Στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Νάπολης και στην Πομπηία.

Στην αίθουσα των μωσαϊκών (Αρχαιολογικό Νάπολης).

Και στα δύο για τρίτη φορά –δεν θα άξιζε να φτάσω ως τη Νάπολη και να παραλείψω το ένα ή το άλλο. (εδώ και εδώ)

Στη Νάπολη -τρίτη φορά.

Η πρώτη ήτανε πριν από τέσσερα χρόνια, ένα ταξίδι μάλιστα που ξεκίναγε το βράδυ της πιο θλιβερής μέρας στη νεοελληνική ιστορία, της 5^ης Ιουλίου του 2015, κουβαλούσα μαζί μου τόση πολλή απογοήτευση, εύλογα εγγράφονταν όλα στη μνήμη με βαθιές χαρακιές.

Η δεύτερη, την επόμενη χρονιά, 2016, στα μέσα του καλοκαιριού και πάλι (και εδώ).

Το αντιλαμβάνομαι περισσότερο διαισθητικά, η Νάπολη –μαζί με τη Σικελία- φαίνεται να αποτελούσαν τις κύριες αναφορές σ’ αυτούς που διαμόρφωσαν τον ιταλίζοντα χαρακτήρα των Δωδεκανήσων, κυρίως των πόλεων της Ρόδου και της Κω. Αρκεί από μόνο του αυτό βέβαια για τα αισθήματα της οικειότητας με την πόλη, (όπως και με το Παλέρμο, να θυμίσω τα ταξίδια μου πέρσι και πρόπερσι). Επιπλέον, για έναν πολίτη του ευρωπαϊκού νότου, η Νάπολη μπορεί να θεωρηθεί σημείο ισορροπίας: είναι και Ευρώπη και Μεσόγειος, και Βορράς και Νότος, και αναπτυγμένη και αναπτυσσόμενη, και επίσης, που δεν είναι λιγότερο ενδιαφέρον, μοιάζει σε πρώτη τουλάχιστον ματιά η πλέον αυθεντική μεγαλούπολη της Ιταλίας. Τη Νάπολη σαν να την κατοικούν βέροι Ναπολιτάνοι, όχι, όπως συχνά μού φαίνονται οι κάτοικοι άλλων ιταλικών πόλεων, επαγγελματίες ηθοποιοί υποδυόμενοι τους ντόπιους για τις σκηνικές ανάγκες των απαράμιλλων πράγματι πόλεών τους –ή μήπως υποπίπτω στις κλασικές λάθος, αβασάνιστες γενικεύσεις των ταξιδιωτών…

Μία... μίνι φωτογραφική αυτοβιογραφία - 17) Ξανά εισαγωγικές.

Εξεταζόμουν με το παλιό τότε σύστημα εισαγωγής –σ’ εμάς, αν θυμάμαι καλά, είχε δοθεί ένα ποσοστό 30% στο σύνολο των εισακτέων-, με αρχαίο κείμενο καθ’ υπαγόρευση, όλη την ελληνική αρχαία, μεσαιωνική και νεότερη ιστορία δίχως σχολικό εγχειρίδιο–ορισμένη εξεταστέα ύλη, με λατινικό άγνωστο -μας το υπαγόρευαν κι αυτό. Τα εξεταστικά κέντρα για τις εισαγωγικές με το παλιό σύστημα ήτανε Αθήνα και Θεσσαλονίκη μόνο, και καθώς τα χαρτιά μου τώρα τα είχα υποβάλει στα Γιάννενα, θα εξεταζόμουν σε γυμνάσιο στα Σεπόλια, στην Αθήνα. Με συνόδευε ο συγκάτοικός μου Δημήτρης Μποσνάκης, ο οποίος άριστος και πολύ συνεπής φοιτητής, για να μου συμπαρασταθεί, θα έστελνε μαθήματά του στην εξεταστική του Σεπτεμβρίου.

Τόσο σημαδιακά όλα. Θυμάμαι και το ΚΤΕΛ κατεβαίνοντας Αθήνα, κάποιες στροφές πριν απ’ το Αντίρριο, τις σκέψεις με το βλέμμα στις πλαγιές, στο φεριμπότ ύστερα. Ψάξαμε για φτηνό κατάλυμα, αρχικά σ’ ένα ξενοδοχείο, το λέγανε μάλλον Ρέα, διαγωνίως απέναντι από τον Σταθμό Λαρίσης, βρήκαμε μέχρι καπότες χρησιμοποιημένες κάτω απ’ τα κρεβάτια, φύγαμε από κει, μείναμε τελικά σ’ ένα μικρότερο, καθαρότερο, περίπου στην ίδια απόσταση απ’ τον σταθμό. Ψωνίζαμε από σουπερμάρκετ για φαγητό, κοιμόμουν ελάχιστα, λόγω της ολιγόμηνης προετοιμασίας μου είχα πολλά κενά και ανάλογο άγχος.

Οι ιβίσκοι: μια εορταστική θερινή αναλαμπή.

Κι αίφνης όλα αναλάμπουν -εύλογο.
Καμιά φορά οι συνειρμοί είναι εύγλωττοι. Από τη μια το ἄστυ, η πόλη, η δυναμική οικονομία των εμπόρων, των βιοτεχνών - βιομηχάνων, οι ανοικτοί ορίζοντες, η διακριτή ατομικότητα, από την άλλη, οι στατικές κλειστές κοινωνίες, η γραφειοκρατία, η ισοπέδωση, ο φθόνος και η επιθετικότητα. Από χτες, 7 Ιουλίου του 2019, ίσως οδεύουμε ξανά προς ένα απ' τα λίγα ξέφωτα του νεοελληνικού όποιου ιστορικού βίου. Μακάρι.

Θα 'ναι και νύχτα φωτεινή, θα 'ναι και λαμπρή γιορτή.

Η λύτρωση - οι βουλευτικές έρχονται, ήρθαν, πατριώτες. Ήγγικεν η ώρα να ξεχυθούμε να γιορτάσουμε σ' αγυιές και σε πλατείες. Κι ανέλπιστα εντέλει θα 'ναι και νύχτα φωτεινή, θα 'ναι και λαμπρή γιορτή.

Μια πολύ τιμητική αναγγελία.

Προχτές, Δευτέρα 24 Ιουνίου, η Αναστασία Λαμπρία, εκ των συνεκδοτών (Εκδόσεις Ποταμός) του τελευταίου μου βιβλίου, ανήγγειλε (fb) τη μόνιμη συνεργασία μας. Η ανάρτησή της:

"Αντώνης Νικολής & Εκδόσεις Ποταμός
Το Γυμναστήριο έκανε την αρχή τον χειμώνα του '18 και ακολουθεί τον Οκτώβριο του '19 Το Σκοτεινό Νησί. Ο κύκλος μόλις έχει αρχίσει: όλα τα έργα του Α.Ν. παλαιότερα, ξαναδουλεμένα, αναθεωρημένα, νέα, αδημοσίευτα θα εκδοθούν από τον Ποταμό - μια συνεργασία που μας τιμά και μας γεμίζει χαρά."

Τα αισθήματα της χαράς και της τιμής είναι τουλάχιστον αμοιβαία. Να γίνουν, μακάρι, ο καλός άνεμος, η εὔπλοια των έργων στον Ποταμό της Αναστασίας (Λαμπρία) και του Κώστα (Παπαδόπουλου). Είμαι σίγουρος θα γίνουν.
 

16 Ιουνίου 2019: δέκα χρόνια μπλογκ Αντώνης Νικολής.

Ήτανε κάποια μέρα τον Ιανουάριο του 2009, ανέβαινα Αθήνα, κι ενώ είχα πολύ λίγες ώρες πριν από την πτήση, μου τηλεφωνεί η Ιωάννα Μπλάτσου, η δημοσιογράφος, θα κάναμε μία συνέντευξη τότε, μου ζήτησε ορισμένες πληροφορίες-φωτοτυπίες απ' το αρχείο μου. Έτρεχα με πολύ άγχος να προλάβω αλλά και να μη χαθεί τίποτε απ' τους φακέλους, με βλέπει ο αδελφός μου ο Θανάσης -ήτανε στο φόρτε τους τα blogs εκείνα τα χρόνια, τα ιστολόγια ή online ημερολόγια-, μου λέει, λοιπόν, γιατί δεν μεταφέρεις όλα τα ντοσιέ (συνεντεύξεις, κριτικές, κείμενα παράλληλα ή επεξηγηματικά) σ' ένα μπλογκ, να είναι άμεσα προσιτά σε όποιον για τον έναν ή τον άλλο λόγο ενδιαφέρεται για τα έργα σου. Στην ουσία θα χρησιμοποιούσα τον χώρο του blog (ιστολόγιου) ως site (ιστοσελίδα ή ιστότοπο), και για άλλους λόγους και γιατί ήταν πολύ ευκολότερος στη χρήση του.
Η πρώτη ανάρτηση έγινε την Τρίτη 16 Ιουνίου του 2009. Έκτοτε, προστέθηκαν άλλες περίπου 760 (καμαρώνω ιδιαίτερα τις κατηγορίες / ετικέτες: Όμηρος - ο πρώτος μυθιστοριογράφος, Αρχαίο μυθιστόρημα, Δεύτερη Σοφιστική, Λουκιανός - ο Σύρος αττικιστής), ενώ οι επισκέψεις των αναγνωστών πλησιάζουν τις 76.000.

Εφημ. ΤΑ ΝΕΑ, ΜΑΤΙΑ ΕΡΜΗΤΙΚΑ ΚΛΕΙΣΤΑ, Αντώνης Νικολής.

Εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ, Τετάρτη 12 Ιουνίου 2019,
ΜΑΤΙΑ ΕΡΜΗΤΙΚΑ ΚΛΕΙΣΤΑ
(Γνωστά πρόσωπα του πολιτισμού ερμηνεύουν τα άγνωστα όνειρά τους / Επιμέλεια Μαίρη Αδαμοπούλου / φωτογραφία Μαρία Μπανούτα)

Αντώνης Νικολής

Τα όνειρα λέει η Πηνελόπη στην Οδύσσεια έρχονται είτε απ’ την πύλη την κεράτινη, από σκαλιστό κέρατο, τα αληθινά, είτε απ’ τη φιλντισένια πύλη, τα απατηλά. Τα δικά μου πάλι, παρόλο που επίσης δύο κυρίως ειδών, είναι άλλης υφής, το ένα είδος, σαν ξέφτια σκέψεων ή συνειρμών με αφορμές απ’ τη συμβατική καθημερινότητα, τα πραγματικά να τα ονομάσω, το άλλο είδος, τα όνειρα τα συνθεμένα από εικόνες, σκηνές, ρυθμούς που δεν σχετίζονται άμεσα με εμπειρίες μου και που με παρασέρνουν σε μια κατάσταση περίπου… ενύπνιας έξαρσης, τα δημιουργικά κατά κάποιο τρόπο. Αλλά και, ασχέτως προέλευσης, πραγματικά και δημιουργικά, υποδιαιρούνται ως προς τη διάθεσή τους –να δώσω σχηματικά τρεις διαβαθμίσεις- σε χαρούμενα, σε νηφάλια, σε εφιάλτες.   

Τα δημιουργικά πληθαίνουν σε περιόδους που γράφω, κι όταν εμφανίζονται ξέρω ότι η… καταπακτή γέμισε υλικό που πρέπει να εκτονωθεί. Οι λογοτέχνες, οι καλλιτέχνες ίσως γενικότερα, είμαστε το οξύμωρο: οι λειτουργικοί… τρελοί. Έχουμε τη δυνατότητα -και τότε δημιουργούμε- να κατεβαίνουμε ξύπνιοι στις… γαλαρίες του ασυνειδήτου. Ένα είδος έμφρονος διαταραχής ή εν εγρηγόρσει ύπνωσης. Κατεβαίνουμε εκεί απ’ όπου ορμώνται και τα όνειρα, όσα αποδεικνύονται αληθινά ή, και που μάλλον είναι το ίδιο, όσα κουβαλούνε μέρος από την πρώτη ύλη των μύθων. Είναι και ο λόγος που, όταν για τη μια ή την άλλη ανάγκη χρειαστεί να πεταχτούμε εν ώρα γραψίματος πάνω στον κόσμο τον πραγματικό, πρέπει να κλείσουμε καλά πίσω μας την… καταπακτή, να νιφτούμε με κρύο νερό, σαν όταν σηκωνόμαστε απότομα από τον ύπνο…

Ιστορία.

Τόσο οι κομμουνιστές το 1917 όσο και οι εθνικοσοσιαλιστές / ναζί του μεσοπολέμου περιέβαλαν κατ' αρχάς με ανοχή έως στοργή τους αντίστοιχους του καιρού τους ακτιβιστές ΛΟΑΤΚΙ. (Όχι δίχως ιδιοτέλεια: όταν οι ΛΟΑΤΚΙ χρησιμοποιούνται ως στελεχικό δυναμικό, η καταπίεση, η ντροπή, οι ενοχές τους μεταβολίζονται σε εξαιρετικής ποιότητας δυναμισμό και δραστηριότητα. Πρώτα διδάξαντα κι από αιώνες τα θρησκευτικά ιερατεία...)
Μέχρι που (κομμουνιστές και ναζί) γίνανε καθεστώτα βέβαια, πήραν, καταπώς λέγεται, εκτός από την κυβέρνηση και την εξουσία. Ύστερα εκδίπλωσαν απροκάλυπτα αυτό που αναπόδραστα ήταν: τα πλέον φονικά τέρατα στην ιστορία της ανθρωπότητας.
Την τύχη που επιφύλαξαν στους ΛΟΑΤΚΙ την ξέρουμε επίσης.  

Επιμένετε δεν θα έχει διαφορά;

Αυτή την Κυριακή το πρώτο βήμα: στουμπώνουμε τον οχετό.

Το γυμναστήριο στη βραχεία λίστα του Αναγνώστη.

Την περασμένη Παρασκευή 17 τρέχοντος ανακοινώθηκε ότι Το γυμναστήριο συγκαταλέγεται στη βραχεία λίστα για τα βραβεία του Αναγνώστη.
Στην οικεία του κατηγορία, του διηγήματος-νουβέλας.

Να θυμίσω στην ίδια λίστα και κατηγορία είχε περιληφθεί το 2015 και Ο Δανιήλ πάει στη θάλασσα.

Η Αθήνα του σιναφιού μας.

Σκάρωσα ένα κείμενο προ ημερών ενοχλημένος από διάφορα, στο τέλος έδωσα τόπο στον εκνευρισμό μου, δεν το δημοσίευσα. Η εκ των συνεκδοτών μου, ωστόσο, Αναστασία Λαμπρία, συγχυσμένη από παρεμφερή αιτία, ανάρτησε στο fb ένα μικρό απόσπασμά του -ας είναι καταχωρισμένο και εδώ:
Και όπως λέει ο Αντώνης Νικολής (Antonis Nikolis) - εκείνος για τους δικούς του λόγους: "Και η Αθήνα του σιναφιού μας είναι μικρή, κακομοίρα και από καιρό παραδομένη σε ανεκδιήγητη μωρία. Τόσο εύκολο να εξιχνιάσεις βυσσοδομούντες και ίντριγκες, τα καμώματα του κάθε παραγοντίσκου".

Ένα μικρό σχόλιο.

Πριν από δυο - τρεις μέρες σε σελίδα ομάδας φιλελευθέρων, στην οποία ήμουν μέλος, δημοσιεύθηκε η παραπάνω φωτογραφία -από πού να την πιάσει κανείς, τι να πρωτοπεί; που δεν θέλει και πολλή εμπειρία ή αισθαντικότητα, απ' τις πατούσες μόνο του μαυράκου, για ν' αντιληφθεί πως πρόκειται για λεπτομέρεια ερωτικής σκηνής σε ντους, ἵνα μὴ εἴπω και τρυφερής σκηνής. Ενοχλημένος, δίχως να το πολυσκεφτώ, τους έγραψα σχόλιο: "Η έλλειψη της αισθητικής, του χιούμορ επίσης, ο βαθύτερος επαρχιώτης δεξιός ομοφοβικός εαυτός, καταντάει στο τέλος τον νεοελληνικό φιλελευθερισμό αντιερωτικό και απωθητικό. Και υπ' όψιν σάς το λέει αυτό ένας δικός σας..." Σε περίπου πέντε λεπτά είχανε σβήσει το σχόλιο, είχαν αποβάλει (πετάξει σηκωτό μου 'ρθε να γράψω) κι εμένα απ' την ομάδα τους.

Η γενική «των πολλών».

Αυτή η γενική «των πολλών» στα κυβερνητικά συνθήματα (ήρθε η ώρα των πολλών) δεν μοιάζει με πλαστική παντόφλα ξεραμένη στο λιοπύρι;
Να θυμίσω, αντίθετα, την κρητική εκδοχή «τω πολλώ» στο «Αγαπημένη τω πολλώ» απ' τα έξοχα Στρατάκια.

Ο κήπος και η απαγορευμένη λέξη.

Για τον κήπο -από το καλοκαίρι του '94, κοντεύει είκοσι πέντε χρόνων-, με τα πάνω του και με τα κάτω του όπως όλες οι αγάπες, να πω, καθώς έφτιαχνα την ανθοδέσμη, σχημάτισα τη σκέψη: ο κήπος είναι ευγνώμων. Τον νοιάζεσαι, σου ανταποδίδει τα άνθη του. Σαν το καθετί, βέβαια.
Η αλήθεια, η λέξη που ανέσυρα δεν ήταν το ευγνώμων αλλά εκείνη με πρώτο συνθετικό το φιλο- (και δεύτερο την τιμή), η μοναδική στον κόσμο και αμετάφραστη για τις συνδηλώσεις της κατά την νεοελληνική οίηση, λέξη όμως που μετά το σχεδόν πάνδημο... αντιμνημόνιο, την απαίτηση να πληρώνουν άλλοι τα δημοσιονομικά μας ελλείμματα, ορκίστηκα ως συγγραφέας αυτής της γλώσσας να μην τη γράψω ποτέ μου.

Οι ηθικολόγοι, οι αισθηματολόγοι, οι ιδεολόγοι.

Είναι μοιραίο να αποδεικνύονται στο τέλος ανακόλουθοι: και αήθεις, και ανηλεείς, και κυνικοί. Άλλωστε, και για όσους δείχνουν να τις ενστερνίζονται, οι ηθικολογίες, οι αισθηματολογίες και οι ιδεολογίες δεν είναι συνήθως παρά προσχήματα. 

Saudade.

A casa da Mariquinhas από την υπέροχη Γκιζέλα Ζοάου.

Φύγαμε άραγε ποτέ από τις λυπημένες γειτονιές της Λισαβόνας, απ' την Αλφάμα, από τη Μοραρία, απ' τις άλλες; Τα χρόνια θα γίνουνε -γίνανε- το δικό μας saudade.

Αλλά και ο Αντόνιου Ζαμπούζου στο Catavento Da Sé -και αυτός, βέβαια.

Οι αμάραντοι.

Οι αμάραντοι για το μαγιάτικο στεφάνι. Από την εισαγωγή του πρώτου κεφαλαίου στο μυθιστόρημα Ο θάνατος του μισθοφόρου:

«ΑΡΑΖΕ ΕΝΑ – ΔΥΟ ΜΕΤΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΥΛΟΘΥΡΑ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΟΥ, με τη μούρη του αυτοκινήτου στη σκιά της ελιάς σύρριζα στο φράχτη. Ερχόταν καθυστερημένος σήμερα, πρωτύτερα είχε κατεβεί στο Ψαλίδι, στην παραλία κάτω από το ξενοδοχείο Ραμίρα, να κόψει αμάραντους για το μαγιάτικο στεφάνι. Απίθωσε τα γυαλιά ηλίου στο κάθισμα του συνοδηγού δίπλα στην πλαστική λεκάνη με τα μοβ λουλούδια, κι εκεί, γερτός λοξά ακόμα, προτού σβήσει τη μηχανή ή τραβήξει το ντεμπραγιάζ, επέστρεφε σ’ ό,τι προηγήθηκε, κυρίως στο στιγμιαίο σάστισμα από τη διάλειψη την πολύ έντονη και που έμοιαζε με το ξεφύλλισμα σαν από αεράκι της πάνω σελίδας ανοιχτού βιβλίου, με τις από κάτω να ανασηκώνονται κι αυτές η μία μετά την άλλη, καθεμία και το έδαφος ή η εποχή ενός διαφορετικού παρόλο που συγκεχυμένου και μόλις αισθητού κόσμου.

Ένα σημείωμα για τη Διονυσία.

Πριν από δύο χρόνια (01.04.2017) στη στήλη ΟΛΑ POPA του site POPAGANDA η δημοσιογράφος-συγγραφέας Γεωργία Δρακάκη είχε σημειώσει λίγα λόγια για τη Διονυσία, που έπρεπε να έχουν τη θέση τους και εδώ, στο αρχείο / blog μου.
Να θυμίσω για το μυθιστόρημα Διονυσία, όπως και για τις νουβέλες Το Σκοτεινό Νησί και Ο Δανιήλ πάει στη θάλασσα, εκκρεμούν αναθεωρημένες διορθωμένες επανεκδόσεις.

 «Το βιβλίο της εβδομάδας, του μήνα, του χρόνου, από τα καλύτερα, γενικώς, που έχουν χαρεί τα μάτια μου και τα μυαλά μου λέγεται Διονυσία, το έγραψε ο Αντώνης Νικολής πριν πέντε χρόνια και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Το Ροδακιό. Πρωταγωνιστεί μια γυναίκα άγια και άγρια μαζί, που από την φροντισμένη κουζίνα του βίαιου νοικοκυριού της, καταλήγει στην αφρόντιστη, σκονισμένη πόλη των ανθρώπων που αγαπούν άτσαλα και καταστροφικά. Μια πορεία μέχρι το θάνατο, λουσμένη, όμως, με το παράξενο φως της ζωής. Όποιος διαβάσει αυτό το μυθιστόρημα, θαρρώ βγαίνει καλύτερος σε κάτι, δεν ξέρω σε τι.»

Οι στοχαστικοί περίπατοι του Νίκου Βατόπουλου.

Οι στοχαστικοί περίπατοι του Νίκου Βατόπουλου

ΓΡΑΦΕΙ Ο ΑΝΤΩΝΗΣ ΝΙΚΟΛΗΣ

(ΤΑ ΝΕΑ ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ, 26-28 Απριλίου 2019, βιβλιοδρόμιο 5)

Τα κείμενα του Νίκου Βατόπουλου ως αθηναιογράφου με γοήτευαν όποτε τα τύχαινα στον Τύπο, όμως συγκεντρωμένα στον καλαίσθητο τόμο «Περπατώντας στην Αθήνα», έτσι απανθισμένα και από το ένα στο άλλο, μου αποκάλυψαν τα ενιαία στοιχεία στο ύφος της γραφής του, κυρίως το αισθηματικό φορτίο ή την αισθητική στάση απέναντι στην Αθήνα, θα έλεγα συνεκδοχικά και στον νεοελληνικό βίο, που με λιτό μειλίχιο τρόπο εισηγείται.

Πολυταξιδεμένος, δεν εξωραΐζει την Αθήνα, όπως το συνήθιζαν στη δεκαετία του ’80 και έκτοτε κυρίως οι δημοσιογράφοι της εποχής του life style, δεν ισχυρίζεται ότι η πόλη συγκαταλέγεται στις όμορφες, εύτακτες, με καλή ρυμοτομία, με ενιαίου αρχιτεκτονικού ρυθμού ευρέα σύνολα κ.λπ. της Ευρώπης, ούτε συμπλεγματικά – ιδεοληπτικά ανακαλύπτει μια περίπου μη δυτική ευρωπαϊκή, μια μητρόπολη του Νότου ή της Εγγύς Ανατολής. Ούτε διαμαρτύρεται, ούτε καταγγέλλει, ούτε απορρίπτει συλλήβδην.