Πέμπτη, 23 Μαρτίου 2017

GREECE IS KOS / A Three - Letter Delight / Μονοσύλλαβη ηδονή.



[Κείμενό μου στο ειδικό τεύχος του GREECE IS, το αφιερωμένο στην Κω, GREECE IS KOS / NISYROS (www.greece-is.com).]

 
Πολλές ηδονές σε μία μόνο συλλαβή: το λογοπαίγνιο που συνηθίζω μιλώντας για το νησί μου, την Κω. Το μονοσύλλαβο νησί του Αιγαίου, το προορισμένο από την ιστορία του να μοιράζει τις χαρές της φιλοξενίας.
Θα μου επιτραπεί ελπίζω ένας προσωπικός τόνος. Είμαι συγγραφέας, μυθιστοριογράφος κυρίως, και πολλές φορές αναγκάζομαι να εξηγήσω μία εκ πρώτης όψεως αντίφαση ή και οξύμωρο: πώς, όντας αυτός, επέλεξα να ζω μόνιμα σ’ έναν τόπο από τους πιο αξιοποιημένους τουριστικά. Ερώτημα που δε διαφέρει και πολύ από το: για ποιους λόγους ένας σύγχρονος απαιτητικός τουρίστας ή και ταξιδιώτης θα επέλεγε την Κω ως προορισμό για τις διακοπές του.
Η Κως, λόγω της γεωγραφικής της θέσης, στο σύνορο δύο ηπείρων, αλλά και λόγω του συγκερασμού των πολιτισμών που η ιστορία της συνεπαγόταν, διακρίνεται για την κοσμοπολίτικη ατμόσφαιρα, ιδιαίτερα αισθητή στην πρωτεύουσα του νησιού, την πόλη της Κω.
Από τα μπαλκόνια του πατρικού μου στο κέντρο της πόλης, είχα, από το ένα, ακριβώς απέναντι τη Συναγωγή, κι από αριστερά προς τα δεξιά, το κάστρο των Ιωαννιτών Ιπποτών στο λιμενοβραχίονα, το τζαμί της Λότζιας στην πλατεία με τον –κατά την παράδοση- πλάτανο του Ιπποκράτη, το εμβληματικό διοικητήριο, κατάλοιπο της ιταλοκρατίας, την παλιά καθολική μητρόπολη, το μητροπολιτικό ναό του Αγίου Νικολάου, κι από το άλλο, το δυτικό μπαλκόνι, την Αγία Παρασκευή, και χαμηλότερα σχηματίζοντας την Πλατεία Ελευθερίας μαζί με το κεντρικό τζαμί, τη Δημοτική Αγορά, την Αίγλη και το Μουσείο, απομεινάρια και αυτά της ιταλικής δωδεκανησιακής αρχιτεκτονικής.

Τετάρτη, 22 Μαρτίου 2017

Η δύναμη της αφήγησης και η Ιστορία.




Οι Έλληνες εκείνοι ζωντάνευαν την πάλη των σωμάτων ακόμα και στην πέτρα, οι Νεοέλληνες εμείς δυσκολευόμαστε καν με ηθοποιούς στο σινεμά.

[Δυτικό αέτωμα Ναού Διός στην Ολυμπία, Μάχη Κενταύρων με Λαπίθες, περί το 460 π.Χ.]

Τρίτη, 21 Μαρτίου 2017

Ένας γελαστός Δίας.






Ο πατέρας των θεών ερωτεύθηκε κι άρπαξε από τα βοσκοτόπια της Τροίας τον όμορφο Γανυμήδη. Νωρίτερα, κατά το μοτίβο εραστή και ερωμένου, του χάρισε κόκορα, - το κοκοράκι που κρατάει στο αριστερό του χέρι το βοσκόπουλο.



[Δίας και Γανυμήδης, πήλινο σύμπλεγμα, 470 π.Χ., Μουσείο Ολυμπίας.]



Δευτέρα, 20 Μαρτίου 2017

Ολυμπία: η πρώτη αυτοψία.



Το Σαββατοκύριακο χτες και προχτές ήμουνα στην Ολυμπία. Απαραίτητη πρώτη αυτοψία για το επόμενο, το ιστορικό μυθιστόρημά μου. Ανθισμένες οι άγριες απιδιές (ή γκορτζιές), οι αχράδες των αρχαίων, και πού και πού οι πρώτες μοβ ταξιανθίες στις κουτσουπιές. Η ιερή Άλτις, με τον Κρόνιο και τους υπόλοιπους μαλακούς λοφίσκους ολόγυρα, η περίστυλη παλαίστρα, ο Θεηκολεών, το Λεωνιδαίο, ο ναός του Δία, το Πρυτανείο, το Ηραίο, το Νυμφαίο, και άλλα, ίσαμε το στάδιο, και τι φοβερό στάδιο, η ιδεώδης εξέδρα για το γυμνό σώμα. Εδώ που για πολλούς αιώνες ίδρωνε και πύρωνε στιλπνός από το λάδι ο ανθός των Ελλήνων.

Πέμπτη, 16 Μαρτίου 2017

Μια ιστορική μέρα.


Οι χτεσινές εκλογές στην Ολλανδία το πιθανότερο θα καταγραφούν σαν η πρώτη ήττα των εθνολαϊκιστών σε Ευρώπη και Αμερική στη δεύτερη δεκαετία του 21ου. 
Και στα δικά μας, στη δική μας νίκη, οι Έλληνες Μένουμε Ευρώπη.

Τρίτη, 14 Μαρτίου 2017

Δυο λόγια για το Μισθοφόρο από τον καλό δημοσιογράφο Παντελή Βαλασόπουλο.






Στο τρένο για το Άμστερνταμ φωτογραφίζει το εξώφυλλο του βιβλίου και σημειώνει στο χρονολόγιό του (facebook):  

«Στο δρομο για το Αμστερνταμ να εχεις ενα καλο βιβλιο μαζι σου. Και εγω εχω. Συναρπαστικο απο τη πρωτη του σελιδα. Το νησι που γνωριζω. Το ξεχωριστο γραψιμο του Νικολη. Οι ιστοριες του παντα ανατρεπτικες. Να το διαβασετε.»

Ο Π.Β. είχε διακρίνει και τον Δανιήλ.

Δευτέρα, 6 Μαρτίου 2017

Οι ανδριάντες στην Παλιά Βουλή.


Οι ανδριάντες στην Παλιά Βουλή

Του Αντώνη Νικολή*


Πρέπει να ήτανε το Σεπτέμβριο του 2003, βράδυ, κατευθυνόμουν προς το καφέ πίσω από την Παλιά Βουλή σε ραντεβού με φιλικό ζευγάρι, όταν, στο μέσον της πλευράς του ιστορικού κτηρίου προς την οδό Σταδίου, και να διακόπτει τις στοιχημένες σε τρεις σειρές ωραίες νεραντζούλες του παρτεριού, πρόσεξα για πρώτη φορά τον εντυπωσιακό ανδριάντα του Χαρίλαου Τρικούπη. Μπα, απόρησα, να που δεν είμαστε και ολωσδιόλου επιλήσμονες (αποδίδω σε επίσημο ύφος τη λέξη σκατά της σκέψης μου) ως κοινωνία, να που κάποτε τιμούμε και τους σημαντικούς. Ο σπουδαίος κυβερνήτης όρθιος σε τριπλό βάθρο, μ’ έναν καθιστό γυμνό άγγελο χαμηλότερα, στραμμένο και με σηκωμένο το χέρι πάνω από την ανάγλυφη ρήση του πολιτικού: Η ΕΛΛΑΣ ΘΕΛΕΙ ΝΑ ΖΗΣΗι ΚΑΙ ΘΑ ΖΗΣΗι (με μεγαλογράμματη γραφή και με ορθογραφία καθαρεύουσας).

Σάββατο, 4 Μαρτίου 2017

Ο «Δόκτωρ Φάουστους», δύο ταινίες και μία σειρά.



Πρέπει να παράγινε μουντή η ατμόσφαιρα τελευταία, δεν εξηγείται πως έπεσα με τα μούτρα στο δυσκολότερο από τα μυθιστορήματα που εκκρεμούσαν στο κομοδίνο μου. Το «Δόκτωρ Φάουστους» του Τόμας Μαν, (με τον υπότιτλο: η ζωή του Γερμανού μουσουργού Άντριαν Λέβερκυν εξιστορημένη από ένα φίλο). Η χώρα παραδέρνει εγκαταλελειμμένη σε ιδεοληπτικούς και αδαείς, και μουδιασμένη από τα αδιέξοδα και τις τοξίνες του λαϊκισμού.

Ο Τόμας Μαν μεγεθύνει την εμπειρία, αφηγείται σαν να παρατηρεί το καθετί με μεγεθυντικό φακό.

Παράλληλα είδα δύο έξοχες ταινίες, το «Manchester by the sea», που θυμίζει λογοτεχνική αφήγηση με εσωτερική εστίαση, το συγκινητικό «Moonlight», και εδώ και τρία βράδια βλέπω το «Rectify», εξαιρετική σειρά, νομίζω η καλύτερη απ’ όσες είδα ποτέ, ατόφια υψηλή τέχνη, σχεδόν εφάμιλλη στην απόδοση διεσταλμένου αφηγηματικού χρόνου από στυλίστα λογοτέχνη. Λέω σχεδόν, γιατί, όπως και να το κάνουμε, και ας μου επιτραπεί η αδόκιμη σύγκριση, κώδικας συνθετότερος και πλουσιότερος από τη γλώσσα δεν υπάρχει, και άρα απόλαυση βαθύτερη από την ανάγνωση της λογοτεχνίας καμία.

Δευτέρα, 20 Φεβρουαρίου 2017

(Χαράλαμπος Νικολής) x 3.

Κατά σειρά ηλικίας, ο Χαράλαμπος Νικολής του Αντωνίου (και 1, 2), ο παππούς, και οι εγγονοί, ο Χαράλαμπος Νικολής του Θανάση και ο Χαράλαμπος Νικολής του Λάμπρου, πριν από λίγες μέρες.

Πέμπτη, 9 Φεβρουαρίου 2017

Ο Λουκιανός, ο πίνακας του Αετίωνα και η απόδοσή του από τους Ραφαήλ και Σοντόμα.




Στην εισαγωγή (ή έκφραση όπως ονομάζεται το είδος του λόγου στη ρητορική) του Λουκιανού «Ἡρόδοτος ἢ Ἀετίων», το ολιγοσέλιδο κείμενο που εκφώνησε στη Μακεδονία, σε ακροατήριο Μακεδόνων, συνδέει συνειρμικά το μεγάλο ιστορικό από την Αλικαρνασσό Ηρόδοτο με το ζωγράφο Αετίωνα, διότι με τον τρόπο που ο πρώτος σκέφτηκε να γνωστοποιήσει το έργο του, να το παρουσιάσει δηλαδή στο πανελλήνιο κοινό των Ολυμπιακών Αγώνων, έτσι κι ο Αετίωνας τον σπουδαίο πίνακά του που απεικόνιζε τους γάμους του Μεγάλου Αλεξάνδρου με τη Ρωξάνη, τον εξέθεσε και αυτός στη διάρκεια των Ολυμπιακών, και έκανε τόση εντύπωση, που ένας από τους Ελλανοδίκες, ο Προξενίδας, τον πήρε για γαμπρό του, του έδωσε την κόρη του.

Τρίτη, 7 Φεβρουαρίου 2017

Δυο λόγια για το Μισθοφόρο από την Εύα Μαθιουδάκη στο fb.

Να εδώ στο γραφειάκι μου σήμερα τέλειωσα το βιβλίο του Αντώνη Νικολή "Ο θάνατος του μισθοφόρου", Εκδόσεις Το Ροδακιό.
Δεν μιλώ σαν ειδικός.
Ως αναγνώστρια όμως το βιβλίο αυτό με καθήλωσε, με δυσκόλεψε, με φουρτούνιασε.
Πρώτα πρώτα ο Αντώνης είναι ένας ευσυνείδητος και χαρισματικός δουλευτής του λόγου. Αλλά κυρίως τίμιος και παστρικός, τον θαύμασα!
Ένα έργο που η μυθοπλασία έρχεται από πολύ μακριά. Από το σπέρμα της αρχαίας τραγωδίας, από την ενοχή των υποκειμένων...
Ένα μυθιστόρημα με καρδιά, με χυμούς και αγνότητα με εκφραστική τελειότητα που αποδραματοποιεί το ομοφυλοφιλικό περιβάλλον και ξεφεύγει από τους αυτοπεριορισμούς του.

Λουκιανού: Λεξιφάνης / Μάλιστα δὲ Χάρισι καὶ Σαφηνείᾳ θῦε.



Ο Λεξιφάνης, στο ομώνυμο κείμενο του Λουκιανού, είναι ένας υπεραττικιστής, ακραίος αρχαϊστής, στην πραγματικότητα ένας άμουσος και αγράμματος που επιδεικτικά χρησιμοποιεί στην ομιλία του πολλούς αρχαϊσμούς – βαρβαρισμούς. 
Τον Λεξιφάνη αναλαμβάνουν να θεραπεύσουν ο Λυκίνος, –Λυκίνος, το φιλοσοφικό ψευδώνυμο του ίδιου του Λουκιανού-, και ο γιατρός Σώπολις, ο οποίος τού δίνει να πιει καθαρτικό φάρμακο, (που καθώς το καταπίνει από το γουργούρισμα νιώθει σαν να καταπίνει εγγαστρίμυθο), με αποτέλεσμα απ’ όλες τις εξόδους του σώματος να αποβάλλει ακραίους λεκτικούς τύπους, όπως το μῶν και το κᾆτα και το ἦ δ’ ὃς κ.τ.ό.

Δευτέρα, 6 Φεβρουαρίου 2017

Λουκιανού: Ἑρμότιμος ἢ περὶ αἱρέσεων / απόσπασμα.



Ο Ἑρμότιμος ἢ περὶ αἱρέσεων, ο εκτενέστερος διάλογος και έργο του Λουκιανού, αναφέρεται στο προσφιλές στο συγγραφέα ζήτημα της συνέπειας ανάμεσα στις θεωρητικές αναζητήσεις και τον πρακτικό βίο των φιλοσόφων του καιρού του. 
Ο Ερμότιμος, ένθερμος οπαδός της Στωικής φιλοσοφίας, συζητάει με τον Λυκίνο, -Λυκίνος, το φιλοσοφικό ψευδώνυμο του ίδιου του Λουκιανού-, τους λόγους που τον οδήγησαν στη συγκεκριμένη φιλοσοφική αἵρεσιν (επιλογή). Αν η απάντηση είναι η εὐδαιμονία (που τη συναπαρτίζουν μεταξύ των άλλων η πραότητα, η αοργησία, η γαλήνη, ό,τι τέλος πάντων ευαγγελίζονται οι Στωικοί), τότε ματαιοπονεί, τον πείθει ο Λυκίνος, καθώς ουδείς την κέρδισε ή θα την κερδίσει -ας παρατηρήσει προσεκτικότερα τον ίδιο το δάσκαλό του-, κι ας μη χάνει άδικα τον καιρό του. 
Το παρακάτω (παρ. 11) αποτελεί ενδεικτικό απόσπασμα.

ΕΡΜΟΤΙΜΟΣ: Δεν έχω χρόνο, Λυκίνο, να πιάσω κουβέντα μαζί σου γι’ αυτά. Σπεύδω κιόλας αμέσως ν' ακούσω το δάσκαλό μου, μην και μείνω εντελώς πίσω, κι ύστερα δεν τον καταλαβαίνω.

ΛΥΚΙΝΟΣ: Ψυχραιμία, φίλε μου. Για σήμερα ανακοινώθηκε ακύρωση του μαθήματος. Επομένως, μην μπεις άδικα στον κόπο.

Παρασκευή, 3 Φεβρουαρίου 2017

Ο θάνατος του μισθοφόρου / αναφορά στο The Books’ Journal.

The Books' Journal (τεύχος 72, Δεκέμβριος 2016, σελ. 60), στα "Βιβλία για τα Χριστούγεννα / επιλογή με εκδόσεις που αξίζει να διαβάσετε", πάλι από την Κατερίνα Σχινά, που επαναδιατυπώνει την πρώτη παράγραφο από την εκτενή κριτική της στην Καθημερινή της 20 Νοεμβρίου 2016
"Αντώνης Νικολής, Ο θάνατος του μισθοφόρου. Το σώμα που απολαμβάνει, το σώμα που υποφέρει, το σώμα που φθίνει, πεθαίνει, αποσυντίθεται∙ η ερωτική επιθυμία και η σεξουαλική αναμέτρηση -στον έναν πόλο της οποίας ακτινοβολεί ο θρίαμβός της και στον άλλο καραδοκεί η μοναξιά της∙ το απρόοπτο, που καταλύει τη γραμμικότητα του βίου, ανατρέπει κανονικότητες, μεταμορφώνει την καθημερινότητα σε μια ηθική και πνευματική κόλαση∙ η αγωνία και η βαθύτατη θλίψη της ενοχής∙ η ανάγκη για τιμωρία∙ ο πόθος για αυτοεκμηδένιση: θέματα που αλληλοσυμπλέκονται στο μυθιστόρημα του Αντώνη Νικολή, άλλοτε λανθάνουν στην επιφάνεια της αφήγησης και άλλοτε κυριαρχούν καταλυτικά, σε μια γραφή ελαστικής υφής που αγγίζει τα άκρα, αναδιπλώνεται, αυτοαναφλέγεται, εκρήγνυται. Κ. Σχ."

Τρίτη, 31 Ιανουαρίου 2017

Λουκιανού: Δημώνακτος βίος, Νιγρῖνος, Συμπόσιον ἢ Λαπίθαι.

Τρία από τα πιο ενδιαφέροντα κείμενα του Λουκιανού, η βιογραφική πραγματεία του Κυνικού Δημώνακτα, οι απόψεις του Νεοπλατωνικού Νιγρίνου, και η καυστική διακωμώδηση ενός συμποσίου με παρόντες πολλούς κάθε σχολής και λογής φιλοσόφους του καιρού του.
Στο πρώτο, η ζωή και η προσωπικότητα του Κυνικού Δημώνακτα, Κύπριου στην καταγωγή, περίπου σύγχρονου του Λουκιανού, καταγόμενου από εύπορη οικογένεια, που μαθήτευσε ανάμεσα σε άλλους και στον Επίκτητο, και που, εκλεκτικός, ακολούθησε τον τρόπο της ζωής του Διογένη του Σινωπέα, ενώ θαύμαζε τον Σωκράτη και τον Αρίστιππο. Ο άνθρωπος διέθετε εκτός από ακεραιότητα, παρρησία και εξαιρετικό χιούμορ. Όταν ένας φίλος τού είπε, «Πάμε, Δημώναξ, στο Ασκληπιείο να προσευχηθούμε για το γιο μου», του απάντησε, «Προφανώς θα τον έχεις για πολύ κουφό τον Ασκληπιό, να μην μπορεί ν’ ακούσει τις προσευχές μας κι από δω» (παρ. 27). Σε κάποιον που τον ρωτάει αν τρώει κι αυτός γλυκά με μέλι, του απαντά, «Γιατί, έχεις την εντύπωση ότι οι μέλισσες παράγουν το μέλι τους μόνο για τους ανόητους;» (παρ. 51). Και στον ανθύπατο που έκανε αποτρίχωση στα πόδια και στο σώμα όλο με πίσσα, και που γι’ αυτό ένας Κυνικός ανέβηκε σε βράχο και τον έκραζε κίναιδο, κι ο ανθύπατος έξαλλος ετοιμαζόταν να τον τιμωρήσει με βουρδουλιές κι εξορία, ο Δημώνακτας, περαστικός από κει, του συνέστησε να δείξει επιείκεια, γιατί κάτι τέτοια, γενικά την ελευθεροστομία, τα συνηθίζουν οι Κυνικοί. Ωραία, αλλά κι αν συνεχίσει να με κοροϊδεύει, τι του αξίζει να πάθει, ρωτάει ο ανθύπατος. Ε, τότε, να διατάξεις, του απαντάει κι ο Δημώνακτας, να αποτριχωθεί κι αυτός με πίσσα.

Παρασκευή, 20 Ιανουαρίου 2017

Αμηχανία.


Αλλά και δοκιμασία για όσους σεβόμαστε τη μεγαλύτερη σύγχρονη δημοκρατία. 

Πέμπτη, 19 Ιανουαρίου 2017

Συμπόρευση Νέας Δημοκρατίας και Δράσης: μια πολύ καλή είδηση.


Φιλελεύθερος και υπερήφανος θιασώτης του Μένουμε Ευρώπη, επίσης παλιός δρασίτης, και μετά τις εκλογές για τον Κυριάκο Μητσοτάκη μέλος της Νέας Δημοκρατίας, δεν μπορώ παρά να χαίρομαι για τη σημερινή ανακοίνωση της συμπόρευσης.