά. Των πολύ ευτυχισμένων πατεράδων.

Κυριακή, 30 Δεκεμβρίου 2018

Ο Άντης Ζέρβας για το Γυμναστήριο.


Ο παραγωγός του Amagi και επιχειρηματίας και εκλεκτός φιλελεύθερος στοχαστής Άντης Ζέρβας ξανακτυπά - σημειώνει στον τοίχο του (fb). Αυτή τη φορά για το Γυμναστήριο:
 
Κάθισε άνετα. Εξασφάλισε χρόνο και καθαρό μυαλό. Βάλε και ένα ποτάκι καλού κακού, θα χρειαστεί. Μόνο έτσι μπορείς να απολαύσεις το "Γυμναστήριο" του Αντώνη Νικολή.
Υπέροχη γλώσσα, δουλεμένη με κόπο και μεράκι, μαγική αφήγηση και ένα ιδιοφυές παιχνίδι με το χώρο και το χρόνο, δεμένα σε ένα έργο γνήσιας τέχνης.
Συστήνεται για αναγνώστες που ξέρουν.

Σάββατο, 29 Δεκεμβρίου 2018

Το γυμναστήριο στις εφημερίδες.


Στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Περιοδικό «Κ», από τον Άθω Δημουλά, Βιβλία για τις γιορτές, ενότητα Ο γύρος της Ελλάδας, 10-12-2018.
Θέα στο γυμναστήριο. Δύο ετεροθαλείς αδελφές ώριμης ηλικίας κοιτάζουν από το μπαλκόνι τους τα αποδυτήρια του γυμναστηρίου και συνομιλούν σχετικά με πράγματα που έζησαν ή που δεν έζησαν, σε αυτό το κωμικοτραγικό και θεατρικού χαρακτήρα σύντομο μυθιστόρημα του Αντώνη Νικολή «Στο γυμναστήριο» (εκδ. Ποταμός), που δημιουργεί στον αναγνώστη μια αίσθηση ακινησίας. 

Στα ΝΕΑ ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ, 15-16 Δεκεμβρίου 2018 / βιβλιοδρόμιο, Αναζητώντας ταυτότητες, από τον Νίκο Κουρμουλή:
Αντώνης Νικολής, ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΟ, εκδ. Ποταμός, σελ. 104, Τιμή 12 ευρώ
Δύο ηλικιωμένες γυναίκες, δύο ετεροθαλείς αδελφές ζουν απομονωμένες στο διαμέρισμά τους. Περασμένα ονείρατα και ορατές παραισθήσεις των αισθήσεων αναμορφώνουν τον κόσμο γύρω τους και αποτελούν τον κύριο όγκο της μεταξύ τους επικοινωνίας. Μπεργκμανικό δράμα δωματίου με παράξενες στροφές και κλιμακώσεις που προκαλούν έκπληξη. Ο Αντώνης Νικολής διεισδύει στην ψυχοσύνθεση των απόκληρων της ζωής.

Στην ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ, 23/12/2018, ο Αριστοτέλης Σαΐνης στην ενότητα ΑΝΟΙΚΤΟ ΒΙΒΛΙΟ / Διακρίνοντας από τη φετινή πεζογραφική σοδειά / Αυτά που ξεχώρισαν το 2018, σημειώνει: Πυρετώδης γλώσσα και μικροσκοπικά δουλεμένη αφήγηση στη νουβέλα «Το γυμναστήριο» (Ποταμός) του Αντώνη Νικολή: δύο ερωτικά καταπιεσμένες ετεροθαλείς αδελφές μιλούν ακατάπαυστα, αποκαλύπτοντας και κρύβοντας ταυτόχρονα την αλήθεια μιας φρικτής ιστορίας.

Σάββατο, 22 Δεκεμβρίου 2018

Ο Μισθοφόρος στη βραχεία λίστα των κρατικών λογοτεχνικών βραβείων.

Ανακοινώθηκε χτες η συμπερίληψη του μυθιστορήματός μου Ο θάνατος του μισθοφόρου στη βραχεία λίστα των Κρατικών Λογοτεχνικών Βραβείων του 2017 (για τις εκδόσεις του 2016).

Την κριτική επιτροπή συναποτελούν οι κάτωθι:
Μαριλίζα Μητσού (Πρόεδρος), Καθηγήτρια του Ινστιτούτου Βυζαντινών Σπουδών, Βυζαντινής Ιστορίας της Τέχνης και Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Μονάχου,
Μαίρη Λεοντσίνη (Αντιπρόεδρος), Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Τμήματος Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών,
Μιχάλης Χρυσανθόπουλος, Καθηγητής Γενικής και Συγκριτικής Γραμματολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης,
Κλαίρη Μιτσοτάκη, Συγγραφέας,
Κάλλια Παπαδάκη, Συγγραφέας​,
Παυλίνα Παμπούδη, Συγγραφέας,
Έλενα Μαρούτσου, Κριτικός,
Άννα Αφεντουλίδου, Κριτικός,
Κώστας Καραβίδας, Κριτικός.

Αναλυτικά οι υποψήφιοι για το Βραβείο Μυθιστορήματος:
Άρης Μαραγκόπουλος, Πολ και Λόρα, ζωγραφική εκ του φυσικού, Τόπος.
Καρολίνα Μέρμηγκα, Ο Έλληνας γιατρός, Μελάνι.
Μιχάλης Μιχαηλίδης, Οι επόπτες, Νεφέλη.
Μιχάλης Μοδινός, Εκουατόρια, Καστανιώτης.
Αντώνης Νικολής, Ο θάνατος του μισθοφόρου, Το Ροδακιό.
Γιώργος Σκαμπαρδώνης,Υπουργός Νύχτας, Πατάκης.
Κωνσταντίνος Τζαμιώτης, Το πέρασμα, Μεταίχμιο.    

Δευτέρα, 17 Δεκεμβρίου 2018

500 λέξεις με τον Αντώνη Νικολή.

Στη χτεσινή Καθημερινή, Κυριακή 16/12/2018:



  
500 ΛΕΞΕΙΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΩΝΗ ΝΙΚΟΛΗ

Ο Αντώνης Νικολής (1960) είναι συγγραφέας, μυθιστοριογράφος. Σπούδασε κλασική φιλολογία. Η νουβέλα «Το γυμναστήριο» (Εκδόσεις «Ποταμός») είναι το πέμπτο βιβλίο του.

Ποια βιβλία έχετε αυτόν τον καιρό πλάι στο κρεβάτι σας;
Τον «Γατόπαρδο» του Λαμπεντούζα. Και το διπλανό στο «Γυμναστήριο», εκεί στις όχθες… του «Ποταμού», το «Ζουρ Φιξ» της Λώρης Κέζα.

Ποιος ήρωας / ηρωίδα λογοτεχνίας θα θέλατε να είστε και γιατί;
Με απασχολεί ο αφηγητής (συνειδητός ή μη) μιας μυθιστορίας, οι μορφές της οικονομίας στην αφήγηση, σ’ αυτά εστιάζω ως αναγνώστης. Ωστόσο, αν θα ’πρεπε να διαλέξω κάποιον, ας ήμουν οποιοσδήποτε με μητρική τα γίντις Πολωνοεβραίος του Ι. Μ. Σίνγκερ.

Σάββατο, 15 Δεκεμβρίου 2018

Τζουζέπε Τομάζι ντι Λαμπεντούζα: Ο Γατόπαρδος.


Ο Giuseppe Tomasi di Lampedusa (Παλέρμο 1896-Ρώμη 1957), αριστοκρατικής καταγωγής και ο ίδιος, στο μοναδικό μυθιστόρημά του, και που εκδόθηκε έναν χρόνο μετά τον θάνατό του, το 1958, με ήρωα τον Ντον Φαμπρίτσιο, ισχυρό ακόμη Σικελό Πρίγκιπα ντι Σαλίνα, ιστορία που διαδραματίζεται κυρίως στη διετία 1860-1862, καταγράφει την επερχόμενη πτώση των αριστοκρατών αλλά και την ανταγωνιστικά ανερχόμενη νέα τάξη, την αστική, όπως διαφαίνεται και μέσ’ απ’ το ειδύλλιο του αγαπημένου ανιψιού του Πρίγκιπα, του γοητευτικού όσο και άφραγκου Ταγκρέντι, με την κόρη του άξεστου όμως βαθύπλουτου ντον Καλότζερο, την όμορφη Αντζέλικα. Η πλοκή είναι μάλλον υποτυπώδης, η αφήγηση είναι περισσότερο εσωτερική, στοχασμός πολύ κοντά στην ειρωνεία αλλά και με τους αδιόρατους τόνους της ρέμβης.  

Κυριακή, 9 Δεκεμβρίου 2018

Ο εκ Κεφάλου της Κω ορμώμενος νέος ακαδημαϊκός.

Τιμή για τους Κεφαλιανούς, για τους Κώους, για όλους τους Έλληνες η εκλογή του νέου μέλους της Ακαδημίας Αθηνών Βασίλη Ράπανου. Μεγάλη τιμή.