Τρίτη, 22 Ιουνίου 2010

Ο Πέτερ Στάιν, τώρα, και για τα (ατιμώρητα) εγκλήματα των Ελλήνων.

Σε συνέντευξή του στην Έφη Μαρίνου (Ελευθεροτυπία / Επτά, Κυριακή 20 Ιουνίου 2010) ο Πέτερ Στάιν λέει και άλλα σχετικά με την αντίληψή του περί ιστορικών εγκλημάτων και τιμωρίας. Παραθέτω τα αποσπάσματα: "...Είναι λοιπόν απαραίτητη η πειθαρχία σε όλους τους τομείς. Και η νέα γενιά" (εδώ αναφέρεται στους Ιταλούς) "πρέπει να το καταλάβει αυτό. Τα πράγματα αλλάζουν. Οι σημερινοί Γερμανοί δεν έχουν καμία σχέση με τους προγόνους τους. Διαπράττοντας το μεγαλύτερο έγκλημα στην Ιστορία, διδάχτηκαν πολλά. Αλλαξαν ριζικά τη στάση τους απέναντι στους άλλους λαούς, έγιναν ένα μαζί τους. Αυτό το σκληρό μάθημα οι Ιταλοί δεν το πήραν... (...) Η Ελλάδα δεν πήρε κανένα σκληρό μάθημα από τον πόλεμο, άρα είναι δύσκολο ν' αλλάξει. Κι είναι κρίμα που πρέπει να μάθει να πειθαρχεί τώρα κάτω απ' αυτές τις συνθήκες."
Το απόγευμα της Κυριακής, λοιπόν, έξαλλος μ' αυτά και άλλα, που μόνο ένας βαθύτατα αγενής -δεν μπαίνεις σ' ένα ξένο σπίτι να ηθικολογείς και να υποδεικνύεις με το δάκτυλο- και δοκησίσοφος (=ξερόλας) γέρος θα εκστόμιζε, τηλεφώνησα σε πολύ έγκριτο περί τα θεατρικά Έλληνα, ζητώντας του κάτι να γράψει, κάπως να αντιδράσει εκ μέρους όλων μας. Και μένω ενεός, ανάμεσα σε άλλα ανεκδιήγητα πληροφορούμαι ότι ο κύριος Στάιν είναι, λέει, και εβραίος. Έψαξα, δεν μπόρεσα να το επιβεβαιώσω με ασφάλεια. Αν, όμως, όντως ισχύει, τότε, τι να πω. Ένας εβραίος που ανήγαγε σε υψίστη αρετή τη (γερμανική) πειθαρχία και που πιστεύει ότι οι Γερμανοί είναι πια ...ένα με όλους τους άλλους λαούς... Κακώς ενοχλήθηκα. Πρόκειται, προφανώς, για περίπτωση ακραία οξύμωρη...

Δευτέρα, 14 Ιουνίου 2010

Ο Πέτερ Στάιν και τα "φρικτά εγκλήματα" των Γερμανών.

Ένα απόσπασμα από την πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη του Πέτερ Στάιν στη Μυρτώ Λοβέρδου (Βήμα, Κυριακή 30 Μαΐου 2010):
Μ. Λ.: Αλλάζουν οι άνθρωποι, η νοοτροπία ενός κράτους;
Π. Σ.: «Είναι εξαιρετικά δύσκολο. Και μιλάμε και για την οικονομική συμπεριφορά. Δείτε: οι Γερμανοί άλλαξαν μετά το ’45. Γιατί όμως; Γιατί τιμωρήθηκαν σκληρά για τα φρικτά εγκλήματα που έκαναν. Έτσι άλλαξαν. Οι Ιταλοί, με τα δικά τους εγκλήματα, δεν τιμωρήθηκαν καθόλου. Η αλήθεια είναι ότι οι άνθρωποι αλλάζουν μόνο μέσα από την τιμωρία. Τι άλλο να πω; Ελπίζω ότι η λογική θα πρυτανεύσει.» (Οι υπογραμμίσεις δικές μου / η κουβέντα δημοσιογράφου και σκηνοθέτη αναφερόταν στην Ελλάδα και τους Έλληνες μετά την οικονομική κρίση.)

Μέρες προσπαθώ να χωνέψω τις παραπάνω φράσεις του Π. Σ.. Υποθέτω, ο διακεκριμένος και ώριμος στην ηλικία καλλιτέχνης ονομάζει απλώς «φρικτά εγκλήματα» το ό,τι φρικαλεότερο επινόησε ποτέ διεστραμμένος ανθρώπινος νους, το ομαδικό κάψιμο σε φούρνους εκατομμυρίων γιατί ήταν εβραίοι ή ομοφυλόφιλοι ή τσιγγάνοι. Με ποιο επιτίμιο, άραγε, πότε τιμωρήθηκαν οι Γερμανοί, για πόσο καιρό εκτίοντας ποια ποινή; Και τι μας διαβεβαιώνει ότι εντέλει άλλαξαν;

Δεν ξέρω αν άλλαξε στη ζωή του ποτέ ένας άνθρωπος. Μπορώ, ωστόσο, να καταλάβω την ανάγκη ενός Γερμανού και δη ευαίσθητου και μόλις μια γενιά μετά το Άουσβιτς, να πιστεύει ότι οι ομοεθνείς του και τιμωρήθηκαν επαρκώς και άλλαξαν (προφανώς με την έννοια ότι εξαγνίσθηκαν).

Οι ποινές -ας μου επιτραπεί- διαμορφώνουν συμπεριφορές ∙ δεν αλλάζουν χαρακτήρες. Είναι άλλο το φοβάμαι να κάνω κάτι κι άλλο το επιλέγω να μην το κάνω.

Οι προοδευτικοί παιδαγωγοί, παρεμπιπτόντως, ισχυρίζονται ότι ο μόνος τρόπος ν’ αλλάξεις ένα παιδί (κάποιον χειραγωγήσιμο τέλος πάντων, όχι ενήλικο, πόσο μάλλον λαό) είναι να του παράσχεις ελευθερία, περισσότερο ζωτικό χώρο δηλαδή, μαζί βέβαια με τους σαφείς όρους, τους νόμους, για να συνηθίσει να τον διαχειρίζεται ορθολογικά, σωστά.

Πέμπτη, 3 Ιουνίου 2010

Ζόρζε Αμάντο: Η ανακάλυψη της Αμερικής από τους Τούρκους.



Ο πλήρης τίτλος, κατά την προσφιλή συνήθεια του συγγραφέα, σχοινοτενής: Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΤΟΥΡΚΟΥΣ ή ΠΩΣ Ο ΑΡΑΒΑΣ ΖΑΜΙΛ ΜΠΙΣΑΡΑ, ΣΚΑΠΑΝΕΑΣ ΠΑΡΘΕΝΩΝ ΕΔΑΦΩΝ, ΣΕ ΜΙΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΙΤΑΜΠΟΥΝΑ ΓΙΑ ΝΑ ΞΑΛΑΦΡΩΣΕΙ ΤΟ ΚΟΡΜΙ ΤΟΥ, ΕΙΔΕ ΝΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ ΚΑΙ ΠΑΝΤΡΕΙΑ ή ακόμα ΟΙ ΑΡΡΑΒΩΝΕΣ ΤΗΣ ΑΝΤΜΑ.


Η Ανακάλυψη γράφτηκε το καλοκαίρι – φθινόπωρο του 1991, ύστερα από παραγγελία σχετική με τον εορτασμό της επετείου την επομένη χρονιά (1992) των 500 χρόνων από την ανακάλυψη της ηπείρου, από τον 79χρονο τότε Amado. Γλαφυρός αφηγητής με οίστρο που θα ζήλευαν πολλοί ικανοί και νεότεροί του συγγραφείς.