Πέμπτη, 11 Ιουλίου 2019

Μία... μίνι φωτογραφική αυτοβιογραφία - 17) Ξανά εισαγωγικές.



Εξεταζόμουν με το παλιό τότε σύστημα εισαγωγής –σ’ εμάς, αν θυμάμαι καλά, είχε δοθεί ένα ποσοστό 30% στο σύνολο των εισακτέων-, με αρχαίο κείμενο καθ’ υπαγόρευση, όλη την ελληνική αρχαία, μεσαιωνική και νεότερη ιστορία δίχως σχολικό εγχειρίδιο–ορισμένη εξεταστέα ύλη, με λατινικό άγνωστο -μας το υπαγόρευαν κι αυτό. Τα εξεταστικά κέντρα για τις εισαγωγικές με το παλιό σύστημα ήτανε Αθήνα και Θεσσαλονίκη μόνο, και καθώς τα χαρτιά μου τώρα τα είχα υποβάλει στα Γιάννενα, θα εξεταζόμουν σε γυμνάσιο στα Σεπόλια, στην Αθήνα. Με συνόδευε ο συγκάτοικός μου Δημήτρης Μποσνάκης, ο οποίος άριστος και πολύ συνεπής φοιτητής, για να μου συμπαρασταθεί, θα έστελνε μαθήματά του στην εξεταστική του Σεπτεμβρίου.
Τόσο σημαδιακά όλα. Θυμάμαι και το ΚΤΕΛ κατεβαίνοντας Αθήνα, κάποιες στροφές πριν απ’ το Αντίρριο, τις σκέψεις με το βλέμμα στις πλαγιές, στο φεριμπότ ύστερα. Ψάξαμε για φτηνό κατάλυμα, αρχικά σ’ ένα ξενοδοχείο, το λέγανε μάλλον Ρέα, διαγωνίως απέναντι από τον Σταθμό Λαρίσης, βρήκαμε μέχρι καπότες χρησιμοποιημένες κάτω απ’ τα κρεβάτια, φύγαμε από κει, μείναμε τελικά σ’ ένα μικρότερο, καθαρότερο, περίπου στην ίδια απόσταση απ’ τον σταθμό. Ψωνίζαμε από σουπερμάρκετ για φαγητό, κοιμόμουν ελάχιστα, λόγω της ολιγόμηνης προετοιμασίας μου είχα πολλά κενά και ανάλογο άγχος.
Ο Δημήτρης με περίμενε απέξω, στον περίβολο του γυμνασίου, μαζί με τις συνήθεις μανάδες. Απ’ το πρώτο εξεταζόμενο μάθημα κιόλας πιάσανε κουβέντες με μια διπλανή του, «Κοίτα, η κόρη μου, η άχρηστη, δίνει τρίτη φορά, το αποκλείω να τα καταφέρει», ο ελάχιστος πρόλογος, «εγώ, λοιπόν, είμαι από την Κάλυμνο –ξέρεις, όπου δίπλα στην Κάλυμνό μας είναι ένα νησάκι, η Κως…» για να συνεχίσει με μακροσκελή υποτιμητικά σχόλια για το νησί και τους κατοίκους του. Με το που βγήκα, έτρεξε ο Δημήτρης να με προλάβει μη μου ξεφύγει πως ήμουν απ' την Κω, «μου συγκολλήθηκε μία, δεν έχει άλλη κουβέντα, σας βρίζει». Δεν με παραξένευε. Όταν παίζαμε πόλεμο, παιδιά στο δημοτικό, οι αντίπαλοι στρατοί ήτανε πάντοτε οι Κώοι εναντίον των Καλύμνιων, ποτέ οι Έλληνες εναντίον των Τούρκων ή των Γερμανών, ας πούμε. Ποιος θα το έλεγε, πάντως, κοντά τρεις δεκαετίες αργότερα, ο Δημήτρης πάλι, θα πρωτοστατούσε στο στήσιμο του αρχαιολογικού μουσείου της Καλύμνου, ενός από τα πιο ενδιαφέροντα του Αιγαίου.   
Απ’ τα θέματα των εξετάσεων θυμάμαι στο άγνωστο των αρχαίων ένα ἃν [<+ ἀν, αυτά τα οποία αν], με κράση αναφορικοϋποθετικό εισαγωγικό, καθοριστικό στην ανάλυση και αντίληψη του κειμένου, και στα λατινικά ένα summus: μας ζητούσαν τα παραθετικά του, δεν το ήξερα, παρά μόνο την ερμηνεία στο ονοματικό σύνολο summus deus, ο υπέρτατος θεός, άρα ίσως είχε σχέση με το super (supermarket), έφτιαξα αυθαίρετα το... λατινοφανές επίθετο super-us, κατά τον κανόνα τον συγκριτικό του, super-ior, και εντέλει ήτανε σωστό –τι χαρά όταν μου το επιβεβαίωσε απέξω ο Δημήτρης! Στα αρχαία έγραψα 19,5, στα λατινικά 18,5. Τα λατινικά, που πρέπει να ήτανε και το τελευταίο από τα εξεταζόμενα μαθήματα, μια μέρα με αφόρητο καύσωνα, 45 βαθμούς υπό σκιάν, πήγαμε για λίγη δροσιά στον Αι Δημήτρη τον Λουμπαρδιάρη, ιδρώναμε κι εκεί. Στο ΚΤΕΛ της επιστροφής, το απομεσήμερο της ίδιας μέρας, δεν είχε κλιματισμό στα λεωφορεία τότε, ο κόσμος κάπνιζε, λιώναμε. Έπρεπε να γυρίσουμε στη βάση μας, ο Δημήτρης να δώσει όσα μαθήματα προλάβαινε, ύστερα θα κατηφορίζαμε με σκηνή και σλίπινγκ μπαγκ για τις Κυκλάδες, ίσαμε να βγουν τ' αποτελέσματα.
Κύθνος, Σέριφος, Αμοργός, Σίκινος (στη Σίκινο μας φιλοξένησε οικογένεια συμφοιτήτριας του Δημήτρη –τους συστήθηκα φοιτητής της ιατρικής -συνεννοημένοι με τον Δημήτρη-, πράγμα που μας διασφάλισε πολύ πιο γενναιόδωρη φιλοξενία, ιδίως και δίχως προσχήματα προς εμένα), ίσως κατεβήκαμε και σε άλλα νησιά, καταλήξαμε στη Φολέγανδρο, σε κολπίσκο κοντά στο λιμανάκι του νησιού, ένα είδος… αυτοδιαχειριζόμενου κάμπινγκ. Είναι καλοκαίρι του 1982, οι Κυκλάδες ακόμα παρθένες, ένα μπακάλικο συνήθως στην εκάστοτε Χώρα, με κονσέρβες, ξινομυζήθρα από ντόπιες μάντρες, τυποποιημένα μπισκότα-σοκολάτες, καμιά ντομάτα, κανένα φρούτο, ψωμί αγοράζαμε από ξυλόφουρνους, που τους καίγανε με ρίζες αστοιβές και θυμάρια. Κόβαμε το στόμιο ενός πλαστικού μπουκαλιού, δέναμε ένα σχοινί, το μετατρέπαμε σε κουβά, ανεβάζαμε από πηγάδια νερό, λουζόμαστε. Και διαβάζαμε πολύ. Τα ωραιότερα μυθιστορήματα της ζωής μου –κάτω από αλμυρίκια ή κάτω από σκιερά γείσα βράχων.
Μα εκείνον τον κολπίσκο στη Φολέγανδρο, μαζί μ' ένα σωρό λεπτομέρειες, δεν θα τον ξεχάσω ποτέ μου. Το ζευγάρι τους Ολλανδούς παραδίπλα μας, φέρ' ειπείν, ξαπλωμένους, εκείνος πολύ εύσωμος, με την μπουτάρα διπλωμένη πάνω απ' τη λεκάνη του λεπτοφυούς κοριτσιού, θα την σκοτώσει να μουρμουρίζουμε εμείς, ήτανε τα χρόνια με τις τσούχτρες στις ακτές του Αιγαίου, ένα πρωί ο ίδιος Ολλανδός τσίριζε απ' το τσίμπημα, τσαλαβουτούσε πελώριος, έβγαινε απ’ το νερό με κατακόκκινο τον έναν ώμο. Τι σου είναι όμως η μνήμη, μολονότι ο κολπίσκος ήτανε σίγουρα γυμνιστών, δεν θυμάμαι κανέναν μας γυμνό! Σκηνές με πασσαλάκια, με γκαζάκια για τον καφέ ή για κανένα πρόχειρο μαγείρεμα, πολλές σκηνές και κόσμος, αντισυμβατικός εν γένει κόσμος, αναρχοαυτόνομοι-φρικιά, δεν λέγονταν πια χίπηδες, μολονότι αυτής της συνομοταξίας. Ανάμεσα στο λιμανάκι και τον κολπίσκο υπήρχε καφενείο-εστιατόριο, για κανένα ποτό ή πιάτο ή δροσερή παρτίδα τάβλι, εντωμεταξύ διαδόθηκε η περίπτωσή μου, ήμουν ο τύπος που παράταγε την ιατρική για τη φιλολογία, κάποιοι με περιεργάζονταν με απορία.
Για τα αποτελέσματα –μεταδίδονταν ραδιοφωνικά- είχαμε εφοδιαστεί με τρανζιστοράκι. Τη μέρα που πια θα ανακοινώνονταν οι λίστες με τους επιτυχόντες, απ’ την αγωνία πήρα δρόμο για τον δίπλα κολπίσκο, λέω του Δημήτρη έλα να με φωνάξεις στην περίπτωση που πέρασα, διαφορετικά, αν δω κι αργείς, θα σύρω τα πόδια μου πίσω μόνος. Κοίταζα προς την κορφή, απ’ το σημείο στα βράχια που καθόμουν στραβολαιμιάστηκα, η ώρα κυλούσε, ο Δημήτρης δεν φαινόταν. Απελπισμένος αποφάσισα να επιστρέψω, η καρδιά μου πήγαινε να σπάσει, δεν έβλεπα πού πάταγα, προφανώς είχανε καθυστερήσει τα αποτελέσματα, όλοι τους, Έλληνες – ξένοι, στεκόντουσαν γύρω από το τρανζιστοράκι και τη σκηνή μας. Σε λίγο θα το άκουγα κι ο ίδιος: Νικόλης Αντώνιος του Χαραλάμπους, και άι στο διάολο πάλι ο λάθος τόνος, Νικόλης με είχαν διαβάσει και στα αποτελέσματα της ιατρικής! Πανηγύριζε όλη η κατασκήνωση.
Δεν μας είχε μείνει, βέβαια, φράγκο. Ένα ζευγάρι σκηνίτες–γείτονες, φοιτητές της Παντείου αν θυμάμαι καλά, η Αννίτα και ο Γιώργος, δεν είμαι σίγουρος για τα επίθετά τους, τι κρίμα που χαθήκαμε (σαστίζει κανείς κι απ’ τη χαρά του, χάνει ανθρώπους και στιγμές), μας χάρισαν τα ναύλα να γυρίσουμε Αθήνα. Στο Παγκράτι είχαμε ένα μαγαζί εκείνα τα χρόνια, το νοικιάζαμε, ειδοποίησα τους δικούς μου ότι επέστρεφα στο νησί ταπί, θα πήγαινα να πάρω το ενοίκιο, οκτώμισι χιλιάδες δραχμές (όταν ο βασικός ήτανε γύρω στις δώδεκα). Και πόσο πολύ μπορεί να πεινάγαμε... Τα φάγαμε σχεδόν όλα –κυριολεκτικά τα φάγαμε, τα ξοδέψαμε σε φαγητό- μέσα σε δυο μέρες. Το ίδιο βράδυ στην Αθήνα, λέω του Δημήτρη, κερνάω μπουζούκια απόψε, είχα πρωτακούσει στο Τρίτο του Μάνου Χατζιδάκι για τα μπαλέτα του Άλβιν Έιλι, εμφανίζονταν εκείνες τις μέρες στο Ηρώδειο. Φτάσαμε στην Αρεοπαγίτου, είχανε πουληθεί τα σχετικά οικονομικά εισιτήρια, για τα ακριβά μάς έλειπε ένα εικοσάρικο, ακυρώσεις δεν γίνονταν, ήτανε η εποχή της «Αλλαγής» να θυμίσω, άνεμος σοσιαλιστικής ανεμελιάς φύσαγε κι ελάφραινε τα μυαλά των Νεοελλήνων, σταμπάρω έναν αστυνομικό, λέω του Δημήτρη, κοίτα, εσύ που δείχνεις πιο λαϊκό παιδί πήγαινε ζήτα του το εικοσάρικο, πες είμαστε φοιτητές και δεν μας φτάνουν τα χρήματα για την παράσταση, οι μπάτσοι κάνουν πια τα πάντα να τους περνάνε προοδευτικούς και φιλονεϊστές… Και πράγματι, ο αστυνομικός, ένας προσηνής άνθρωπος μας χάρισε δίχως δεύτερη σκέψη το εικοσάρικο, που όμως λίγο αργότερα, γιατί πετύχαμε και οικονομικότερα εισιτήρια, θα του το επιστρέφαμε. Αλλά και πόση η έξαρση, πόση η μαγεία το βράδυ εκείνο με τις χορογραφίες του Alvin Ailey!
Σκόπευα να ανακοινώσω τα συμβάντα ο ίδιος αυτοπροσώπως στην οικογένεια, σαν θα κατέβαινα στο νησί. Τηλεφώνησα στη Νίτσα να τη ρωτήσω τα νεότερα κάτω –τον Θανάση θα τον έφερνα σε δύσκολη θέση, να μου απαντάει εις επήκοον των γονιών μας. «Έλα, όλα εντάξει», μου λέει η ξαδέλφη μου, «Τα μάθανε, το ξέρουνε. Γιατί δεν φτάνει που πέρασες, βρε αθεόφοβε, πέρασες και πρώτος!» (Συνεχίζεται.)


(Ο Δημήτρης Μποσνάκης, 1985, στη Βασιλεία, υπότροφος του ελβετικού κράτους για την εκπόνηση της διατριβής του στην κλασική αρχαιολογία.)

(Με τον Δημήτρη, Χριστούγεννα του 1987, λίγες εβδομάδες προτού παρουσιαστώ νεοσύλλεκτος στην Κόρινθο, μονοήμερη στο Σάλτσμπουργκ, μας φιλοξενεί στο Μόναχο ο αδελφός μου Θανάσης, υπότροφος με τη σειρά του του γερμανικού κράτους για τη διατριβή του στα μαθηματικά.) 

Δευτέρα, 8 Ιουλίου 2019

Οι ιβίσκοι: μια εορταστική θερινή αναλαμπή.


Κι αίφνης όλα αναλάμπουν -εύλογο.
Καμιά φορά οι συνειρμοί είναι εύγλωττοι. Από τη μια το ἄστυ, η πόλη, η δυναμική οικονομία των εμπόρων, των βιοτεχνών - βιομηχάνων, οι ανοικτοί ορίζοντες, η διακριτή ατομικότητα, από την άλλη, οι στατικές κλειστές κοινωνίες, η γραφειοκρατία, η ισοπέδωση, ο φθόνος και η επιθετικότητα. Από χτες, 7 Ιουλίου του 2019, ίσως οδεύουμε ξανά προς ένα απ' τα λίγα ξέφωτα του νεοελληνικού όποιου ιστορικού βίου. Μακάρι.
Όμως για τους Δωδεκανήσιους εμάς, κυρίως Ρόδιους και Κώους, οι ιβίσκοι - θάμνοι ή δεντράκια, μάλλον επιλογή των Ιταλών στις πρώτες δεκαετίες του προηγούμενου αιώνα, είναι από τα συχνότερα φυτά σε πρασιές και πάρκα στις πόλεις μας.
Το 1994, όταν έφτιαχνα τον κήπο -το σπίτι μου έξω απ' την πόλη-, ζήτησα από τον Γιώργο Σβύνο, (έναν σπουδαίο άνθρωπο εδώ στο νησί, για χρόνια υπεύθυνο του δημοτικού κήπου, θέση στην οποία διαδέχτηκε τον πατέρα του που νεαρός είχε θητεύσει στους Ιταλούς), ιδιοκτήτης φυτωρίου τότε ο κυρ Γιώργης, τον παρακάλεσα να μεταφέρει στα παρτέρια μου τον χαρακτήρα του πρασίνου της πόλης. Το πρώτο που μου πρότεινε ήταν οι ιβίσκοι.
Να πω, επίσης, οι ιβίσκοι στο κατακαλόκαιρο είναι θαλεροί πράσινοι στα φύλλα, λαμπεροί κόκκινοι -στην κλασική ποικιλία- στα άνθη τους.
Στη γενική ευφορία της χτεσινής μέρας, λοιπόν, οι ιβίσκοι του κήπου μού περισπάσανε την προσοχή. Μια εορταστική θερινή αναλαμπή.


Τετάρτη, 3 Ιουλίου 2019

Θα 'ναι και νύχτα φωτεινή, θα 'ναι και λαμπρή γιορτή.


Η λύτρωση - οι βουλευτικές έρχονται, ήρθαν, πατριώτες. Ήγγικεν η ώρα να ξεχυθούμε να γιορτάσουμε σ' αγυιές και σε πλατείες. Κι ανέλπιστα εντέλει θα 'ναι και νύχτα φωτεινή, θα 'ναι και λαμπρή γιορτή.


[Ο εσμός που επί τεσσεράμισι χρόνια απεργαζόταν, χάλκευε, εξύφαινε ενάντια στο συνταγματικό πολίτευμα, επιτέλους απέρχεται. Αποδείχτηκε καρικατούρα των φιλοδοξιών του, μία φαιδρή παρωδία ευτυχώς των ινδαλμάτων του, μόνο που και για το τόσο λίγο, έβλαψε τη χώρα δυσανάλογα πολύ. Μακάρι ύστερα από χρόνια να τους θυμόμαστε μονάχα για το στυφό γελάκι μας στα σχεδόν καθημερινά γκαγκ και στις μπαλαφάρες τους.]

Τετάρτη, 26 Ιουνίου 2019

Μια πολύ τιμητική αναγγελία.

Προχτές, Δευτέρα 24 Ιουνίου, η Αναστασία Λαμπρία, εκ των συνεκδοτών (Εκδόσεις Ποταμός) του τελευταίου μου βιβλίου, ανήγγειλε (fb) τη μόνιμη συνεργασία μας. Η ανάρτησή της:

"Αντώνης Νικολής & Εκδόσεις Ποταμός
Το Γυμναστήριο έκανε την αρχή τον χειμώνα του '18 και ακολουθεί τον Οκτώβριο του '19 Το Σκοτεινό Νησί. Ο κύκλος μόλις έχει αρχίσει: όλα τα έργα του Α.Ν. παλαιότερα, ξαναδουλεμένα, αναθεωρημένα, νέα, αδημοσίευτα θα εκδοθούν από τον Ποταμό - μια συνεργασία που μας τιμά και μας γεμίζει χαρά."

Τα αισθήματα της χαράς και της τιμής είναι τουλάχιστον αμοιβαία. Να γίνουν, μακάρι, ο καλός άνεμος, η εὔπλοια των έργων στον Ποταμό της Αναστασίας (Λαμπρία) και του Κώστα (Παπαδόπουλου). Είμαι σίγουρος θα γίνουν.
 

Κυριακή, 16 Ιουνίου 2019

16 Ιουνίου 2019: δέκα χρόνια μπλογκ Αντώνης Νικολής.

Ήτανε κάποια μέρα τον Ιανουάριο του 2009, ανέβαινα Αθήνα, κι ενώ είχα πολύ λίγες ώρες πριν από την πτήση, μου τηλεφωνεί η Ιωάννα Μπλάτσου, η δημοσιογράφος, θα κάναμε μία συνέντευξη τότε, μου ζήτησε ορισμένες πληροφορίες-φωτοτυπίες απ' το αρχείο μου. Έτρεχα με πολύ άγχος να προλάβω αλλά και να μη χαθεί τίποτε απ' τους φακέλους, με βλέπει ο αδελφός μου ο Θανάσης -ήτανε στο φόρτε τους τα blogs εκείνα τα χρόνια, τα ιστολόγια ή online ημερολόγια-, μου λέει, λοιπόν, γιατί δεν μεταφέρεις όλα τα ντοσιέ (συνεντεύξεις, κριτικές, κείμενα παράλληλα ή επεξηγηματικά) σ' ένα μπλογκ, να είναι άμεσα προσιτά σε όποιον για τον έναν ή τον άλλο λόγο ενδιαφέρεται για τα έργα σου. Στην ουσία θα χρησιμοποιούσα τον χώρο του blog (ιστολόγιου) ως site (ιστοσελίδα ή ιστότοπο), και για άλλους λόγους και γιατί ήταν πολύ ευκολότερος στη χρήση του.
Η πρώτη ανάρτηση έγινε την Τρίτη 16 Ιουνίου του 2009. Έκτοτε, προστέθηκαν άλλες περίπου 760 (καμαρώνω ιδιαίτερα τις κατηγορίες / ετικέτες: Όμηρος - ο πρώτος μυθιστοριογράφος, Αρχαίο μυθιστόρημα, Δεύτερη Σοφιστική, Λουκιανός - ο Σύρος αττικιστής), ενώ οι επισκέψεις των αναγνωστών πλησιάζουν τις 76.000.
Εκείνη η πρώτη ανάρτηση, με τον τίτλο Μετά τη Λισαβόνα, ήτανε σχεδόν σημαδιακή, να πω και προφητική -ή μήπως το 2009 είναι ακόμα μια χρονιά-καμπή της ζωής μου; Τους πρώτους μήνες θα παιζόταν το τελευταίο μου θεατρικό -μεγάλη καλλιτεχνική και εμπορική αποτυχία- Λισαβόνα (έργο γραμμένο το 2007), και που και για άλλους πολλούς λόγους ήξερα ότι έκλεινε οριστικά και αμετάκλητα τη σχέση μου με το θέατρο, εντωμεταξύ από το φθινόπωρο του 2008 κυκλοφορεί Το Σκοτεινό Νησί, μεταγραμμένο σε πρόζα παλιότερο θεατρικό μου (ό,τι καλύτερο είχα να πάρω μαζί μου κλείνοντας την περίοδο αυτή της ζωής μου), η πρώτη μου έξοδος στην πεζογραφία όπως μου άρεσε να το χαρακτηρίζω, δίχως να συνειδητοποιώ την απελευθερωτική σημασία της λέξης έξοδος -αγάπησα πολύ εκείνο το μάλλον ακαλαίσθητο από άποψη εκδοτική βιβλιαράκι. Στη διάρκεια της ίδιας άνοιξης, του 2009, ολοκλήρωσα πυρετικά σχεδόν τη νουβέλα Ο Δανιήλ πάει στη θάλασσα -την είχα σε άτεχνες σημειώσεις κάπου από τη δεκαετία του 1990-, το πρώτο μου γνήσιο και εξ υπαρχής πεζό, κράτησα επίσης στην άκρη το κείμενο ενός αφηγηματικού διαλόγου, που μου φαινόταν αμήχανο υβρίδιο ανάμεσα σε θέατρο και πεζογραφία, και που γι' αυτό θα το ξέχναγα στο συρτάρι μου, Το γυμναστήριο, τη νουβέλα της οποίας την οικονομία μπόρεσα να διακρίνω μόλις πέρσι, το 2018. Και τέλος, κάπου απ' τα μέσα του φθινοπώρου του 2009, ξεκινώ το πρώτο μυθιστόρημά μου, τη Διονυσία, και που με απασχόλησε ίσαμε και το καλοκαίρι του 2011. 
Όλ' αυτά τα χρόνια έδινα στο μπλογκ-αρχείο Αντώνης Νικολής ρόλο επικουρικό ή συμπληρωματικό στο έργο μου: σ' αυτό θα προσέτρεχε ο απαιτητικός αναγνώστης του για όσες τυχόν επιπλέον πληροφορίες τον ενδιέφεραν. Παράλληλα, να σημειώσω, πάντοτε με ενοχλούσε η υπερέκθεση ή η υπερπροβολή του προσώπου ή του ιδιωτικού βίου ενός συγγραφέα, ιδίως όταν τις επιδιώκει ο ίδιος, εξίσου όσο με ενοχλεί και η πολλή χειραγώγηση από τον ίδιο του έργου του, παρόλο που ως ένα σημείο όλ' αυτά είναι μάλλον αναγκαία. Σκέφτομαι τελευταία (και όσο περισσότερο συνειδητοποιώ την εσωτερική συνέπεια από κείμενο σε κείμενο στο ύφος του έργου μου) πως ίσως πλησιάζει ο καιρός να πάρω μία άλλη στάση απέναντι σ' αυτό, στάση διακριτικότητας κατά κάποιο τρόπο...
Ν' αρχίσω να αραιώνω και εδώ και αλλού, εννοώ. Όχι μόνο γιατί οὐκ ἐν τῷ πολλῷ τὸ εὖ, αλλά και γιατί τι σωστότερο για έναν πατέρα που ευτύχησε να έχει καλά παιδιά, απ' το να κάνει πίσω, να τους αφήσει τον ζωτικό χώρο, να χαίρεται από απόσταση την προκοπή τους.      

Τετάρτη, 12 Ιουνίου 2019

Εφημ. ΤΑ ΝΕΑ, ΜΑΤΙΑ ΕΡΜΗΤΙΚΑ ΚΛΕΙΣΤΑ, Αντώνης Νικολής.


Εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ, Τετάρτη 12 Ιουνίου 2019,
ΜΑΤΙΑ ΕΡΜΗΤΙΚΑ ΚΛΕΙΣΤΑ
(Γνωστά πρόσωπα του πολιτισμού ερμηνεύουν τα άγνωστα όνειρά τους / Επιμέλεια Μαίρη Αδαμοπούλου / φωτογραφία Μαρία Μπανούτα)

Αντώνης Νικολής


Τα όνειρα λέει η Πηνελόπη στην Οδύσσεια έρχονται είτε απ’ την πύλη την κεράτινη, από σκαλιστό κέρατο, τα αληθινά, είτε απ’ τη φιλντισένια πύλη, τα απατηλά. Τα δικά μου πάλι, παρόλο που επίσης δύο κυρίως ειδών, είναι άλλης υφής, το ένα είδος, σαν ξέφτια σκέψεων ή συνειρμών με αφορμές απ’ τη συμβατική καθημερινότητα, τα πραγματικά να τα ονομάσω, το άλλο είδος, τα όνειρα τα συνθεμένα από εικόνες, σκηνές, ρυθμούς που δεν σχετίζονται άμεσα με εμπειρίες μου και που με παρασέρνουν σε μια κατάσταση περίπου… ενύπνιας έξαρσης, τα δημιουργικά κατά κάποιο τρόπο. Αλλά και, ασχέτως προέλευσης, πραγματικά και δημιουργικά, υποδιαιρούνται ως προς τη διάθεσή τους –να δώσω σχηματικά τρεις διαβαθμίσεις- σε χαρούμενα, σε νηφάλια, σε εφιάλτες.   
Τα δημιουργικά πληθαίνουν σε περιόδους που γράφω, κι όταν εμφανίζονται ξέρω ότι η… καταπακτή γέμισε υλικό που πρέπει να εκτονωθεί. Οι λογοτέχνες, οι καλλιτέχνες ίσως γενικότερα, είμαστε το οξύμωρο: οι λειτουργικοί… τρελοί. Έχουμε τη δυνατότητα -και τότε δημιουργούμε- να κατεβαίνουμε ξύπνιοι στις… γαλαρίες του ασυνειδήτου. Ένα είδος έμφρονος διαταραχής ή εν εγρηγόρσει ύπνωσης. Κατεβαίνουμε εκεί απ’ όπου ορμώνται και τα όνειρα, όσα αποδεικνύονται αληθινά ή, και που μάλλον είναι το ίδιο, όσα κουβαλούνε μέρος από την πρώτη ύλη των μύθων. Είναι και ο λόγος που, όταν για τη μια ή την άλλη ανάγκη χρειαστεί να πεταχτούμε εν ώρα γραψίματος πάνω στον κόσμο τον πραγματικό, πρέπει να κλείσουμε καλά πίσω μας την… καταπακτή, να νιφτούμε με κρύο νερό, σαν όταν σηκωνόμαστε απότομα από τον ύπνο…

Σάββατο, 1 Ιουνίου 2019

Ιστορία.


Τόσο οι κομμουνιστές το 1917 όσο και οι εθνικοσοσιαλιστές / ναζί του μεσοπολέμου περιέβαλαν κατ' αρχάς με ανοχή έως στοργή τους αντίστοιχους του καιρού τους ακτιβιστές ΛΟΑΤΚΙ. (Όχι δίχως ιδιοτέλεια: όταν οι ΛΟΑΤΚΙ χρησιμοποιούνται ως στελεχικό δυναμικό, η καταπίεση, η ντροπή, οι ενοχές τους μεταβολίζονται σε εξαιρετικής ποιότητας δυναμισμό και δραστηριότητα. Πρώτα διδάξαντα κι από αιώνες τα θρησκευτικά ιερατεία...)
Μέχρι που (κομμουνιστές και ναζί) γίνανε καθεστώτα βέβαια, πήραν, καταπώς λέγεται, εκτός από την κυβέρνηση και την εξουσία. Ύστερα εκδίπλωσαν απροκάλυπτα αυτό που αναπόδραστα ήταν: τα πλέον φονικά τέρατα στην ιστορία της ανθρωπότητας.
Την τύχη που επιφύλαξαν στους ΛΟΑΤΚΙ την ξέρουμε επίσης.  

Πέμπτη, 23 Μαΐου 2019

Το γυμναστήριο στη βραχεία λίστα του Αναγνώστη.


Την περασμένη Παρασκευή 17 τρέχοντος ανακοινώθηκε ότι Το γυμναστήριο συγκαταλέγεται στη βραχεία λίστα για τα βραβεία του Αναγνώστη.
Στην οικεία του κατηγορία, του διηγήματος-νουβέλας.

Να θυμίσω στην ίδια λίστα και κατηγορία είχε περιληφθεί το 2015 και Ο Δανιήλ πάει στη θάλασσα.

Τετάρτη, 22 Μαΐου 2019

Η Αθήνα του σιναφιού μας.

Σκάρωσα ένα κείμενο προ ημερών ενοχλημένος από διάφορα, στο τέλος έδωσα τόπο στον εκνευρισμό μου, δεν το δημοσίευσα. Η εκ των συνεκδοτών μου, ωστόσο, Αναστασία Λαμπρία, συγχυσμένη από παρεμφερή αιτία, ανάρτησε στο fb ένα μικρό απόσπασμά του -ας είναι καταχωρισμένο και εδώ:
Και όπως λέει ο Αντώνης Νικολής (Antonis Nikolis) - εκείνος για τους δικούς του λόγους: "Και η Αθήνα του σιναφιού μας είναι μικρή, κακομοίρα και από καιρό παραδομένη σε ανεκδιήγητη μωρία. Τόσο εύκολο να εξιχνιάσεις βυσσοδομούντες και ίντριγκες, τα καμώματα του κάθε παραγοντίσκου".

Δευτέρα, 13 Μαΐου 2019

Ένα μικρό σχόλιο.

Πριν από δυο - τρεις μέρες σε σελίδα ομάδας φιλελευθέρων, στην οποία ήμουν μέλος, δημοσιεύθηκε η παραπάνω φωτογραφία -από πού να την πιάσει κανείς, τι να πρωτοπεί; που δεν θέλει και πολλή εμπειρία ή αισθαντικότητα, απ' τις πατούσες μόνο του μαυράκου, για ν' αντιληφθεί πως πρόκειται για λεπτομέρεια ερωτικής σκηνής σε ντους, ἵνα μὴ εἴπω και τρυφερής σκηνής. Ενοχλημένος, δίχως να το πολυσκεφτώ, τους έγραψα σχόλιο: "Η έλλειψη της αισθητικής, του χιούμορ επίσης, ο βαθύτερος επαρχιώτης δεξιός ομοφοβικός εαυτός, καταντάει στο τέλος τον νεοελληνικό φιλελευθερισμό αντιερωτικό και απωθητικό. Και υπ' όψιν σάς το λέει αυτό ένας δικός σας..." Σε περίπου πέντε λεπτά είχανε σβήσει το σχόλιο, είχαν αποβάλει (πετάξει σηκωτό μου 'ρθε να γράψω) κι εμένα απ' την ομάδα τους.
Δεν θα υπερασπιστώ τη γενίκευση στο σχόλιό μου, κάθε γενίκευση είναι λάθος, αλλά ποιος θα αμφισβητούσε ότι περιγράφει τις κυρίαρχες τάσεις αυτού του πολιτικού χώρου. Ας μου επιτραπεί όμως και μία ακόμη ερώτηση: σε ποια σελίδα ή ομάδα σήμερα της αριστεράς θα είχε την ίδια τύχη το σχόλιο και ο ομοϊδεάτης τους (δόκιμος) συγγραφέας που θα το διατύπωνε...


Η γενική «των πολλών».

Αυτή η γενική «των πολλών» στα κυβερνητικά συνθήματα (ήρθε η ώρα των πολλών) δεν μοιάζει με πλαστική παντόφλα ξεραμένη στο λιοπύρι;
Να θυμίσω, αντίθετα, την κρητική εκδοχή «τω πολλώ» στο «Αγαπημένη τω πολλώ» απ' τα έξοχα Στρατάκια.


Τετάρτη, 8 Μαΐου 2019

Ο κήπος και η απαγορευμένη λέξη.


Για τον κήπο -από το καλοκαίρι του '94, κοντεύει είκοσι πέντε χρόνων-, με τα πάνω του και με τα κάτω του όπως όλες οι αγάπες, να πω, καθώς έφτιαχνα την ανθοδέσμη, σχημάτισα τη σκέψη: ο κήπος είναι ευγνώμων. Τον νοιάζεσαι, σου ανταποδίδει τα άνθη του. Σαν το καθετί, βέβαια.
Η αλήθεια, η λέξη που ανέσυρα δεν ήταν το ευγνώμων αλλά εκείνη με πρώτο συνθετικό το φιλο- (και δεύτερο την τιμή), η μοναδική στον κόσμο και αμετάφραστη για τις συνδηλώσεις της κατά την νεοελληνική οίηση, λέξη όμως που μετά το σχεδόν πάνδημο... αντιμνημόνιο, την απαίτηση να πληρώνουν άλλοι τα δημοσιονομικά μας ελλείμματα, ορκίστηκα ως συγγραφέας αυτής της γλώσσας να μην τη γράψω ποτέ μου.

Παρασκευή, 3 Μαΐου 2019

Οι ηθικολόγοι, οι αισθηματολόγοι, οι ιδεολόγοι.

Είναι μοιραίο να αποδεικνύονται στο τέλος ανακόλουθοι: και αήθεις, και ανηλεείς, και κυνικοί. Άλλωστε, και για όσους δείχνουν να τις ενστερνίζονται, οι ηθικολογίες, οι αισθηματολογίες και οι ιδεολογίες δεν είναι συνήθως παρά προσχήματα. 

Πέμπτη, 2 Μαΐου 2019

Saudade.


A casa da Mariquinhas από την υπέροχη Γκιζέλα Ζοάου.

Φύγαμε άραγε ποτέ από τις λυπημένες γειτονιές της Λισαβόνας, απ' την Αλφάμα, από τη Μοραρία, απ' τις άλλες; Τα χρόνια θα γίνουνε -γίνανε- το δικό μας saudade.

Αλλά και ο Αντόνιου Ζαμπούζου στο Catavento Da Sé -και αυτός, βέβαια.

Τετάρτη, 1 Μαΐου 2019

Οι αμάραντοι.



Οι αμάραντοι για το μαγιάτικο στεφάνι. Από την εισαγωγή του πρώτου κεφαλαίου στο μυθιστόρημα Ο θάνατος του μισθοφόρου:


«ΑΡΑΖΕ ΕΝΑ – ΔΥΟ ΜΕΤΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΥΛΟΘΥΡΑ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΟΥ, με τη μούρη του αυτοκινήτου στη σκιά της ελιάς σύρριζα στο φράχτη. Ερχόταν καθυστερημένος σήμερα, πρωτύτερα είχε κατεβεί στο Ψαλίδι, στην παραλία κάτω από το ξενοδοχείο Ραμίρα, να κόψει αμάραντους για το μαγιάτικο στεφάνι. Απίθωσε τα γυαλιά ηλίου στο κάθισμα του συνοδηγού δίπλα στην πλαστική λεκάνη με τα μοβ λουλούδια, κι εκεί, γερτός λοξά ακόμα, προτού σβήσει τη μηχανή ή τραβήξει το ντεμπραγιάζ, επέστρεφε σ’ ό,τι προηγήθηκε, κυρίως στο στιγμιαίο σάστισμα από τη διάλειψη την πολύ έντονη και που έμοιαζε με το ξεφύλλισμα σαν από αεράκι της πάνω σελίδας ανοιχτού βιβλίου, με τις από κάτω να ανασηκώνονται κι αυτές η μία μετά την άλλη, καθεμία και το έδαφος ή η εποχή ενός διαφορετικού παρόλο που συγκεχυμένου και μόλις αισθητού κόσμου.

Τρίτη, 30 Απριλίου 2019

Ένα σημείωμα για τη Διονυσία.

Πριν από δύο χρόνια (01.04.2017) στη στήλη ΟΛΑ POPA του site POPAGANDA η δημοσιογράφος-συγγραφέας Γεωργία Δρακάκη είχε σημειώσει λίγα λόγια για τη Διονυσία, που έπρεπε να έχουν τη θέση τους και εδώ, στο αρχείο / blog μου.
Να θυμίσω για το μυθιστόρημα Διονυσία, όπως και για τις νουβέλες Το Σκοτεινό Νησί και Ο Δανιήλ πάει στη θάλασσα, εκκρεμούν αναθεωρημένες διορθωμένες επανεκδόσεις.


 «Το βιβλίο της εβδομάδας, του μήνα, του χρόνου, από τα καλύτερα, γενικώς, που έχουν χαρεί τα μάτια μου και τα μυαλά μου λέγεται Διονυσία, το έγραψε ο Αντώνης Νικολής πριν πέντε χρόνια και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Το Ροδακιό. Πρωταγωνιστεί μια γυναίκα άγια και άγρια μαζί, που από την φροντισμένη κουζίνα του βίαιου νοικοκυριού της, καταλήγει στην αφρόντιστη, σκονισμένη πόλη των ανθρώπων που αγαπούν άτσαλα και καταστροφικά. Μια πορεία μέχρι το θάνατο, λουσμένη, όμως, με το παράξενο φως της ζωής. Όποιος διαβάσει αυτό το μυθιστόρημα, θαρρώ βγαίνει καλύτερος σε κάτι, δεν ξέρω σε τι.»


Παρασκευή, 26 Απριλίου 2019

Οι στοχαστικοί περίπατοι του Νίκου Βατόπουλου.

Οι στοχαστικοί περίπατοι του Νίκου Βατόπουλου

ΓΡΑΦΕΙ Ο ΑΝΤΩΝΗΣ ΝΙΚΟΛΗΣ

(ΤΑ ΝΕΑ ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ, 26-28 Απριλίου 2019, βιβλιοδρόμιο 5)


Τα κείμενα του Νίκου Βατόπουλου ως αθηναιογράφου με γοήτευαν όποτε τα τύχαινα στον Τύπο, όμως συγκεντρωμένα στον καλαίσθητο τόμο «Περπατώντας στην Αθήνα», έτσι απανθισμένα και από το ένα στο άλλο, μου αποκάλυψαν τα ενιαία στοιχεία στο ύφος της γραφής του, κυρίως το αισθηματικό φορτίο ή την αισθητική στάση απέναντι στην Αθήνα, θα έλεγα συνεκδοχικά και στον νεοελληνικό βίο, που με λιτό μειλίχιο τρόπο εισηγείται.
Πολυταξιδεμένος, δεν εξωραΐζει την Αθήνα, όπως το συνήθιζαν στη δεκαετία του ’80 και έκτοτε κυρίως οι δημοσιογράφοι της εποχής του life style, δεν ισχυρίζεται ότι η πόλη συγκαταλέγεται στις όμορφες, εύτακτες, με καλή ρυμοτομία, με ενιαίου αρχιτεκτονικού ρυθμού ευρέα σύνολα κ.λπ. της Ευρώπης, ούτε συμπλεγματικά – ιδεοληπτικά ανακαλύπτει μια περίπου μη δυτική ευρωπαϊκή, μια μητρόπολη του Νότου ή της Εγγύς Ανατολής. Ούτε διαμαρτύρεται, ούτε καταγγέλλει, ούτε απορρίπτει συλλήβδην.

Τρίτη, 23 Απριλίου 2019

«Με όλο τον σεβασμό προς την πλειοψηφία».


Μαζί με το σκίτσο του Αρκά, νομίζω αξεπέραστο, κι ένα ελάχιστο απόσπασμα από το κυριακάτικο άρθρο Απρεπείς προτάσεις του Στέφανου Κασιμάτη (Καθημερινή, 23/4/2019):

 «Ο κόσμος δεν αποτελείται μόνο από βλάκες –το λέω με όλο τον σεβασμό προς την πλειοψηφία».

Σάββατο, 20 Απριλίου 2019

Μία... μίνι φωτογραφική αυτοβιογραφία - 16) Φεβρουάριος ’82: η μεγάλη απόφαση.



Τύποις ήμουν τριτοετής φοιτητής της ιατρικής, όμως στις εξετάσεις του εξαμήνου τον Ιανουάριο - Φεβρουάριο του 1982 από τα πολλά μαθήματα που χρωστούσα, τα καθαυτό ιατρικά, το πιθανότερο θα έχανα χρονιά. Ειδικά τα μαθήματα της ανατομίας. Πρέπει να ήμαστε στη μυολογία, εγώ χρωστούσα και την οστεολογία. Μη φανταστεί κανείς ότι δυσφορούσα με πτώματα και τα συναφή, άλλωστε ποια εργαστήρια: στη νεοσύστατη τότε ιατρική Ιωαννίνων υπήρχε ένα μόνο πτώμα, οι φοιτητές το παρονόμαζαν η «θεία Ελένη» ή κάπως έτσι. Ένα περίεργο πράγμα, δεν μπορούσα να απομνημονεύσω τίποτε από τα σχετικά μαθήματα. Ξεκίναγα με τα οστά της κλείδας και της ωμοπλάτης φέρ’ ειπείν -αν τα θυμάμαι και σωστά-, βία έφτανα ως το βραχιόνιο, αυτό δεν το ’μαθα ποτέ, κατέληγα στην τουαλέτα με νευρικούς εμετούς. Μέχρι που είχανε σπάσει αγγεία στον λαιμό μου απ’ τις πολλές συσπάσεις.