Ο Jorge Amado.

Χαίρομαι το πρώτο σημείωμα στα "Υπομνήματά" μου να είναι για τον πολυαγαπημένο Jorge Amado (προφέρεται Ζόρζε, όχι Χόρχε). Θα μπορούσε να είναι σκόπιμα το πρώτο, απλώς συνέπεσε τώρα να τελειώσω το "Ο πρώτος και ο δεύτερος θάνατος του Κινίνου του Μπέκρου".

Τα μπινελίκια.

Μου έλεγε φίλος πνευματώδης, Ισπανοϊρλανδός, ότι στην Ισπανία και στη δεκαετία του '70 ακόμα, ήταν ένδειξη θηλυπρέπειας για έναν ενήλικο άντρα να ζητήσει έξω από το σπίτι του γλυκό (π.χ. σε ζαχαροπλαστείο ή εστιατόριο). Στα αρσενικά μωρά μόνο και στα πολύ μικρά αγόρια επιτρεπόταν. Το ανέφερα πρόσφατα σε Πορτογαλίδα φίλη, με διαβεβαίωσε το ίδιο ίσχυε και στην Πορτογαλία. Κατέληξα ότι θα επρόκειτο για στερεότυπο φυλετικό, εντοπισμένο στην Ιβηρική. (Όχι ότι με ξένιζε και πολύ. Στο χωριό του πατέρα μου, για παράδειγμα, στην ντοπιολαλιά τους, αλίμονο στον άντρα που θα πρόφερε ορισμένα σύμφωνα με τον τρόπο που τα πρόφεραν οι γυναίκες.) Αλλά, τέλος πάντων, για τα γλυκά σε σχέση με την αντρική ταυτότητα ο λόγος.
Έπεσα χτες πάνω στα λήμματα μπινές [για το οποίο δίνει: κίναιδος (ιδίως ο παρήλιξ)] και μπινελίκι, του Λεξικού της Πρωίας (έκδοση του 1940). Αναφέρει, λοιπόν, κατά λέξη:
μπινελίκι (το): η ιδιότης, το πάθος του μπινέ, η πράξις η εις αυτόν αρμόζουσα // εις πληθυντικόν, εδέσματα εις τα οποία αρέσκονται οι μπινέδες (γλυκά, ζαχαρωτά κ.λπ.).
Να προσθέσω απλώς, η λέξη μπινελίκι απέκτησε και άλλες σημασίες έκτοτε, όπως στις φράσεις:
Να το φέρεις (ένα φαγητό) δίχως πολλά - πολλά μπινελίκια. Ή:
Του 'ριξα κάτι μπινελίκια, δεν ήξερε από πού του 'ρχονταν.

Στον Ασμοδαίο, εδώ και 135 τόσα χρόνια...

Έγραφε ο Εμμανουήλ Ροΐδης στον Ασμοδαίο, τη σατιρική εφημερίδα του, πριν από 135 (εκατόν τριάντα πέντε!) χρόνια:
"Αλλαχού τα κόμματα γεννώνται, διότι εκεί υπάρχουσιν άνθρωποι διαφωνούντες και έκαστος άλλα θέλοντες. Εν Ελλάδι συμβαίνει ακριβώς το ανάπαλιν: αιτία της γεννήσεως και της πάλης των κομμάτων είναι η θαυμαστή συμφωνία, μεθ' ης πάντες θέλουσι το αυτό πράγμα, να τρέφωνται δαπάνη του δημοσίου." (Ασμοδαίος, Πολιτικόν Δελτίον, 8-6-1875)
"Τούτο όμως, κ. συντάκτα, δυσκολεύομαι να το πιστεύσω, διότι πλουσιώτερον της Ελλάδος έθνος δεν πιστεύω να υπάρχη εν τη οικουμένη. Είπατέ μου, αν γνωρίζετε, εις ποίον άλλον τόπον υπάρχει τοσαύτη πληθώρα χρημάτων, ώστε προς εξάντλησιν αυτών ν' αναγκάζεται η κυβέρνησις να συντηρή δι' οκτώ στρατιώτας ένα αξιωματικόν ή δι' εν τάγμα πυροβολικού εννέα ταγματάρχας; Ποίον άλλο του κόσμου μέρος έχει αναλόγως του πληθυσμού του το δέκατον των υπαλλήλων μας;" (Ασμοδαίος, Επιστολή, 7-3-1876)
"Έκαστος τόπος έχει την πληγήν του, η Αγγλία την ομίχλην, η Αίγυπτος τας οφθαλμίας, η Βλαχία τας ακρίδας και η Ελλάς τον πατριωτισμόν." (Ασμοδαίος, Ονολογία, Όνος πατριώτης, 11-7-1876)

Η σπατάλη.

Λίγο η φύση, λίγο οι αρχαίες πέτρες, η παράδοση επίσης, γεννιούνται ακόμα πράγματα ανάμεσά μας, εδώ σ' αυτή τη χώρα, σκόρπια, όχι συλλογικά, από άτομα, από διακεκριμένες μονήρεις ευαισθησίες, βέβαια. Αυτό από τη μια, γιατί από την άλλη δύσκολα θα βρει κανείς αλλού ή άλλοτε συνθήκη όπου να σπαταλιέται τόσο πολύ έργο, τόση πολλή ενέργεια, για να μειωθούν, να εξαφανιστούν, να σβηστούν όχι μόνο η παραγωγή ή και η δυναμική των δημιουργών, αλλά -ει δυνατόν- και τα ίχνη τους.

Οι ντόπιοι κυνικοί, εσχάτως.

Κυνικός -μιλώντας τη γλώσσα του φαυλεπίφαυλου- είναι αυτός που συγχέει τον καπάτσο με τον ικανό. Ή την επιρροή / την εξουσία, με την αξία. (Παραφράζω τον αφορισμό του Ουάιλντ: αυτός που λογαριάζει το κόστος, όχι την αξία των όντων.) Το αξιοσημείωτο, πάντως, είναι το ...χαμοστίλ των ντόπιων, των ιθαγενών κυνικών, κυρίως μετά το '90: μαλακές γκριμάτσες, χαλαρές ρυτίδες έκφρασης, γελάκια που κρεμάνε μετέωρα, χαριτωμένες φρασούλες, όλα μικρά και με χάρη γλιστρώντας σαν σε επιφάνεια παγωμένη. Κακέκτυπα πράγματα, του λάιφ στάιλ και αυτά και μεταφρασμένα.

Αγόρια και κορίτσια, παγερά, χαριτωμένοι πολιτικάντηδες των αισθημάτων.

Να γινόταν να κοιτάξουν πίσω τρεις - τέσσερις δεκαετίες, ή έξω, αλλού, σε άλλες περιοχές του πλανήτη: η αληθινή ζωή (και το ταλέντο), είναι ζεστά αιμοφόρα αγγεία, είναι ενθουσιασμός, είναι στο πείσμα όλων αθωότητα.

Το σκιάχτρο, ο Αλεξανδρινός.

Μην τους πιστεύετε. Οι Νεοέλληνες δεν υπήρξαν ποτέ επικίνδυνα ομοφοβικοί. Ήταν ανέκαθεν καβαφοφοβικοί. (Ακόμα και όταν δεν τον γνωρίζουν, ακόμα και προ Καβάφη. Υπό την έννοια εκείνου που φοβάται τις ιδιαίτερες δεξιότητες ή κλίσεις ή και μόνο αντιλήψεις που συνεπάγεται κάθε είδους απόκλιση στη συμπεριφορά. Σε κοινωνίες θεσμικά και πολιτικά υπανάπτυκτες, μη ορθολογικές, -εξυπακούεται- του φθόνου και της ισοπέδωσης, ένας γκέι υποφέρεται, ένας ταλαντούχος με τίποτα.) Καβαφοφοβικοί, ιδίως οι περί τις τέχνες, όσοι στην πρώτη τους νεότητα ζήλωσαν υπέρμετρα το κύρος του ιδιοφυούς Αλεξανδρινού, αλλά ύστερα γέρασαν, άδειοι, στείρες και γριές ψυχές.

Οι παλιές φωτογραφίες.

Κριτικές, συνεντεύξεις, ποικίλα κείμενα σχετικά με τις παραστάσεις: έπρεπε να αναρτηθούν, καταχωριστούν, δίκην προσιτού αρχείου για όσους κατά καιρούς τα ζητούν. Δημόσια ίχνη από μία άποψη, κιόλας. Απλώς, όπως τα ανέβαζα, και τα παλιότερα και τα πιο πρόσφατα, είχα τα συναισθήματα, όταν ξεφυλλίζω παιδικές φωτογραφίες, ιδίως εκείνες από το δημοτικό ή το γυμνάσιο: με ρούχα που υπομειδιώ κοιτάζοντας το παιδί που τα φοράει, με εκφράσεις και με στάσεις ακόμα του σώματός μου που μου φαίνονται πολύ λίγο οικείες πια, ξένες...

Κριτικές / Το σπίτι φεύγει

ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΛΟΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ, ΤΩΡΑ ΦΕΥΓΕΙ ΚΑΙ ΤΟ… ΣΠΙΤΙ

Της ΜΑΤΙΝΑΣ ΚΑΛΤΑΚΗ

Από το πρώτο έργο του, το μονόλογο «Ο κύριος Εμμανουήλ και ο Ροΐδης» που ερμήνευσε ο Σταμάτης Φασουλής τον περασμένο Σεπτέμβριο, φάνηκε ότι ο Αντώνης Νικολής έχει ταλέντο, ευφυΐα και ευαισθησία τέτοιας ποιότητας που μπορεί να γράψει καλό θέατρο. Τώρα στο θέατρο «Δημήτρης Χορν» ο Σταμάτης Φασουλής παρουσιάζει το έργο του «Το σπίτι φεύγει», μία πικρή κωμωδία σε εννέα σκηνές για τρία πρόσωπα. Ο Αντώνης Νικολής έγραψε καλό θέατρο.

Κριτικές / Το σπίτι φεύγει

ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΡΓΟ


ΘΥΜΕΛΗ

Η δεύτερη δραματουργική εμφάνιση του Αντώνη Νικολή με «Το σπίτι που φεύγει», σε σκηνοθεσία Σταμάτη Φασουλή στο θέατρο «Δημήτρης Χορν», γεννά πολλές ελπίδες για μια σημαντική συγγραφική συνέχεια. Ο Α. Νικολής από το πρώτο, το μονολογικό μονόπρακτο έργο του «Ο κύριος Εμμ. Ροΐδης» έδωσε ενδείξεις ότι πρόκειται για αξιοσημείωτο συγγραφικό ταλέντο. Με «Το σπίτι που φεύγει», οι ενδείξεις αρχίζουν να γίνονται αποδείξεις. Παρά την υποψία μας για κάποιο ευεργετικό «ρετουσάρισμα» των διαλόγων του από τον Σταμάτη Φασουλή, έργα με τόση μυθοπλαστική ευστροφία, τόση ρεαλιστική αλήθεια, τόση ψυχογραφική ευθυβολία, τόση υπονοηματική εμβέλεια, τόση γλωσσική αμεσότητα δε γράφονται συχνά, ακόμα και από έμπειρους συγγραφείς. Με τρία πρόσωπα, όλο κι όλο, ο συγγραφέας κατάφερε να μιλήσει για το γάμο και τα ακατάλυτα «δεσμά» του – όπως είναι ένα παιδί- τη συζυγική κόπωση και την ανείπωτη ερωτική «δίψα» που μπορεί να προκαλέσει, αλλά και για την αγάπη που αντιστέκεται στη φθορά του χρόνου. Ο Σταμάτης Φασουλής έστησε μια εξαιρετικής θεατρικής «αύρας» παράσταση. Με συμπαραστάτες το εύπλαστο σκηνικό (Γιώργος Πάτσας), τους ατμοσφαιρικούς φωτισμούς (Λευτέρης Παυλόπουλος), την εύστοχη μουσική επιμέλεια (Ιάκωβος Δρόσος), με το χιούμορ, τη μελαγχολική του διάθεση, αλλά και το αισιόδοξο τέλος του, μεγέθυνε τις αρετές του έργου και ευεργέτησε τους καλογραμμένους χαρακτήρες, με τις εξαιρετικές ερμηνείες του ίδιου και της Πέμης Ζούνη και την –αρμόζουσα στο συμβολικό ρόλο του Χριστόφορου- ερμηνεία του Αλέξη Γεωργούλη.

ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, ΤΕΤΑΡΤΗ 19 ΜΑΡΤΗ 2003.

Κριτικές / Το σπίτι φεύγει

Η κρίση των σαράντα και ο ΠΕΙΡΑΣΜΟΣ… Το σπίτι φεύγει.


ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΟΥΖΙΩΤΗΣ

Ο Σταμάτης Φασουλής δίνει χώρο στο νέο αίμα του θεάτρου μας με την εμπιστοσύνη του στον πρωτοεμφανιζόμενο, Αντώνη Νικολή, ανεβάζοντας στο «Δημήτρης Χορν» το θεατρικό του «Το σπίτι φεύγει». Και με τη σκηνοθετική αλλά και υποκριτική του δουλειά –μαζί του η Πέμυ Ζούνη και ο Αλέξης Γεωργούλης- επιτυγχάνει να «απογειώσει» το έργο.

Ήρωες του έργου του Αντώνη Νικολή ένα ζευγάρι που βιώνει έναν «κουρασμένο» γάμο. Ο Αντρέας και η Μίλυ περνούν το κατώφλι των σαράντα και η ισορροπημένη – τακτοποιημένη ζωή τους, τους κάνει να λαχταρούν την αταξία, την ανατροπή. Όταν αυτή έρχεται, μέσα από ένα νεαρό εισβολέα, ένα «φωτεινό άγγελο της νύχτας», η ζωή τους πια αλλάζει, με τα πράγματα να λέγονται με το αληθινό τους όνομα.

Συνεντεύξεις / Το σπίτι φεύγει

«ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΦΕΥΓΕΙ», Ο ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΕΡΧΕΤΑΙ / Απόσπασμα


Του ΒΑΣΙΛΗ ΑΓΓΕΛΙΚΟΠΟΥΛΟΥ

(…) ΤΑ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΕΡΓΑ. «Το σπίτι φεύγει» και ο «Ροΐδης» είναι τα πιο πρόσφατα έργα του. Προηγήθηκαν άλλα πέντε. «Και όλα, πάντα, άρχιζαν να γράφονται άνοιξη. Με το που σκάνε οι βολβοί στον κήπο μου, έρχεται ένα έργο. Το τελειώνω ως τα μέσα του καλοκαιριού».

Συνεντεύξεις / Το σπίτι φεύγει

ΝΕΟΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΓΡΑΦΟΥΝ… / ΣΠΙΤΙ ΦΕΥΓΑΤΟ / Αποσπάσματα


Της ΕΦΗΣ ΜΑΡΙΝΟΥ

…Όταν ανέβαινε στην Αθήνα παρακολουθούσε τις παραστάσεις του Σταμάτη Φασουλή. Κάποτε άφησε στο καμαρίνι του ένα έργο. «Κι ένα βράδυ, αργά, με πήρε τηλέφωνο στην Κω. Μιλούσαμε μιάμιση ώρα. Εκείνη η νύχτα του Ιουνίου ήταν η πιο μεγάλη «μέρα» της ζωής μου. Άναψα όλα τα φώτα του σπιτιού, του αιθρίου, του κήπου. Είχα την αίσθηση ότι απ’ έξω είχε αράξει ένα καράβι. Ο χώρος γύρω μου άρχισε να γεμίζει ηθοποιούς που έρχονταν και έρχονταν…»

Συνεντεύξεις / Το σπίτι φεύγει

Ο ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΦΕΥΓΕΙ / Αποσπάσματα


Από τη ΜΑΡΙΑ ΔΕΒΛΕΤΟΓΛΟΥ

…Από τα πρώτα πράγματα που κάναμε στο τηλέφωνο με τον Σταμάτη ήταν να μιλήσουμε για τον Παπαδιαμάντη. Εγώ τότε ετοίμαζα παράδοση τρίτης λυκείου για το έργο του, και όταν άκουσα πόσο καλά διείσδυε σ’ αυτό ο Σταμάτης, την ανέβαλα για δύο εβδομάδες. Γι’ αυτό είναι φιλόλογος ο πρωταγωνιστής, όχι επειδή είμαι εγώ.

-Όπως εναλλάσσετε δύο τόσο έντονα συναισθήματα (στον κλαυσίγελο), έτσι μοιάζετε να ακροβατείτε και μεταξύ ρεαλισμού και αλληγορίας.

Το πρώτο επίπεδο του έργου είναι ρεαλιστικό, αφορά καταστάσεις της ζωής μας. Από κει και πέρα, όμως, είναι και μια αλληγορία με πολλές δυνατές ερμηνείες. Ο Χριστόφορος, παραδείγματος χάριν, για τον Σταμάτη είναι ένας «άγγελος της νύχτας». Εμένα, πάλι, πολλές φορές μού φαίνεται ότι δρασκέλισε το τραπεζάκι με το βίντεο μέσα από τις τσόντες που έβλεπε το ζευγάρι. Για τον κάθε θεατή μπορεί να είναι κάτι διαφορετικό. Όλο το έργο είναι ένας μύθος που ο καθένας μπορεί να τον ζήσει και να τον ερμηνεύσει με το δικό του τρόπο.

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΠΕΝΔΥΤΗ, (s)magazine, 15.02.2003.

Συνεντεύξεις / "Λισαβόνα"

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΡΓΟ ΣΕ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ ΡΟΛΟ / Αποσπάσματα


Της ΓΙΩΤΑΣ ΣΥΚΚΑ

Αντώνης Νικολής: η επαρχία προσδιορίζεται πολιτιστικά.

«Η Λισσαβώνα είναι ένας σκληρός κλαυσίγελος. Όσα λένε δυο άνθρωποι φωνάζοντας ο ένας στον άλλο, σαν να προσπαθούν να σκεπάσουν με τις φωνές τους πράγματα που τους πονάνε πολύ. Ουσιαστικά είναι το άγχος απέναντι στην απώλεια. Είναι η απώλεια ενός ζευγαριού που έχει θάψει το παιδί του», λέει ο Αντώνης Νικολής από τη Κω όπου ζει και εργάζεται μόνιμα. «Είναι ενδιαφέρον ότι οι άνθρωποι αυτοί έχουν αναπτύξει άμυνες να αντιστέκονται στο βαθύ πένθος. Μπορεί να τους ακούσουμε και να σπαρταρίσουμε από το γέλιο. Είναι η πραγματικότητα της ζωής. Η Λισσαβώνα γι’ αυτούς είναι ο άλλος τόπος. Όπως ο χριστιανός νιώθει ότι είναι τα Ιεροσόλυμα. Ο τόπος όπου αφυπνίζεται ό,τι αυθεντικότερο υπάρχει μέσα του».

Κριτικές / Το σπίτι φεύγει

«Το σπίτι φεύγει»

Δημήτρης Χορν

Ένα σπίτι που «φεύγει», ένα σπίτι «διαμπερές σαν τραύμα». Ένα ζευγάρι μεσηλίκων σε μια παρωχημένη σχέση, ένας νεαρός εισβολέας με την ορμή της νεότητας, της ανατροπής και η δολοφονία – αυτοκτονία μιας Λευκορωσίδας να πλανάται στην ατμόσφαιρα. Ο Αντρέας (Σταμάτης Φασουλής) και η Μίλυ (Πέμη Ζούνη) είναι παντρεμένοι κι έχουν μια κόρη που σπουδάζει στην Αγγλία. Ο Αντρέας είναι φιλόλογος, η Μίλυ αρχιτέκτων. Ζουν σε ένα σπίτι καθρέφτη της σχέσης τους: τακτοποιημένο στη λεπτομέρειά του και συμβατικό στη διάταξή του με αποτέλεσμα η ζωή μέσα σε αυτό να είναι αφόρητη, ασφυκτική. Καταλύτης στη σχέση του ζευγαριού αναδεικνύεται ο Χριστόφορος (Αλέξης Γεωργούλης) ο οποίος έρχεται να εκπληρώσει τις πιο βαθιές και ξεχασμένες επιθυμίες των δύο ηρώων.

Το θεατρικό κείμενο του Αντώνη Νικολή, αιχμηρό και συνάμα «στρογγυλό», θεματολογικά κλασικό αλλά δομικά εντελώς σύγχρονο αποτελεί ένα ελπιδοφόρο δείγμα σύγχρονης ελληνικής γραφής που θα μπορούσε κάλλιστα να «μιλήσει» στη γλώσσα κι άλλων λαών. Ακροβατώντας ανάμεσα στην κωμωδία και το αστυνομικό θρίλερ και με μοχλό τα συνεχή παιχνίδια με τη γλώσσα, το έργο αποτελεί μια θεατρική άσκηση της ντεριντιανής αποδόμησης αντανακλώντας την υπαρξιακή αγωνία του σύγχρονου ανθρώπου σχετικά με τη δομή της ζωής του. Τα επαγγέλματα των δύο ηρώων έχουν να κάνουν με δομικά συστήματα, του Αντρέα λεκτικά και της Μίλυς τεκτονικά, τα οποία εντάσσονται στο μέγα σύστημα της Ζωής, του Έρωτα. Όπως «φεύγει» το σπίτι και οι λέξεις, έτσι αποδομείται και η ζωή του ζευγαριού όσο κι αν επιστρατεύεται, με εμμονή θα λέγαμε, μια πλειάδα λογικών συλλογισμών από τον Αντρέα. Στον αντίποδα αυτού του μεταφορικού θανάτου βρίσκεται ένας κυριολεκτικός, κατά πως φαίνεται, θάνατος, αυτός της Λίμπυ, σύμβολο της λίμπιντο. Πέρα λοιπόν από την κατά Ντεριντά ανάγνωσή του, το έργο μπορεί να ιδωθεί και μέσα από το φροϋδικό δίπολο του Έρωτα και του Θανάτου.

Το πολυεπίπεδο έργο του Νικολή δίνει τη δυνατότητα στο Σταμάτη Φασουλή να δημιουργήσει μια πολύ καλή παράσταση με τον ίδιο στην καλύτερη ερμηνεία του των τελευταίων χρόνων, τον Αλέξη Γεωργούλη αρκούντως γοητευτικό αλλά την Πέμη Ζούνη ενίοτε υποτονική.

Το λειτουργικά ευέλικτο σκηνικό του Γιώργου Πάτσα έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στην παράσταση όπως αποδομείται μπροστά στα μάτια των θεατών ακολουθώντας τις αλλαγές στις ζωές των ηρώων. Το σπίτι του Αντρέα και της Μίλυ μετακινείται και «φεύγει» εύκολα καθώς μετατρέπεται από αστικό κηφισιώτικο σπίτι σε λευκό μίνιμαλ χώρο με ένα ζεν κήπο.

Οι φαινομενικά ετερόκλητες μουσικές επιλογές του Ιάκωβου Δρόσου, από μπελ επόκ κι eighties ως νησιώτικα και Λιστ κι από Αλμοδόβαρ ως το «Γλυκύ μου Έαρ» υπογραμμίζουν τη δομική διαρραγή της σκέψης και του ψυχισμού των ηρώων.-

ΤΙΜΕ OUT ATHENS, 6-12 Μαρτίου 2003, ΘΕΑΤΡΟ, Ιωάννα Μπλάτσου.

Κριτικές / Ο κ.Εμμανουήλ και... ο Ροΐδης

…Απολαυστικός ήταν ο Σταμάτης Φασουλής στο μονόλογο του πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα Αντώνη Νικολή. Με σκηνική άνεση, που βασίζεται στο χάρισμά του να γεφυρώνει άμεσα το κενό μεταξύ σκηνής και πλατείας, ίδιον όλων των σπουδαίων κωμικών ηθοποιών, ο Φασουλής ερμήνευσε ένα σημερινό άνθρωπο, συμβολαιογράφο στο επάγγελμα, που έχει πάθος με τον Εμμανουήλ Ροΐδη. Το κείμενο του Νικολή μεταφέρει τη βαθιά αγάπη του συγγραφέα για την προσωπικότητα, το έργο και τη γλώσσα του Ροΐδη (επικεντρώνοντας στην πρωτοποριακή ακόμα και σήμερα Πάπισσα Ιωάννα) και την ίδια στιγμή μιμείται τον τρόπο του Ροΐδη, το φημισμένο στην εποχή του σατιρικό, καυστικό και ειρωνικό του πνεύμα. Παιγνιωδώς, αλλά και με την αλήθεια που προσδίδει στο λόγο του η αίσθηση μιας μακρινής συγγένειας με τον Ροΐδη, ο ήρωας μιλάει πότε για τη ζωή του συγγραφέα και πότε αφηγείται την υπόθεση της Παπίσσης, με απανωτές διακοπές και πισωγυρίσματα, λόγω των αναφορών και στα δικά του προσωπικά δεδομένα. Ο μονόλογος, μ’ άλλα λόγια, κινείται σε τρία τουλάχιστον διαφορετικά αφηγηματικά επίπεδα που, σε συνδυασμό με τη γειτνίαση της θαυμάσιας καθαρεύουσας του Ροΐδη (όποτε ο ήρωας καταφεύγει σε αποσπάσματα από το έργο του) δίπλα στη σύγχρονη καθομιλουμένη, προκαλούν το αμείωτο ενδιαφέρον του θεατή και συχνά πυκνά το γέλιο του. Ο Σταμάτης Φασουλής κατόρθωσε να αναδείξει τις αρετές του κειμένου, του οποίου η ειρωνεία και το πικρό χιούμορ ανακαλούν το πνεύμα των μικρών κειμένων του ηθοποιού στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ. Αλλά, βεβαίως, το σημαντικότερο είναι ότι κατόρθωσε να προκαλέσει μια περίεργη συγκίνηση – για την ακρίβεια, μια συγκίνηση που προκάλεσαν ο Ροΐδης, το κείμενο του Νικολή και ο ηθοποιός που το ερμήνευσε…


ΕΠΕΝΔΥΤΗΣ, Κριτική θεάτρου, 28-29 Σεπτεμβρίου 2002, Ματίνα Καλτάκη.

Κριτικές / Ο κ. Εμμανουήλ και... ο Ροΐδης

…Άκρως ενδιαφέρον ήταν το έργο του πρωτοεμφανιζόμενου Αντώνη Νικολή Ο κ. Εμμανουήλ και… ο Ροΐδης. Άμεση γλώσσα, αληθινή ευαισθησία, καίριο σχολιαστικό χιούμορ για τη σημερινή αμορφωσιά, την αδιαφορία για τις μεγάλες λογοτεχνικές αξίες μας, και θέμα η σχέση αγάπης του συγγραφέα με το έργο του Εμ. Ροΐδη και ειδικότερα με την Πάπισσα Ιωάννα. Ο Σταμάτης Φασουλής εμπλούτισε το ενδιαφέρον του έργου με τη σκηνοθετική ευφυΐα του και το πληθωρικό, πικρόγευστο εδώ, χιούμορ του…


ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Ελλήνων κείμενα, 2 Οκτωβρίου 2002, Θυμέλη.

Κριτικά σημειώματα / Ο κ. Εμμανουήλ και... ο Ροΐδης.

ΤΑ ΝΕΑ, Περί μονολόγων, «συν», 4 Οκτωβρίου 2002


Γ.Δ.Κ.Σ.

...Κι αυτό το «πολύ» γίνεται ακόμα περισσότερο όταν νιώθω να έχω ακόμα χαραγμένο στη μνήμη μου τον Σταμάτη Φασουλή: να ξεχνάει το «υπερπαίξιμο», να θυμάται την αμεσότητα της επιθεώρησης που τον ωρίμασε και να δίνει το μονόλογο – παιχνίδι του Νικολή πάνω στον Ροΐδη μα με τόσο χιούμορ, μα με τόση συγκίνηση… -μια παράσταση που μύριζε θέατρο, που έσταζε θέατρο...



Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Τέχνες και Γράμματα, ΥΠΟΒΟΛΕΙΟ, 6 Οκτωβρίου 2002

Βασίλης Αγγελικόπουλος

Αδημονούμε να δούμε το έργο του νέου Έλληνα συγγραφέα που ανακάλυψε και ανεβάζει ο Σταμάτης Φασουλής στο θέατρο «Δημήτρης Χορν». Γιατί; Διότι είδαμε τον μονόλογο Ο κ. Εμμανουήλ και ο Ροΐδης του ίδιου συγγραφέα που έπαιξε απολαυστικά ο Φασουλής στους Μονολόγους του Μεταξουργείου, πρόσφατα, και μας έχει φουρκίσει το ενδιαφέρον. Πώς μπλέκονται επιδέξια ο Ροΐδης και η ζωή του με την ταπεινή καθημερινότητα ενός φανταστικού αναγνώστη του σήμερα, οι περιπέτειες της Πάπισσας Ιωάννας κι η άπιστη η Γιάννα, η Αθήνα της νοσταλγίας και η πόλη σήμερα, το διαδίκτυο και η μοναξιά –κι όλ’ αυτά με τρυφερότητα, λεπτές αύρες πίκρας και πολύ – πολύ χιούμορ.

Ανάλυση / Ο κ. Εμμανουήλ και... ο Ροΐδης

Ο κ. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΙ… Ο ΡΟΪΔΗΣ


Το μονόπρακτο Ο κ. Εμμανουήλ και… ο Ροΐδης αποτελεί την πρώτη εμφάνιση στο θέατρο του Αντώνη Νικολή. Ο ήρωας του έργου είναι ένας άνθρωπος σημαδεμένος ήδη απ’ το όνομά του: Εμμανουήλ Ροϊδάς. «Όχι Ροΐδης. Ροϊδάς.» Μικρή όμως η σημασία της διαφοράς, καθώς αυτονοήτως το ένα παρέπεμπε παιδιόθεν στο άλλο. Απ’ την εποχή που ο δάσκαλός τους, «τύπος είρων», τον καλούσε στο μάθημα, όχι με τ’ όνομά του, αλλά ως «συγγραφέα της Παπίσσης», έως τη στιγμή που τον συναντάμε, ο Μανώλης γίνεται Εμμανουήλ, αφομοιώνοντας την ιδιότυπη σχέση του με τον Ροΐδη τόσο, ώστε το μικρό του σύμπαν να προβάλλεται εις το διηνεκές επ’ αυτού ως επί αναποφεύκτου κατόπτρου. Εκκινώντας από το παραπλανητικό του ονόματός του, ο ήρωάς μας βρίσκει –ή «εφευρίσκει»- κοινά σημεία ταυτότητας με το μεγάλο συγγραφέα: «Αμφότεροι αποφύγαμε το γάμο, αγαπώντες να κοιμώμεθα μόνοι. (…) Την καλή μου την έλεγαν Γιάννα. Εγώ, Ιωάννα. Οι φίλοι: σκέτο Πάπισσα».

Κριτικές / "Ο κύριος Εμμανουήλ και ...ο Ροΐδης"

Σολίστες σε ρεσιτάλ

Από το πλούσιο ρεπορτάζ και τα συνοδά σχόλια νομίζω εκτιμήθηκε δεόντως η πρωτοβουλία της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας για μια μικρή υποκριτική κυρίως αγωνιστική Ολυμπιάδα μονοπρόσωπων παραστάσεων.

ΚΩΣΤΑΣ ΓΕΩΡΓΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: ΤΑ ΝΕΑ, Δευτέρα 14 Οκτωβρίου 2002

Πάντα οι αγώνες, αθλητικοί ή πνευματικοί, είναι ένας «άθλος», μια άσκηση, μια επίδειξη δεξιοτεχνίας, μεθόδων, ευρέσεων, φαντασίας, ικανοτήτων.

Ο Ηθοποιός είτε ένας δυνάμει αθλητής, ανταγωνίζεται με ένα κείμενο αλλά πρωτίστως έχει γυμνάσει τα εκφραστικά του μέσα να αποδίδουν στη δεδομένη στιγμή που θα τους ζητηθεί το άπαν των δυνατοτήτων τους. Η υποκριτική είναι η μόνη από τις τέχνες, τις παραστατικές, που παίχτης και όργανο είναι το ίδιο πράγμα. Όπως ο ζωγράφος και ο γλύπτης διαθέτουν το υλικό τους και τα εργαλεία τους, ο μουσικός χειρίζεται το όργανό του, ο ηθοποιός χειρίζεται το σώμα του και τη φωνή του χωρίς διαμεσολάβηση.