Ο εξέχων πολίτης.

(Μου ζητήθηκε από την εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ ένα κείμενο για τον μεγάλο εκλιπόντα. Δημοσιεύτηκε σήμερα Τετάρτη 8 Ιανουαρίου, σελ.11)

Ο εξέχων πολίτης

ΤΟΥ ΑΝΤΩΝΗ ΝΙΚΟΛΗ

Οι Νεοέλληνες ζούμε τη διαρκή αποτυχία, συλλογική και ατομική, να υπάρξουμε ως σύγχρονοι αστοί –πολίτες, μέλη της πόλης κατά την αριστοτελική αντίληψη. Ο Κώστας Σημίτης ολοκλήρωσε για τον εαυτό του, και στον βαθμό που επηρέασε τους θεσμούς της κοινωνίας του, και για τους άλλους την εν λόγω διαδικασία.

Το βλέπαμε στην εμφάνιση ή στη δημόσια έκφρασή του, το συμπεραίναμε στην ελάχιστη έως καθόλου προβολή του οικογενειακού ή του ιδιωτικού του βίου. Προσερχόταν σε εκδηλώσεις, συμμετείχε ως ενεργός διανοούμενος σε συναντήσεις, συνήθως συνοδεία της συζύγου του, οι δυο τους περίπου σαν ένα ζευγάρι άσημων, πλην ευπρεπών αστών.

Δεν κολάκεψε την πολιτιστική ανασφάλεια των μικροαστών, κι ας αποτελούσαν αυτά τα στρώματα –πώς να μην το ήξερε– τη συντριπτική πλειονότητα των ψηφοφόρων.

Με το παράδειγμα και με το έργο του εύλογα ενεργοποίησε το εμφύλιο ρήγμα που (πέρα από ιδεολογικά προσχήματα) διατρέχει τη νεοελληνική κοινωνία: ανάμεσα στους λιγότερους που κατανοούν τη ζωτική ανάγκη των μεταρρυθμίσεων για χώρες όπως η Ελλάδα, και τους περισσότερους που τις αρνούνται. Οδήγησε, ωστόσο, τους πρώτους σε ευάριθμες όμως στρατηγικές νίκες, εξού και ο διχασμός ακόμη και πάνω απ’ το φέρετρό του: ο σεβασμός ή το μίσος προς το πρόσωπό του.

Ο Αντώνης Νικολής είναι συγγραφέας

Και τώρα η εχθροπάθεια των δεξιών.

Περάσαμε το μισό 2023 μες στην εχθροπάθεια των συριζαίων, τη λυσσαλέα επιθετικότητά τους όσο διαισθάνονταν πως χάνανε για δεύτερη τετραετία την πρόσβαση στο (φαυλεπίφαυλο) γκοβέρνο. Εδώ και κάμποσες μέρες ξεχύθηκε η άλλη εχθροπάθεια –ἵνα μὴ εἴπω σκατίλα–, η ακραία ομοφοβία των δεξιών. Απορίας άξιον: είναι τόσο πολλοί οι δεξιοί κρυπτο-αμφιφυλόφιλοι με κακή/αβέβαιη/ανασφαλή απώθηση του ομόφυλου προσανατολισμού τους; Ανησυχούν για τους εαυτούς τους, για τους γιους, για τους γαμπρούς τους; Μία λογική απάντηση θα ήταν ότι πρόκειται για μικροαστούς του κερατά επίσης, εξαρτώμενους ποικίλως από το ίδιο (φαυλεπίφαυλο) κράτος.

Ή μήπως και πάλι λάθος γενικεύουμε κρίνοντας από Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης και δημοσκοπήσεις; Γιατί και στα δυο, ο υπέροχος λαός μας απόδειξε πως σταθερά ψεύδεται.

 

Δημοσιεύτηκε, The Books' Journal (web), Πέμπτη, 11 Ιανουαρίου 2024.

Μωρά σε γκέι καρότσια

Αντώνης Νικολής

Στα βαθιά ή και ενίοτε στα πολύ ρηχά της σκέψης ενός που αντιδρά στη θεσμοθέτηση της ισότητας των ΛΟΑΤΚΙ+ οικογενειών, προβάλλει η φοβία μιας αλυσιδωτής γενικευμένης κοινωνικής διάλυσης. Αν συμβεί και αυτό, η κατρακύλα ύστερα θα σταματήσει πού; Κάτι σαν τον τρόμο απ’ τα Σόδομα και Γόμορρα του κατηχητικού.

Και όμως, η όλη υπόθεση θα μπορούσε να ιδωθεί και αλλιώς.

Τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα, ιδιαίτερα οι ομοφυλόφιλοι άντρες, ανήκουν στις επιδραστικότερες, αποτελούν ίσως την επιδραστικότερη ομάδα του πληθυσμού. Θυμάμαι τον μακαρίτη τον θειο μου να λέει στον πατέρα μου: «Βρε Χαράλαμπε, φοράγαμε τα σώβρακα, βάλανε οι ομοφυλόφιλοι (ναι, έτσι, ο εν λόγω δεν θα ξεστόμιζε “αδερφές” ή “πούστηδες”) τα σλιπ, τους κράζαμε, έπειτα τα φορέσαμε όλοι, μετά τα μίνι σλιπ, σιγά σιγά τα φορέσαμε κι αυτά, τώρα που γυρίσανε στα μποξεράκια αυτοί, στα σώβρακα δηλαδή, πάλι τους κράζουμε!»

Αφ’ ης στιγμής δόθηκε στους ΛΟΑΤΚΙ+ το σύμφωνο συμβίωσης, τουτέστιν ο κατεξοχήν νομιμοποιητικός παράγοντας, δηλαδή το κράτος, κατέστησε νόμιμο τον διαφορετικό σεξουαλικό προσανατολισμό, το μάθατε-δεν το μάθατε σταδιακά σκάσανε σε συνοικίες, σε γειτονιές, ακόμη και σε χωριά ζευγαράκια ΛΟΑΤΚΙ+, όχι πια διακριτικά και στην άκρη, αλλά θαρρετά και ομολογημένα. Και τώρα όσο ποτέ επιδραστικοί έχουν την προσοχή όλη στραμμένη πάνω τους. Επηρεάζουν με την εμφάνιση, την έκφραση, τον τρόπο της ζωής τους. Δηλαδή πώς; Ζευγάρια νόμιμα αλλά και καταδικασμένα (από ιερατείο και παλαιοδεξιούς), να περνούν τον χρόνο τους επιδιδόμενα ασύστολα στο σεξ, ταξιδεύοντας από τη μια στην άλλη άκρη του πλανήτη, ποστάροντας “σέλφις” από τις (γατο-/σκυλο-) οικογένειές τους.

Ξαναδείτε τώρα τους συνομηλίκους τους ετεροφυλόφιλους (ή αμφιφυλόφιλους που “επιτυχώς” απώθησαν τον ομόφυλο προσανατολισμό τους, για τους οποίους άλλωστε ανέκαθεν η όλη φασαρία), πόσο συχνά, θεατές εξουθενωμένοι του παραπάνω πανηγυριού, περιφέρονται ανόρεκτοι, με υποτυπώδη σεξουαλική ζωή, ανάμεσα στην πρωινή δουλειά και στις βραδινές σειρές βυθισμένοι στο κινητό, βολτάροντας τον σκύλο στα πάρκα. Μιλήστε λίγο μαζί τους, ακούστε πόσο απωθητικό τούς ακούγεται ό,τι άλλο έξω από το πανηγύρι της προηγούμενης παραγράφου…

Εντωμεταξύ ιερατείο και παλαιοδεξιοί ταμπουρωθήκανε στην υιοθεσία και την παρένθετη κύηση. Με διάθεση σχεδόν μοχθηρής εκδικητικότητας. Ε, δεν θα τους το επιτρέψουμε κι αυτό! Δηλαδή ποιο, αγαπητοί κήνσορες; Να κυκλοφορούν με το παιδάκι τους στο καρότσι, να τρέχουν σε σταθμούς και νηπιαγωγεία, σε σχολειά και φροντιστήρια, ύστερα κιόλας μην… ίσως αφυπνίσουν στους ποικίλους ετεροφυλόφιλους απέναντι, για τους οποίους είναι τόσο πιο εύκολο να γεμίσουν με παιδάκι ένα καρότσι, την επιθυμία να ζήσουν κι εκείνοι την πολυπόθητη στους ΛΟΑΤΚΙ+ πλήρη οικογένεια;

Το να είσαι αντιδραστικός είναι κατ’ αρχάς ένδειξη ευήθειας –ανοίξτε ένα λεξικό, επιλέγω τη λέξη από ευγένεια.

Συζητούσα με τον ενενηντατριάχρονο πατέρα μου τα σχετικά, του θύμισα την περίφημη φράση από τον αριστουργηματικό Γατόπαρδο του Τζουζέπε Τομάζι ντι Λαμπεντούζα: «Αν θέλουμε να μείνουν όλα όπως είναι, τότε πρέπει όλα ν' αλλάξουν». Μου λέει, «Κάνε μου το λιανά αυτό». «Αναλογίσου τη φαμελιά του πάππου σου», του απάντησα, «και φαντάσου έπειτα τη μελλοντική του εγγονού σου: για να κρατηθεί η ουσία, η οικογένεια, χρειάστηκε ν’ αλλάξουν όλα. Το ίδιο και συνολικά η κοινωνία. Ήταν αναγκαίο να παραμείνει η κοινωνία καθ’ αυτήν, και για να γίνει βέβαια αυτό χρειαζόταν ν’ αλλάξουν όλα, ή μήπως δεν άλλαξαν;»

ΥΓ. Η πιο βαθιά, η πιο αληθινή ευτυχία είναι όποτε διαστέλλεται στη συνείδησή μας το βίωμα του χρόνου. «Τι ωραία που περάσαμε! Ξεχαστήκαμε…» Βιώνουμε διεσταλμένο τον χρόνο κυρίως όταν είμαστε παιδιά και έφηβοι, όταν δημιουργούμε (όσοι δημιουργούμε), και… εξ αντανακλάσεως όσοι μεγαλώνουμε παιδιά. Βαθύ αλλά και φευγαλέο πράγμα η ευτυχία, όμως νομίζω δεν είναι άλλη.

9/11/2021, 3η δόση εμβολιασμού.

Πάει και η τρίτη, -καλύτερα όσοι καταγινόμαστε με τη γλώσσα να τη λέμε: η αναμνηστική δόση. 

Με αντάμειψα ξανά με γλυκάκι: μηλόπιτα με κρέμα γιαουρτιού μαζί με μία μπάλα παγωτό καβάφα, όλα (και το βύσσινο) του σπιτιού εννοείται (είχα αρθρογραφήσει σχετικά όταν ταξίδεψα στη Λέρο, ν' αγοράσω από φυτώριο εκεί το δενδρύλλιο της γκουάβα των Αιγυπτίων / καβάφας όπως το εξελλήνισαν οι Αιγυπτιώτες, Αιγυπτιώτης εκ Λέρου το 'φερε στο όμορφο νησάκι, έκτοτε εξαπλώθηκε, λογαριάζεται πλέον σχεδόν ενδημικό λεριώτικο).  

Καλή ανανέωση της ανοσίας, αδέρφια!

   

Αντώνης Νικολής: Μετά τη Λεωφόρο των Φοινίκων δύο ακόμη εκκρεμότητες.

(Δημοσιεύτηκε 12/1/2021 στο έντυπο "Βήμα της Κω", και 14/1/2021 στο ηλεκτρονικό AegeaNews.)

Πριν από μερικούς μήνες, στη διάρκεια του πρώτου γενικού απαγορευτικού (lockdown), μου ζητήθηκε από τη δημοτική τηλεόραση υπό την ιδιότητά μου του Κώου συγγραφέα να πω δυο λόγια στα πλαίσια ειδικού αφιερώματος για τη Λεωφόρο των Φοινίκων, την εμβληματική για την πόλη μας οδό. Είχε προηγηθεί μερικά χρόνια νωρίτερα ένα μικρό σημείωμά μου εδώ στο “Βήμα της Κω”, όπου εξέφραζα την αγωνία μου για τα προσβαλλόμενα απ’ το κόκκινο σκαθάρι φοινικόδεντρα. Είμαι  της άποψης, όπως το δήλωσα και μπροστά στην κάμερα, πως τα δέντρα αυτής της λεωφόρου έπρεπε να είναι φοίνικες, στην ανάγκη και πλαστικοί. Ο Βασίλης Μανιάς, στον οποίο ανατέθηκε από τη νέα δημοτική αρχή η μέριμνα για το πρόβλημα και που πράγματι βρήκε την καλύτερη και οικονομικότερη λύση, πρότεινε και να συμμετάσχω σ’ αυτήν τη δημόσια συζήτηση.

Να σημειώσω επίσης ότι στα είκοσι σχεδόν χρόνια που δραστηριοποιούμαι στο κέντρο, στην Αθήνα, ως συγγραφέας, παραμένω εντούτοις μόνιμος κάτοικος Κω, ανήκω στη ΔΟΥ Κω, είναι η πρώτη φορά που μου ζητήθηκε (υπό την ιδιότητά μου του συγγραφέα) εδώ στο νησί δημόσια (ή και κατ’ ιδίαν) μία γνώμη. Θέλω να πω, και είναι θέμα λεπτό, και παρακαλώ να γίνει αντιληπτό όπως το διατυπώνω: σαν ο καθένας, βέβαια, συμβαίνει να είμαι ο γιος, ο αδελφός, ο φίλος, ο γείτονας, για ορισμένους και ο παλιός δάσκαλος, και με αυτές τις ιδιότητες να επικοινωνώ με όποιους συναντώ στον μανάβη, στο σούπερ μάρκετ, στον δρόμο. Είναι το λιγότερο άτοπο σε μια μικρή επαρχιακή πόλη που ζει με τις όποιες δικές της αξίες, τους όποιους δικούς της ταγούς και λογίους, να πετιέσαι και να λες, «Εγώ, ξέρετε, που είμαι ο… και ο…, και που έχω αυτήν ή την άλλη γνώμη…». Εν πάση περιπτώσει και για να μη μακρηγορώ, με τον καιρό έμαθα την ιδιότητα και τις σκέψεις μου, του συγγραφέα, να μην τις κοινοποιώ, και πάντως όχι δίχως να μου ζητηθούν. Τα τελευταία, λοιπόν, χρόνια θεωρούσα ότι εκκρεμούσαν τρεις κυρίως δράσεις σχετικές με την προσωπικότητα, τον χαρακτήρα ή τις αξίες της πόλης και του νησιού, σκέψεις που όταν μου ζητήθηκε τις εξέφρασα.

Το δηλητήριο της Οχιάς.

Το δηλητήριο της Οχιάς

ΤΟΥ ΑΝΤΩΝΗ ΝΙΚΟΛΗ

(ΤΑ ΝΕΑ, ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ 2-3 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2019, FOCUS Η ΑΛΛΗ ΟΨΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ, σελ. 4)

Η Οχιά ή Νοχιά, ένα χωριουδάκι στην ευρύτερη θρυλική Μάνη, με 56 κατοίκους στην απογραφή του 2011, λίγα σπίτια, ανάμεσά τους τον Άγιο Νικόλαο, ναό του 12^ου αιώνα, κι όχι πολύ μακριά απ’ τον οικισμό το βάραθρο-σπήλαιο Χαραμπός, και επιπλέον μια-δυο φωτογραφίες του χωριού, είναι όσες πληροφορίες μπορεί να συγκεντρώσει πρόχειρα κανείς για τη γωνιά της χώρας όπου φέρεται να διαδραματίστηκε η φρικτή ιστορία σεξουαλικής κακοποίησης παιδιού η οποία διεκτραγωδείται εδώ και λίγες μέρες. 

Δεν έχω καμιά αρμοδιότητα να μιλήσω για την ιστορία καθ’ αυτήν. Ιδιοσυγκρασιακά κυρίως, ως συγγραφέας περισσότερο, ας μου επιτραπεί να σημειώσω μερικά πράγματα για τον τρόπο ακριβώς που διεκτραγωδείται.

Εφημ. ΤΑ ΝΕΑ, ΜΑΤΙΑ ΕΡΜΗΤΙΚΑ ΚΛΕΙΣΤΑ, Αντώνης Νικολής.

Εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ, Τετάρτη 12 Ιουνίου 2019,
ΜΑΤΙΑ ΕΡΜΗΤΙΚΑ ΚΛΕΙΣΤΑ
(Γνωστά πρόσωπα του πολιτισμού ερμηνεύουν τα άγνωστα όνειρά τους / Επιμέλεια Μαίρη Αδαμοπούλου / φωτογραφία Μαρία Μπανούτα)

Αντώνης Νικολής

Τα όνειρα λέει η Πηνελόπη στην Οδύσσεια έρχονται είτε απ’ την πύλη την κεράτινη, από σκαλιστό κέρατο, τα αληθινά, είτε απ’ τη φιλντισένια πύλη, τα απατηλά. Τα δικά μου πάλι, παρόλο που επίσης δύο κυρίως ειδών, είναι άλλης υφής, το ένα είδος, σαν ξέφτια σκέψεων ή συνειρμών με αφορμές απ’ τη συμβατική καθημερινότητα, τα πραγματικά να τα ονομάσω, το άλλο είδος, τα όνειρα τα συνθεμένα από εικόνες, σκηνές, ρυθμούς που δεν σχετίζονται άμεσα με εμπειρίες μου και που με παρασέρνουν σε μια κατάσταση περίπου… ενύπνιας έξαρσης, τα δημιουργικά κατά κάποιο τρόπο. Αλλά και, ασχέτως προέλευσης, πραγματικά και δημιουργικά, υποδιαιρούνται ως προς τη διάθεσή τους –να δώσω σχηματικά τρεις διαβαθμίσεις- σε χαρούμενα, σε νηφάλια, σε εφιάλτες.   

Τα δημιουργικά πληθαίνουν σε περιόδους που γράφω, κι όταν εμφανίζονται ξέρω ότι η… καταπακτή γέμισε υλικό που πρέπει να εκτονωθεί. Οι λογοτέχνες, οι καλλιτέχνες ίσως γενικότερα, είμαστε το οξύμωρο: οι λειτουργικοί… τρελοί. Έχουμε τη δυνατότητα -και τότε δημιουργούμε- να κατεβαίνουμε ξύπνιοι στις… γαλαρίες του ασυνειδήτου. Ένα είδος έμφρονος διαταραχής ή εν εγρηγόρσει ύπνωσης. Κατεβαίνουμε εκεί απ’ όπου ορμώνται και τα όνειρα, όσα αποδεικνύονται αληθινά ή, και που μάλλον είναι το ίδιο, όσα κουβαλούνε μέρος από την πρώτη ύλη των μύθων. Είναι και ο λόγος που, όταν για τη μια ή την άλλη ανάγκη χρειαστεί να πεταχτούμε εν ώρα γραψίματος πάνω στον κόσμο τον πραγματικό, πρέπει να κλείσουμε καλά πίσω μας την… καταπακτή, να νιφτούμε με κρύο νερό, σαν όταν σηκωνόμαστε απότομα από τον ύπνο…

Ιστορία.

Τόσο οι κομμουνιστές το 1917 όσο και οι εθνικοσοσιαλιστές / ναζί του μεσοπολέμου περιέβαλαν κατ' αρχάς με ανοχή έως στοργή τους αντίστοιχους του καιρού τους ακτιβιστές ΛΟΑΤΚΙ. (Όχι δίχως ιδιοτέλεια: όταν οι ΛΟΑΤΚΙ χρησιμοποιούνται ως στελεχικό δυναμικό, η καταπίεση, η ντροπή, οι ενοχές τους μεταβολίζονται σε εξαιρετικής ποιότητας δυναμισμό και δραστηριότητα. Πρώτα διδάξαντα κι από αιώνες τα θρησκευτικά ιερατεία...)
Μέχρι που (κομμουνιστές και ναζί) γίνανε καθεστώτα βέβαια, πήραν, καταπώς λέγεται, εκτός από την κυβέρνηση και την εξουσία. Ύστερα εκδίπλωσαν απροκάλυπτα αυτό που αναπόδραστα ήταν: τα πλέον φονικά τέρατα στην ιστορία της ανθρωπότητας.
Την τύχη που επιφύλαξαν στους ΛΟΑΤΚΙ την ξέρουμε επίσης.  

Ένα μικρό σχόλιο.

Πριν από δυο - τρεις μέρες σε σελίδα ομάδας φιλελευθέρων, στην οποία ήμουν μέλος, δημοσιεύθηκε η παραπάνω φωτογραφία -από πού να την πιάσει κανείς, τι να πρωτοπεί; που δεν θέλει και πολλή εμπειρία ή αισθαντικότητα, απ' τις πατούσες μόνο του μαυράκου, για ν' αντιληφθεί πως πρόκειται για λεπτομέρεια ερωτικής σκηνής σε ντους, ἵνα μὴ εἴπω και τρυφερής σκηνής. Ενοχλημένος, δίχως να το πολυσκεφτώ, τους έγραψα σχόλιο: "Η έλλειψη της αισθητικής, του χιούμορ επίσης, ο βαθύτερος επαρχιώτης δεξιός ομοφοβικός εαυτός, καταντάει στο τέλος τον νεοελληνικό φιλελευθερισμό αντιερωτικό και απωθητικό. Και υπ' όψιν σάς το λέει αυτό ένας δικός σας..." Σε περίπου πέντε λεπτά είχανε σβήσει το σχόλιο, είχαν αποβάλει (πετάξει σηκωτό μου 'ρθε να γράψω) κι εμένα απ' την ομάδα τους.

Οι στοχαστικοί περίπατοι του Νίκου Βατόπουλου.

Οι στοχαστικοί περίπατοι του Νίκου Βατόπουλου

ΓΡΑΦΕΙ Ο ΑΝΤΩΝΗΣ ΝΙΚΟΛΗΣ

(ΤΑ ΝΕΑ ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ, 26-28 Απριλίου 2019, βιβλιοδρόμιο 5)

Τα κείμενα του Νίκου Βατόπουλου ως αθηναιογράφου με γοήτευαν όποτε τα τύχαινα στον Τύπο, όμως συγκεντρωμένα στον καλαίσθητο τόμο «Περπατώντας στην Αθήνα», έτσι απανθισμένα και από το ένα στο άλλο, μου αποκάλυψαν τα ενιαία στοιχεία στο ύφος της γραφής του, κυρίως το αισθηματικό φορτίο ή την αισθητική στάση απέναντι στην Αθήνα, θα έλεγα συνεκδοχικά και στον νεοελληνικό βίο, που με λιτό μειλίχιο τρόπο εισηγείται.

Πολυταξιδεμένος, δεν εξωραΐζει την Αθήνα, όπως το συνήθιζαν στη δεκαετία του ’80 και έκτοτε κυρίως οι δημοσιογράφοι της εποχής του life style, δεν ισχυρίζεται ότι η πόλη συγκαταλέγεται στις όμορφες, εύτακτες, με καλή ρυμοτομία, με ενιαίου αρχιτεκτονικού ρυθμού ευρέα σύνολα κ.λπ. της Ευρώπης, ούτε συμπλεγματικά – ιδεοληπτικά ανακαλύπτει μια περίπου μη δυτική ευρωπαϊκή, μια μητρόπολη του Νότου ή της Εγγύς Ανατολής. Ούτε διαμαρτύρεται, ούτε καταγγέλλει, ούτε απορρίπτει συλλήβδην.

Οι άντρες και τα… παντελόνια τους.

[ΤΑ ΝΕΑ ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ, σήμερα, 26-27 Ιανουαρίου 2019 / Weekend Πρόσωπα, σελ. 2, Φάκελος: ΟΤΑΝ ΤΑ ΚΛΙΣΕ (ΔΕΝ) ΛΕΝΕ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ, επιμέλεια Μαίρη Αδαμοπούλου, Ζωή Λιάκα, Διονυσία Μαρίνου, Έφη Φαλίδα]

Αντώνης ΝΙΚΟΛΗΣ, 

συγγραφέας, 

ΟΙ ΑΝΤΡΕΣ ΚΑΙ ΤΑ...

ΠΑΝΤΕΛΟΝΙΑ ΤΟΥΣ

Οι άντρες που τιμούν τα παντελόνια τους, μ’ άλλα λόγια ο αντρισμός υπονοούμενος ως αρετή. Πρόκειται για μετωνυμία: το περιέχον «τα παντελόνια» αντί του περιεχόμενου «ο αντρισμός». Γιατί δεν αμφισβητεί κανείς τον αντρισμό των αρχαίων που φόραγαν χιτώνες ίσαμε ψηλά στους μηρούς ούτε των συμπολεμιστών του Κολοκοτρώνη με τις πλισέ φουστανέλες –υπάρχει άλλωστε και η χαριτωμένη διαφήμιση με τους Σκωτσέζους που σηκώνουν απειλητικά κι αποκαλυπτικά τα κιλτ τους. Το πράγμα δεν σηκώνει πολλή σοβαρότητα.

Ο Λουκιανός από τα Σαμόσατα.

[Στα χτεσινά ΝΕΑ / Σαββατοκύριακο, δημοσιεύτηκε ανάμεσα σε άλλες και δική μου συνεργασία, στο ένθετο Weekend Πρόσωπα, σε έρευνα με θέμα: ΟΤΑΝ ΑΚΟΥΩ ΤΗ ΛΕΞΗ "ΗΡΩΑΣ" / Ποιος είναι ο προσωπικός σας ήρωας;]

ΑΝΤΩΝΗΣ ΝΙΚΟΛΗΣ 

Συγγραφέας

Ο Λουκιανός

από τα Σαμόσατα

Ο Λουκιανός γεννήθηκε στα Σαμόσατα, πόλη στον πάνω Ευφράτη της Συρίας, έζησε κατά τον δεύτερο μ.Χ. αιώνα, Σύρος στην καταγωγή και στη μητρική του γλώσσα, σε κόσμο ελληνίζοντα, βέβαια, μυήθηκε στην ελληνική παιδεία, και όχι μόνο, απέβη ο επιδραστικότερος αττικιστής του καιρού του, ο τεχνικότερος και ευφυέστερος, κατά την επικρατούσα φιλολογική αποτίμηση, συγγραφέας στην ελληνική γραμματεία των αυτοκρατορικών χρόνων.

Επίσκεψη στο Ακρωτήρι των Βενιζέλων

Liberal - ελεύθερη ενημέρωση, Δευτέρα 12 Μαρτίου 2018, 00:03 - Τελευταία ενημέρωση: Κυριακή 11/03/2018, 22:52

Του Αντώνη Νικολή*

Το Σάββατο 24 Φεβρουαρίου σχεδόν το έφερε ο δρόμος, το πρότεινε και ο συνταξιδιώτης, ήταν επίσης ο καλός καιρός και η ώρα με τις ιώδεις αποχρώσεις στον δυτικό ορίζοντα, από την τοποθεσία κιόλας, ύψωμα, θα αγναντεύαμε την πόλη των Χανίων, συναίνεσα. Έχω ταξιδέψει πολλές φορές στην Κρήτη, ειδικά στα Χανιά και με μόνο σκοπό το σπίτι των Βενιζέλων στη Χαλέπα, όμως από κάποια αδιευκρίνιστη εντός μου διστακτικότητα τους τάφους τους τους απέφευγα.

Αράξαμε στο χώρο στάθμευσης απέναντι απ’ την είσοδο, περπατήσαμε τον καλαίσθητο και υποβλητικό διάδρομο μετά την πύλη έως το πλατύ άνδηρο με τα σκόρπια λίγα πεύκα και το τοιχίο περιμετρικά, και ως την άκρη του πλατώματος με τα πλακόστρωτα βαθμιδωτά βάθρα όπου οι δύο λιτοί τάφοι, του Σοφοκλή παραμέσα, του Ελευθέριου μπροστά. Αλλά μαζί με τα βήματά μας που ζύγωναν, πύκνωναν στον νου πολλά.

Νεοϋορκέζος στην Καμπούλ.

Andro, 03.11.2017, http://www.andro.gr/apopsi/newyorker-kabul/ 

Γράφει ο Αντώνης Νικολής.

Μπορεί ένας Αφγανός που ζει σήμερα στην Καμπούλ να είναι κάποιος σύγχρονος στην αντίληψη, στις κεραίες του, πολίτης, άρα και δημιουργός; Κάποιος Νεοϋορκέζος, ας πούμε –αν θεωρήσουμε τη Νέα Υόρκη ακόμη κέντρο του κόσμου όσο και κατ’ αναλογία την Καμπούλ ακραίο σημείο στην περιφέρειά του; Το αντιθετικό ζεύγος του τίτλου, Νεοϋορκέζος στην Καμπούλ, για να καταστήσω πιο εύληπτο, πιο αδρό, το Νεοϋορκέζος στην Αθήνα. Μπορεί ένας Νεοέλληνας σήμερα να νιώσει, άρα και να εκφράσει ό,τι ονομάζουμε σύγχρονο ρίγος;

Η παραπάνω και οι συναφείς με αυτήν ερωτήσεις μάλλον απαιτούν για να απαντηθούν πολλές πραγματείες μαζί, που ούτε προτίθεμαι ούτε είναι δουλειά μου. Μερικές σκέψεις μόνο καταχωρίζω εδώ, περισσότερο ιδιοσυγκρασιακού χαρακτήρα και λιγότερο προϊόντα επισταμένης ανάλυσης.

Μία εύλογη απάντηση θα ήταν: «Ε, και τι τον μέλει έναν Νεοέλληνα το ρίγος της Νέας Υόρκης, ας αρκεστεί στο δικό του, το τωρινό αθηναϊκό, και μάλιστα το φοβερό της κρίσης, κι εδώ που τα λέμε ποιος ο λόγος να τον ενδιαφέρει ή και πώς θα μπορούσε να καταπιαστεί με κάτι πέρα από την εμπειρία του.»

Πράγματι. Με τη διαφορά πως, ενώ δε βιώνει την πραγματικότητα της Νέας Υόρκης, όμως ούτε περιμένει για να την πληροφορηθεί με καθυστέρηση μηνών, εβδομάδων, ημερών επιλεγμένες ειδήσεις, ή έως ότου υποτιτλιστούν ή μεταφραστούν τα πλέον συζητημένα αμερικανικά μυθιστορήματα ή ταινίες∙ βλέπει και μάλιστα ταυτόχρονα τις ίδιες σειρές, περιδιαβάζει τους ίδιους ειδησεογραφικούς ιστότοπους με τους σύγχρονούς του Νεοϋορκέζους, και το κυριότερο, το ίδιο κάνει εκείνο το κρίσιμο ποσοστό γύρω του, οι ευαίσθητοι στους δέκτες τους Νεοέλληνες, οι συντονισμένοι με τους καιρούς τους, οι οποίοι, μολονότι ευάριθμοι, είναι και οι σημαίνοντες, οι επιδραστικοί όπως πια τους λέμε, αυτοί που καθορίζουν τις τρέχουσες αξίες και τρόπους της ζωής και εδώ, στην Αθήνα –βέβαια με κάποια διαφορά φάσης.

Δε ζει στη Νέα Υόρκη, όμως οι κεραίες οι δικές του και των συγκαιρινών του είναι σε μεγάλο βαθμό συγχρονισμένες με τα διαδραματιζόμενα εκεί. Άρα;

Για να αντιληφθούμε την αντίφαση, ας προσπαθήσουμε να δούμε τις διαφορές των δύο κοινωνιών: ώριμη μετανεωτερική δυτική η αμερικανική, με πολλή προνεωτερική βαλκανική καθυστέρηση η νεοελληνική. Εδώ, φέρ’ ειπείν, ακόμα και σε τουριστικούς τόπους τις Κυριακές οι καμπάνες των εκκλησιών χτυπάνε επτά η ώρα το πρωί και οι λειτουργίες από τα μεγάφωνα στη διαπασών ακούγονται δεκάδες μέτρα γύρω από τους ναούς, λες και απευθύνονται σε πληθυσμό που ζει με λάμπες και ξυπνά από τα άγρια χαράματα για τις εργασίες στο χωράφι, που αν συνυπολογίσουμε και τα μεγάφωνα, να το πάλι το γνωστό νεοελληνικό τουρλού, όλες οι εποχές ανάκατες, το τέλειο άλλοθι και η χαρά του κάθε αντιδραστικού.

Σε μία από τις παλιότερες σπουδαίες τηλεοπτικές σειρές των τελευταίων δύο δεκαετιών, στο Six Feet Under / Γραφείο Κηδειών Φίσερ (2001-2005), του Alan Ball, μεταξύ των βασικών χαρακτήρων ο David, ο δευτερότοκος της οικογένειας των εργολάβων κηδειών, είναι ομοφυλόφιλος, από τις πρώτες φορές που με πολλή τόλμη και σοβαρότητα προβάλλεται ένας τέτοιος ήρωας –να θυμίσω ο Άλαν Μπολ (1957-) είναι επίσης ο σεναριογράφος της εμβληματικής πια ταινίας «American beauty» (1999)-, στα extras της σειράς εκπρόσωπος του Συλλόγου Ομοφυλόφιλων Εργολάβων Κηδειών ΗΠΑ (ναι, αυτό σημαίνει ώριμη δυτική κοινωνία) συγχαίρει τους συντελεστές, γιατί μέσω του χαρακτήρα του David εξαίρεται το κύρος των μελών του εν λόγω συλλόγου. Σε αντιδιαστολή, μη φτάσουμε μέχρι την Καμπούλ, ήδη εδώ, στο ένδοξο λίκνο της δημοκρατίας, δεν υπάρχει ακόμη καν αποτεφρωτήριο, δεν υπάρχει καν ένα τζαμί, και τα λείψανα των μουσουλμάνων συμπολιτών, για να ταφούν σε ομόθρησκά τους νεκροταφεία, χρειάζεται να μεταφερθούν στη Δυτική Θράκη...  

Όταν σκάει δίπλα τους αυτοπροσώπως ένας Καβάφης.

Αντώνης Νικολής, Όταν σκάει δίπλα τους αυτοπροσώπως ένας Καβάφης*

Ο Γιώργος Κατσίμπαλης
Στάχτες, 7/9/2017.

Ο Γιώργος Κατσίμπαλης (1899 -1978) δεν ήταν οποιοσδήποτε, βέβαια. «Εμψυχωτής της γενιάς του ’30», «πατριάρχης της βιβλιογραφίας της νεότερης ελληνικής λογοτεχνίας», αυτός που φιλοδόξησε και όσο κανείς ενσάρκωσε το ρόλο του ισχυρού παράγοντα περί τα ελληνικά γράμματα στον καιρό του, και που κατά πως τα φέρνει η ζωή, (ἵνα μὴ εἴπω και η κορωνίδα της λογοτεχνίας, δηλαδή η ειρωνεία), έμελλε και να συναντηθεί με έναν τουλάχιστον, και δη αυτόν τον Καβάφη.

Έρχεται κάποια στιγμή, θέλω να πω, μάλλον αναπόφευκτη, που αυτό με το οποίο καταγίνεται ο ζηλωτής της λογοτεχνίας, για το οποίο φαίνεται να τρώγεται ολημερίς, η ιδιοφυΐα του μεγάλου δημιουργού, στέκεται απέναντι του, μπορεί επιτέλους κάπως να την περιεργαστεί. Είτε ως έργο, και που συνήθως δε συγκαταλέγεται στα αρεστά του σιναφιού, (η πλειονότητα του οποίου κατασκευάζει ή περίτεχνα απομιμείται το ήδη παρωχημένο ή δεδομένο, και στην καλύτερη περίπτωση φτάνει ίσαμε την αδύναμη εκδοχή του άξιου να συντελεστεί), και καθώς ο ζηλωτής μας θέλει να καμώνεται και τον αρμόδιο μελετητή, είτε ως αυτοπρόσωπη παρουσία τον ίδιο το δημιουργό, απ’ τον οποίο ελπίζει να εκμαιεύσει καίριες μαρτυρίες για το ιδιοφυές από την άποψη του ύφους έργο του.

Επουλώνοντας ρωγμές.

Στην Κω, τρεις εβδομάδες μετά το σεισμό. Γράφει ο Αντώνης Νικολής. 

Andro, 12.08.2017

[http://www.andro.gr/apopsi/kos-earthquake/]

[Η μουσουλμανική κρήνη στο τζαμί της Λότζιας προ του πρόσφατου σεισμού, φωτογραφία Θανάσης Νικολής.] 

Ο χρόνος από την αποφράδα Παρασκευή μετράει πια σε βδομάδες. Είπα την πρώτη Παρασκευή αργότερα, πάει κιόλας μια βδομάδα, τη δεύτερη, πάνε δυο, με τη χτεσινή, τρεις. Είχα μαζέψει λάπτοπ και σημειώσεις από τη βεράντα της αυλής, έκλεινα παράθυρα, πόρτες, και –που δεν το συνηθίζω-, μάλλον για τις ώρες του ύπνου που υπολείπονταν ή το πότε θα ξυπνούσα, κοίταξα το ρολόι στον τοίχο της κουζίνας: 01.31, κι ήτανε πάνω στη στιγμή που θα ξεκίναγε το κακό. Οι τρομερές δονήσεις, σαν να μας ξεριζώνανε συθέμελα, ο θόρυβος, η βουή, η συσκότιση. Κράταγα το κινητό, πρόλαβα κι ένα μακρομάνικο για τη νυκτερινή ψύχρα, πετάχτηκα έξω απ’ το σπίτι. Η πόλη στο δυτικό ορίζοντα αντηχούσε από φωνές, συναγερμούς που ενεργοποιήθηκαν, ο νυχτερινός θόλος ακόμα, που δεν ξέρω από ποια μη ρεαλιστική εντύπωση θα τον θυμάμαι σαν κίτρινο, όλα έδειχναν ότι συντελούνταν ο… επαπειλούμενος από χρόνια «μεγάλος». «Αργεί ο μεγάλος, και θα παραείναι καταστροφικός», μουρμούραγε ο πατέρας μου ήδη από τη δεκαετία του ’70, για το μεγάλο σεισμό που καθυστερούσε να συμβεί. Ο προηγούμενος ήτανε του 1933, και τα ίχνη του τα βρίσκουμε έως και στη λαλιά μας. Δεν υπάρχει Κώος να μην έχει πει ή κατανοήσει τη διάκριση: προσεισμική και μετασεισμική (από εκείνο το σεισμό) Κως.

Φως, νερό, σταθερό τηλέφωνο, κομμένα όλα. Με την εφαρμογή του φακού στο κινητό έλεγξα πρόχειρα τις ζημιές: η βιβλιοθήκη από τον ένα τοίχο είχε πέσει πλακώνοντας καρέκλες - γραφείο, τα τζαμάκια θρύψαλα και τα βιβλία σκορπισμένα και σωριασμένα ως τη βιβλιοθήκη του απέναντι τοίχου, φωτιστικά, γυαλικά, η γλάστρα μαζί με την ανθοστήλη, αλλά και δόξα τω Θεώ επρόκειτο μόνο για ζημιές αντικειμένων κι επίπλων, ούτε μια ρωγμή σε σοβάδες. Ήδη οι κινητές τηλεφωνίες λειτουργούσαν, στο εικοσάλεπτο απάνω πρόλαβα να μιλήσω με δυο - τρεις από τους πολύ οικείους, έμενε η αγωνία για τους γονείς, περασμένα ογδόντα με βαριά βαρηκοΐα αμφότεροι, δεν άκουγαν φωνές, τηλέφωνα,  το ρόπτρο, αμπαρωμένοι, χρειάστηκε να σπάσουμε την εξώπορτα, ούτε θα ξεχάσω με πόδια που τρέμανε πώς ανέβαινα στο υπνοδωμάτιό τους -ευτυχώς όλα καλά κι εδώ.

Μερικά δευτερόλεπτα – η απόλυτη διαστολή του χρόνου. Η πόλη, το νησί γέμισε ιστορίες, ο καθένας τη δική του, υγρά μάτια, τρέμουλο στα χείλη, η έγνοια για τους αδύναμους, για τις στριγκλιές των παιδιών στο πάνω κρεβάτι της κουκέτας, για τους ηλικιωμένους γονείς που βγήκαν στους δρόμους μονάχοι, σαστισμένοι, ανηφορίζοντας μαζί μ’ εκατοντάδες όλων των ηλικιών προς τις εξοχές, το βουνό, τρομαγμένοι από τη θάλασσα που ανέβηκε σε ύψος κοντά ένα μέτρο στην προκυμαία και τον παραλιακό του λιμανιού, τις φήμες για φονικό επερχόμενο τσουνάμι. Οδηγώντας από το σπίτι στο εξοχικό των γονιών μου, η ακόμα δυσκολότερη εικόνα: τουρίστες στα πεζοδρόμια και τους κήπους των ξενοδοχείων τυλιγμένοι με σεντόνια ή πετσέτες. Τα πρώτα δάκρυα, οι σιωπηλοί σπασμοί. Το είδα σε πολλά πρόσωπα κι όταν ξημέρωσε: ντρεπόμασταν τους ξένους μας, σαν γιατί φταίγαμε εμείς. Είμαι σίγουρος, ποτέ άλλοτε δεν ήμαστε τόσο φιλόξενοι. 

Αντώνης Νικολής: Απανωτά σβουριχτά φιλιά στον Σαν Καλότζερο.

(Andro, 27/7/17) http://www.andro.gr/apopsi/san-calogero-agrigento/

(Ταξιδιωτικό αφήγημα προς διαπορούντες ορθολογιστές συμπατριώτες)

Σε πρόσφατο ταξίδι μου στη Σικελία και καθοδόν από Ραγκούσα προς Αγκριτζέντο, τον αρχαίο Ακράγαντα, στο μπροστινό κάθισμα του λεωφορείου ηλικιωμένος κύριος έλεγε ότι το ίδιο βράδυ Παρασκευής και τις επόμενες δύο μέρες ολοκληρώνονταν οι γιορτές της πόλης στον San Calogero, τον άγιο Καλόγηρο. Αναλογίστηκα το όνομα, το επιχωριάζον στη Σικελία, και που εύκολα εντυπώνεται λόγω της ελληνικής του προέλευσης, το όνομα Καλότζερο, αλλά ίσαμε κει, δεν έδωσα περισσότερη βάση. Το μεσημέρι της μεθεπομένης, στη via Atenea, από τις κεντρικές του Agrigento, προπορευόταν μία μπάντα, ακολουθούσαν ιππήλατες άμαξες, αμαξώματα και υποζύγια στολισμένα, τα πρώτα με λογής γιρλάντες και διακοσμητικά χειροτεχνήματα κυρίως με στάχυα, τα άλογα με πλεγμένες σε πλεξίδες τις χαίτες και με λοφία πολύχρωμα στις κορφές των κεφαλιών τους, οι αμαξηλάτες με τοπικές ενδυμασίες, όμως και κατσίκες στην πομπή, κι αυτές με εορταστικές ταινίες -υπέθεσα κατάλοιπα από πομπές αρχαίων θυσιών-, πάλι δεν έδωσα βάση. Κάπως ανέτρεχα στις festas populares, τις λαϊκές γιορτές της Λισαβόνας και του Πόρτο για τον Santo António (της Πάντοβας) και τους São João και São Pedro, στις οποίες είχα τύχει αρκετές φορές τα χρόνια που η Πορτογαλία μονοπωλούσε τα εκτός Ελλάδος ταξίδια μου -υπάρχει κάτι κοινό στις καθολικές λαϊκές γιορτές που επιβιώνουν ως τις μέρες μας, και (που ασύμβατες εν πολλοίς προς τη σύγχρονη ζωή) αναγκαστικά με αρκετό κιτς.

Η δυνατότητα της ελευθερίας.

Αφιέρωμα Pride: Η δυνατότητα της ελευθερίας

salos.gr 23/06/2017

(Δημοσίευση στο πατρινό site salos.gr εν όψει του εκεί Pride.) 

Του Αντώνη Νικολή*

Τα Gay Pride, οι ετήσιες Παρελάσεις Υπερηφάνειας των Ομοφυλόφιλων, ευρύτερα των ΛΟΑΤ, είναι πια ένας παγκόσμιος θεσμός για τις ελεύθερες κοινωνίες, και ο οποίος εκτιμώ θα παραμείνει σε ισχύ έως το πολύ μακρινό μέλλον. Εκτός εάν ανατραπεί ριζικά ο κόσμος όπως τον γνωρίζουμε, ο κόσμος μετά το Διαφωτισμό.

Να πω εξαρχής, και παρά την πρόσφατη πολιτική συγκυρία στις ΗΠΑ, είναι αξιοσημείωτο ότι και το σημαντικό αυτό βήμα ξεκινάει από τη μεγάλη υπερατλαντική δημοκρατία, και βέβαια ονοματίζεται από τη γλώσσα της, είναι περισσότερο Gay Pride παρά Παρέλαση Υπερηφάνειας των Ομοφυλοφίλων, οι οποίοι παρεμπιπτόντως -και που δεν είναι ήττα μόνο της ελληνικής γλώσσας- διεθνώς ολοένα και πιο πολύ επιλέγουν να αυτοπροσδιορίζονται ως gay. Λες και δεν το ξέραμε δηλαδή, όταν καθυστερεί ή αρνείται την εξέλιξη μια κοινωνία, πρώτη ξεπερνιέται η ίδια η γλώσσα της.

ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΧΑΤΖΗΣ Φιλελευθερισμός.

Ευσύνοπτος οδηγός φιλελευθερισμού

ΑΝΤΩΝΗΣ ΝΙΚΟΛΗΣ*

• 

ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΧΑΤΖΗΣ
Φιλελευθερισμός
εκδ. Παπαδόπουλος, σελ. 112

(Καθημερινή, 28/3/2017)

Ο καθηγητής Φιλοσοφίας του Δικαίου και Θεωρίας των Θεσμών Αριστείδης Χατζής, ανταποκρινόμενος σε πρόταση του εκδότη Γιάννη Παπαδόπουλου, έγραψε ένα –και ίσως το χρησιμότερο στη συγκυρία που ζούμε– εγχειρίδιο πολιτικής θεωρίας, με τον ελάχιστο τίτλο «Φιλελευθερισμός». Ανέπτυξε επίσης το θέμα του με οικονομία, αλλά και με το χαρακτηριστικό λιτό και νηφάλιο ύφος του, δίχως ίχνος δογματικής θέρμης ή ζήλου, όπως άλλωστε ταιριάζει σε εισηγητή που, εκτός από επιστημονικά αρμόδιος, δηλώνει εξαρχής και υποστηρικτής των ιδεών του φιλελευθερισμού, οι οποίες άλλωστε προϋποθέτουν τις θεμελιώδεις του Διαφωτισμού, την προσήλωση στον ορθό λόγο, την ανοχή αλλά και την κριτική αμφισβήτηση κάθε αυθεντίας ή δόγματος.

Οι ανδριάντες στην Παλιά Βουλή

Liberal, Δευτέρα 06 Μαρτίου 2017, 00:03

Του Αντώνη Νικολή*

Πρέπει να ήτανε το Σεπτέμβριο του 2003, βράδυ, κατευθυνόμουν προς το καφέ πίσω από την Παλιά Βουλή σε ραντεβού με φιλικό ζευγάρι, όταν, στο μέσον της πλευράς του ιστορικού κτηρίου προς την οδό Σταδίου, και να διακόπτει τις στοιχημένες σε τρεις σειρές ωραίες νεραντζούλες του παρτεριού, πρόσεξα για πρώτη φορά τον εντυπωσιακό ανδριάντα του Χαρίλαου Τρικούπη. Μπα, απόρησα, να που δεν είμαστε και ολωσδιόλου επιλήσμονες (αποδίδω σε επίσημο ύφος τη λέξη σκατά της σκέψης μου) ως κοινωνία, να που κάποτε τιμούμε και τους σημαντικούς. Ο σπουδαίος κυβερνήτης όρθιος σε τριπλό βάθρο, μ’ έναν καθιστό γυμνό άγγελο χαμηλότερα, στραμμένο και με σηκωμένο το χέρι πάνω από την ανάγλυφη ρήση του πολιτικού: Η ΕΛΛΑΣ ΘΕΛΕΙ ΝΑ ΖΗΣΗι ΚΑΙ ΘΑ ΖΗΣΗι (με μεγαλογράμματη γραφή και με ορθογραφία καθαρεύουσας).