Ο κήπος και η απαγορευμένη λέξη.

Για τον κήπο -από το καλοκαίρι του '94, κοντεύει είκοσι πέντε χρόνων-, με τα πάνω του και με τα κάτω του όπως όλες οι αγάπες, να πω, καθώς έφτιαχνα την ανθοδέσμη, σχημάτισα τη σκέψη: ο κήπος είναι ευγνώμων. Τον νοιάζεσαι, σου ανταποδίδει τα άνθη του. Σαν το καθετί, βέβαια.
Η αλήθεια, η λέξη που ανέσυρα δεν ήταν το ευγνώμων αλλά εκείνη με πρώτο συνθετικό το φιλο- (και δεύτερο την τιμή), η μοναδική στον κόσμο και αμετάφραστη για τις συνδηλώσεις της κατά την νεοελληνική οίηση, λέξη όμως που μετά το σχεδόν πάνδημο... αντιμνημόνιο, την απαίτηση να πληρώνουν άλλοι τα δημοσιονομικά μας ελλείμματα, ορκίστηκα ως συγγραφέας αυτής της γλώσσας να μην τη γράψω ποτέ μου.

Οι ηθικολόγοι, οι αισθηματολόγοι, οι ιδεολόγοι.

Είναι μοιραίο να αποδεικνύονται στο τέλος ανακόλουθοι: και αήθεις, και ανηλεείς, και κυνικοί. Άλλωστε, και για όσους δείχνουν να τις ενστερνίζονται, οι ηθικολογίες, οι αισθηματολογίες και οι ιδεολογίες δεν είναι συνήθως παρά προσχήματα. 

Saudade.

A casa da Mariquinhas από την υπέροχη Γκιζέλα Ζοάου.

Φύγαμε άραγε ποτέ από τις λυπημένες γειτονιές της Λισαβόνας, απ' την Αλφάμα, από τη Μοραρία, απ' τις άλλες; Τα χρόνια θα γίνουνε -γίνανε- το δικό μας saudade.

Αλλά και ο Αντόνιου Ζαμπούζου στο Catavento Da Sé -και αυτός, βέβαια.

Οι αμάραντοι.

Οι αμάραντοι για το μαγιάτικο στεφάνι. Από την εισαγωγή του πρώτου κεφαλαίου στο μυθιστόρημα Ο θάνατος του μισθοφόρου:

«ΑΡΑΖΕ ΕΝΑ – ΔΥΟ ΜΕΤΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΥΛΟΘΥΡΑ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΟΥ, με τη μούρη του αυτοκινήτου στη σκιά της ελιάς σύρριζα στο φράχτη. Ερχόταν καθυστερημένος σήμερα, πρωτύτερα είχε κατεβεί στο Ψαλίδι, στην παραλία κάτω από το ξενοδοχείο Ραμίρα, να κόψει αμάραντους για το μαγιάτικο στεφάνι. Απίθωσε τα γυαλιά ηλίου στο κάθισμα του συνοδηγού δίπλα στην πλαστική λεκάνη με τα μοβ λουλούδια, κι εκεί, γερτός λοξά ακόμα, προτού σβήσει τη μηχανή ή τραβήξει το ντεμπραγιάζ, επέστρεφε σ’ ό,τι προηγήθηκε, κυρίως στο στιγμιαίο σάστισμα από τη διάλειψη την πολύ έντονη και που έμοιαζε με το ξεφύλλισμα σαν από αεράκι της πάνω σελίδας ανοιχτού βιβλίου, με τις από κάτω να ανασηκώνονται κι αυτές η μία μετά την άλλη, καθεμία και το έδαφος ή η εποχή ενός διαφορετικού παρόλο που συγκεχυμένου και μόλις αισθητού κόσμου.

Ένα σημείωμα για τη Διονυσία.

Πριν από δύο χρόνια (01.04.2017) στη στήλη ΟΛΑ POPA του site POPAGANDA η δημοσιογράφος-συγγραφέας Γεωργία Δρακάκη είχε σημειώσει λίγα λόγια για τη Διονυσία, που έπρεπε να έχουν τη θέση τους και εδώ, στο αρχείο / blog μου.
Να θυμίσω για το μυθιστόρημα Διονυσία, όπως και για τις νουβέλες Το Σκοτεινό Νησί και Ο Δανιήλ πάει στη θάλασσα, εκκρεμούν αναθεωρημένες διορθωμένες επανεκδόσεις.

 «Το βιβλίο της εβδομάδας, του μήνα, του χρόνου, από τα καλύτερα, γενικώς, που έχουν χαρεί τα μάτια μου και τα μυαλά μου λέγεται Διονυσία, το έγραψε ο Αντώνης Νικολής πριν πέντε χρόνια και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Το Ροδακιό. Πρωταγωνιστεί μια γυναίκα άγια και άγρια μαζί, που από την φροντισμένη κουζίνα του βίαιου νοικοκυριού της, καταλήγει στην αφρόντιστη, σκονισμένη πόλη των ανθρώπων που αγαπούν άτσαλα και καταστροφικά. Μια πορεία μέχρι το θάνατο, λουσμένη, όμως, με το παράξενο φως της ζωής. Όποιος διαβάσει αυτό το μυθιστόρημα, θαρρώ βγαίνει καλύτερος σε κάτι, δεν ξέρω σε τι.»

Οι στοχαστικοί περίπατοι του Νίκου Βατόπουλου.

Οι στοχαστικοί περίπατοι του Νίκου Βατόπουλου

ΓΡΑΦΕΙ Ο ΑΝΤΩΝΗΣ ΝΙΚΟΛΗΣ

(ΤΑ ΝΕΑ ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ, 26-28 Απριλίου 2019, βιβλιοδρόμιο 5)

Τα κείμενα του Νίκου Βατόπουλου ως αθηναιογράφου με γοήτευαν όποτε τα τύχαινα στον Τύπο, όμως συγκεντρωμένα στον καλαίσθητο τόμο «Περπατώντας στην Αθήνα», έτσι απανθισμένα και από το ένα στο άλλο, μου αποκάλυψαν τα ενιαία στοιχεία στο ύφος της γραφής του, κυρίως το αισθηματικό φορτίο ή την αισθητική στάση απέναντι στην Αθήνα, θα έλεγα συνεκδοχικά και στον νεοελληνικό βίο, που με λιτό μειλίχιο τρόπο εισηγείται.

Πολυταξιδεμένος, δεν εξωραΐζει την Αθήνα, όπως το συνήθιζαν στη δεκαετία του ’80 και έκτοτε κυρίως οι δημοσιογράφοι της εποχής του life style, δεν ισχυρίζεται ότι η πόλη συγκαταλέγεται στις όμορφες, εύτακτες, με καλή ρυμοτομία, με ενιαίου αρχιτεκτονικού ρυθμού ευρέα σύνολα κ.λπ. της Ευρώπης, ούτε συμπλεγματικά – ιδεοληπτικά ανακαλύπτει μια περίπου μη δυτική ευρωπαϊκή, μια μητρόπολη του Νότου ή της Εγγύς Ανατολής. Ούτε διαμαρτύρεται, ούτε καταγγέλλει, ούτε απορρίπτει συλλήβδην.

«Με όλο τον σεβασμό προς την πλειοψηφία».

Μαζί με το σκίτσο του Αρκά, νομίζω αξεπέραστο, κι ένα ελάχιστο απόσπασμα από το κυριακάτικο άρθρο Απρεπείς προτάσεις του Στέφανου Κασιμάτη (Καθημερινή, 23/4/2019):

 «Ο κόσμος δεν αποτελείται μόνο από βλάκες –το λέω με όλο τον σεβασμό προς την πλειοψηφία».

Μία... μίνι φωτογραφική αυτοβιογραφία - 16) Φεβρουάριος ’82: η μεγάλη απόφαση.

Τύποις ήμουν τριτοετής φοιτητής της ιατρικής, όμως στις εξετάσεις του εξαμήνου τον Ιανουάριο - Φεβρουάριο του 1982 από τα πολλά μαθήματα που χρωστούσα, τα καθαυτό ιατρικά, το πιθανότερο θα έχανα χρονιά. Ειδικά τα μαθήματα της ανατομίας. Πρέπει να ήμαστε στη μυολογία, εγώ χρωστούσα και την οστεολογία. Μη φανταστεί κανείς ότι δυσφορούσα με πτώματα και τα συναφή, άλλωστε ποια εργαστήρια: στη νεοσύστατη τότε ιατρική Ιωαννίνων υπήρχε ένα μόνο πτώμα, οι φοιτητές το παρονόμαζαν η «θεία Ελένη» ή κάπως έτσι. Ένα περίεργο πράγμα, δεν μπορούσα να απομνημονεύσω τίποτε από τα σχετικά μαθήματα. Ξεκίναγα με τα οστά της κλείδας και της ωμοπλάτης φέρ’ ειπείν -αν τα θυμάμαι και σωστά-, βία έφτανα ως το βραχιόνιο, αυτό δεν το ’μαθα ποτέ, κατέληγα στην τουαλέτα με νευρικούς εμετούς. Μέχρι που είχανε σπάσει αγγεία στον λαιμό μου απ’ τις πολλές συσπάσεις.

Η ομορφιά των ανθρώπων.

 Κάτοικοι του Παρισιού θρηνούν την καταστροφή της Notre Dame (15.4.2019).

Χρίστος Παπαγεωργίου* / Αντώνης Νικολής: «Το γυμναστήριο».

(Ο κος Παπαγεωργίου για το Γυμναστήριο, με την αισθαντικότητα, την αμεσότητα, την εμβρίθεια που διακρίνουν τον λόγο του.)

Διάστιχο, 12 Απριλίου 2019.

Συνεχίζοντας την έντονη θεατρικοποίηση των πεζών του, ο Αντώνης Νικολής αυτή τη φορά βάζει στο κάδρο δυο ώριμες, ηλικιωμένες γυναίκες, ετεροθαλείς και σίγουρα ψυχολογικά διαταραγμένες. Πράγματι, η Ρούλα και η Ράνια. Δυο φιγούρες εξαιρετικά ενδιαφέρουσες, βιώνουν αληθινά και φανταστικά επεισόδια, ζουν άλλοτε στα παιδικά τους χρόνια και άλλοτε σε ένα μέλλον μάλλον απίθανο να επέλθει, μπλέκουν την ιστορία της μητέρας τους με τη δική τους παρέα μέσα στον χρόνο, τέλος παίρνουν μέρος σε γεγονότα στα οποία δεν έχουν την παραμικρή συμμετοχή. Ο συγγραφέας γράφει με εκπληκτική ευφυΐα στέλνοντας τις ηρωίδες του πίσω στον καιρό της εφηβείας, όπου η σεξουαλικά αχόρταγη μητέρα τους συνευρίσκεται με πολλούς άνδρες –όπως λέει, άσχημους και όμορφους, πλούσιους και φτωχούς, κ.λπ.– δημιουργώντας ανεξίτηλα τραύματα στα δύο κορίτσια.

Ο αυθεντικότερος τόπος να συναντηθούμε.

Ακόμα μια ξεχωριστή βραδιά μετά από κείνην στη Λέσχη Ανάγνωσης τον περασμένο Ιανουάριο. Χτες, Τετάρτη 27 Μαρτίου 2019, στο ιδιαίτερα φιλόξενο βιβλιοπωλείο Επί Λέξει, Λυκαβηττού και Ακαδημίας 32, στην εκδήλωση που οργάνωσε με πολλή φροντίδα η Αναστασία Λαμπρία / οι Εκδόσεις Ποταμός. Είχαμε συναποφασίσει με τους δημοσιογράφους (αλλά και απόφοιτους φιλοσοφικών σχολών) Μαίρη Αδαμοπούλου και Κώστα Μοστράτο να πούμε τη βραδιά Εκδήλωση, όχι Παρουσίαση, να είναι περισσότερο ένα είδος ξενάγησης, όπως συνήθως λέγεται, στο εργαστήρι / στο ύφος να το πω… φιλολογικότερα της γραφής μου. Η Αναστασία έδωσε τον καταλληλότερο τίτλο «Ο Α. Ν. και τα κλειδιά για Το γυμναστήριο».

Ο Αντώνης Νικολής και τα κλειδιά για Το γυμναστήριο.

["Θερινός και ανθυπομειδιών ο Αντώνης Νικολής", σημείωσε ως λεζάντα στη φωτογραφία πορτρέτου η Αναστασία Λαμπρία ανανεώνοντας την πρόσκληση για την εκδήλωση.]

Μια σπάνια... ξενάγηση.

Σήμερα το μεσημέρι όχι λίγοι φιλότεχνοι μοιραστήκαμε την τύχη να μας ξεναγεί η ίδια η Πελαγία Κυριαζή στα ευάριθμα έργα της που συμπεριλαμβάνονται στην έκθεση του Μουσείου Φρυσίρα "Ατελιέ στον χρόνο: δέκα γυναίκες εικαστικοί".

Ελληνική λογοτεχνία στο «Ελευθέριος Βενιζέλος».

Βιβλία λογοτεχνίας δεμένα με κορδόνια σε ορισμένες από τις θέσεις αναμονής στις πύλες αναχωρήσεων του «Ελευθέριος Βενιζέλος». Πολύ καλή ιδέα, ιδίως όσο -απ' το λίγο που πρόλαβα να δω- φαίνεται να έχουν επιλεγεί με ποιοτικά κριτήρια. Γκουγκλάροντας, επιπλέον, βρίσκω ότι «ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών, στο πλαίσιο της συνεργασίας του με την Αθήνα 2018 Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου του Δήμου Αθηναίων, φιλοξενεί στους χώρους του βιβλία της ελληνικής λογοτεχνίας». Συνολικά 187 τίτλους. Εντούτοις κάτι μού λέει... ας μην ψάξω και τον πλήρη κατάλογο, ας αρκεστώ στα δυο αυτά σπουδαία που τύχῃ ἀγαθῇ έπεσα πάνω τους...

Ο Ακριθάκης, ο Καζαντζάκης, και το οιονεί τάμα.

 

Για λίγες μέρες στην Κρήτη. Δεν γινόταν να μην επισκεφτώ στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης του Ηρακλείου τη μικρή όμως ενδεικτική και πολύ ενδιαφέρουσα έκθεση έργων του Αλέξη Ακριθάκη (1939-1994). 

Να τες οι πρώτες φρέζιες…

Αλλά και τα ζουμπούλια, οι υάκινθοι (οι μυθολογικοί απόγονοι εκείνου του Υάκινθου που τον ερωτεύθηκαν μ' αντιζηλία ο Απόλλωνας κι ο Ζέφυρος),

Μία... μίνι φωτογραφική αυτοβιογραφία - 15) Η φοιτητική παρέα.

Μεσολάβησε το καλοκαίρι, από Κω βρέθηκα στη Ρόδο ίσως μόνο για ταξίδι αναψυχής. Δεν θυμάμαι πότε ούτε για πόσες μέρες ακριβώς. Όμως η μνήμη μου είναι γεμάτη απ’ τις πιο δυνατές δικές μου παραστάσεις της χαράς της ζωής. Δεν χωράνε εδώ, ήτανε η φρέσκια και σφοδρή των ούτε είκοσι χρόνων προσδοκία μου να συναντηθώ με τους άλλους, είναι σαν όποτε ο χρόνος βιώνεται διεσταλμένος, και είναι νομίζω η ίδια η ποίηση της ζωής. Απ’ αυτήν γραπώνονται οι λέξεις, ξεκολλάνε απ’ τις σελίδες, βυθίζονται στο ασυνείδητο, γυρνάνε στο τέλος λογοτεχνία. Έφευγα απ’ τη Ρόδο -έχω τις εικόνες από εκείνο το πλοίο- παραδόξως με πολλή ορμή να επιστρέψω στα περίκλειστα απ’ τα βουνά χειμερινά Γιάννενα. Να ζήσω τη δεύτερη ακαδημαϊκή μου χρονιά, 1980-1981.

Εκδήλωση: "Ο Αντώνης Νικολής και τα κλειδιά για Το γυμναστήριο".

Διοργανωτής: Εκδόσεις Ποταμός
βιβλιοπωλείο Επί Λέξει
Ακαδημίας 32 & Λυκαβηττού
την Τετάρτη 27 Μαρτίου 2019 στις 7 μ.μ. - 10 μ.μ.
 








Ο Αντώνης Νικολής συζητάει με τους δημοσιογράφους Μαίρη Αδαμοπούλου και Κώστα Μοστράτο για την ανέλιξη του ύφους στο έργο του - τον μύθο, την επινόηση του αφηγητή, την οικονομία στην αφήγηση.

Ένα σημείωμα της Κατερίνας Σχινά για το Γυμναστήριο.

Ένα σημείωμα της Κατερίνας Σχινά για το Γυμναστήριο, αξιόλογο, προ διμήνου, που κακώς αμέλησα να καταχωρίσω εδώ.

«Αντώνης Νικολής, Το γυμναστήριο,
Ποταμός, σελ. 104
 

Δυο ώριμες, ακαθόριστης ηλικίας ετεροθαλείς αδελφές μετρούν τον άδειο χρόνο τους, τις ψυχοβόρες επιθυμίες τους, τις επίμονες ενοχές τους σ’ ένα μικροαστικό διαμέρισμα, από την μπαλκονόπορτα του οποίου η μια παρακολουθεί τους νεαρούς αθλητές στο απέναντι γυμναστήριο. Οι δυο γυναίκες μιλούν ακατάπαυστα, δίνοντας σχήμα στους φόβους και τους πόθους τους, ανήμπορες να συνδιαλλαγούν πραγματικά με όσα τις στοιχειώνουν, θέλοντας και μαζί τρέμοντας να αρθρώσουν το ανείπωτο, θέλοντας και μαζί τρέμοντας μήπως και το δουν να αναδύεται, τρομερό, μέσα από τις αφηγήσεις τους. Ανεσταλμένη σεξουαλικότητα, στρεβλωμένος ερωτισμός, άνυδρος βίος, ενδεχομένως κάποιο έγκλημα (μα είναι, όντως, πραγματικό;), ένα παρελθόν που εισβάλλει στο παρόν και το παραμορφώνει, τραύματα ανεπούλωτα, σε μια αφήγηση έξοχα δουλεμένη. Κ.Σ.»

[the books’ journal, 93, Δεκέμβριος 2018, Βιβλία για τα Χριστούγεννα, Επιλογή με εκδόσεις που αξίζει να διαβάσετε, σελ. 83]

Η ανάσα. Η ειρωνεία.

Βόλφγκανγκ Σόιμπλε για Βαρουφάκη: «Για περίπου μιάμιση ώρα μάς έλεγε ότι ήμασταν ηλίθιοι - και είμαι σίγουρος ότι είχε δίκιο. Γιατί να εντυπωσιαστεί από τους ανθρώπους που ήθελαν να τον βοηθήσουν».

(Ηχητικά ντοκουμέντα BBC: Το σκληρό πόκερ για το Grexit στους διαδρόμους των Βρυξελλών. Athens Voice, Λένα Χουρμούζη, 7/2/2019)

Δυσκολεύομαι να φανταστώ πυκνότερη και δραστικότερη διατύπωση ειρωνείας. Από χείλη Νεοέλληνα πολιτικού ή άλλου δημόσιου προσώπου μάλλον αποκλείω κάτι ανάλογο. Ίσως καν από λογοτέχνη. Χρειάζεται να σπρώξει κανείς το κεφάλι μέσ' από σωρούς, στιβάδες πολλές (από ηθικολογίες, αισθηματολογίες, ιδεολογίες), προκειμένου να ξεμυτίσει στον καθαρό αέρα, να ανασάνει. Να δει με αμεροληψία τον εαυτό του ανάμεσα στους άλλους, στον κόσμο. Τη θέση του ή την απόστασή του απ' τον κόσμο.