Ένα νησί, ένα θωρηκτό, μία πόλη.

Εντόπισα σε σελίδα του fb σχετική με τα Δωδεκάνησα (Γεωργαλλίδης Σταύρος, Η Ρόδος του χτες), σε εκτενές κείμενο για το τέλος της τουρκοκρατίας, την κατάκτηση των νησιών μας απ' τους Ιταλούς το 1912, ειδικά τη φράση "Την ίδια ημέρα το θωρηκτό «R.N. Napoli» καταλαμβάνει τη νήσο Kω". Γκούγκλαρα και για την εικόνα του θωρηκτού -ο στιγμιαίος οίστρος δεν με κέντριζε για τις παραπάνω μόνο πληροφορίες: ώστε το νησάκι μου το αποδέσμευσε από την καθυστερημένη οθωμανική ανατολή ένα θωρηκτό με το όνομα της αγαπημένης πόλης; Το ήξεραν άραγε αυτό τα κύτταρά μου; Τον περασμένο Απρίλη των αυστηρών μέτρων λόγω της πανδημίας (lockdown) θα ήμουν εκεί, είχα ήδη αγορασμένα τα αεροπορικά, όμως καθώς πτήσεις και μετακινήσεις απαγορεύτηκαν, το δεκαήμερο στη Νάπολη αναβλήθηκε επ' αόριστον, έδωσα ωστόσο στον εαυτό μου την υπόσχεση το πρώτο εκτός Ελλάδος ταξίδι να είναι εξάπαντος προς την αρχοντική μεγαλούπολη, για όσα ζήσαμε, για ό,τι ακυρώθηκε, για να δέσουν ξανά έστω μόνο συμβολικά οι συνειρμοί, τώρα πια και για κείνο το θωρηκτό, το Napoli. Μαζεύτηκαν πολλά: η συμμαθήτρια της μαμάς μου, ο Βιττόριο ντε Σίκα, η οιονεί πρωτεύουσα του νότου άρα και της Σικελίας, οι πόλεις μας που τις φτιάξαν Σικελοί, αλλά κι οι ναπολιτάνικες μουσικές, ο Sergio Bruni ο ευγενής, και άλλα τόσα πολλά, η αυθεντικότερη και κοντινότερη για πολλούς λόγους σε μας δυτική πόλη.  

 

[I' Te Vurria Vasà Sergio Bruni (live)]

Ο Αντώνης Νικολής (παρά τα εξήντα του) εντυπωσιάζει.

Αντί ευχαριστήριας απάντησης προς φίλους και γνωστούς που του ευχήθηκαν για τα εξηκοστά γενέθλιά του, ο Α.Ν. πόσταρε χτεσινές φωτογραφίες του απ' την παραλία του Ναυτικού Ομίλου Κω. 

Αντώνης Νικολής: συνέντευξη στον Γρηγόρη Δανιήλ / Διάστιχο.

Διάστιχο, Δημοσιεύτηκε 05 Αυγούστου 2020.

Γεννημένος το 1960, ο συγγραφέας, μυθιστοριογράφος Αντώνης Νικολής, με σπουδές στην κλασική φιλολογία, για την οποία εγκατέλειψε την ιατρική έπειτα από δύο χρόνια σπουδών, όπως μας εξομολογείται στη συνέντευξη που μας παραχώρησε με αφορμή την αναθεωρημένη έκδοση του Σκοτεινού Νησιού από τις Εκδόσεις Ποταμός, έχει παρουσιάσει τα τελευταία χρόνια ένα σημαντικό έργο που όχημά του δεν είναι η λογική, οι ιδέες ή και η αισθητική του κατάρτιση, αλλά κάτι πιο σύνθετο. Πρόκειται, λοιπόν, για ένα έργο συνεπές, ακόμα κι εκεί που θυμίζει παρωδία, χειραφετημένο, χωρίς μάλιστα κανένα μέλος του να στέκει παράταιρα.

Η αναθεωρημένη έκδοση του Σκοτεινού Νησιού, με το επίμετρο που τη συνοδεύει, εμπεριέχει και μια εκ νέου γνωριμία με το αναγνωστικό κοινό;

Είχε συγγραφικό ενθουσιασμό και ορμή χαράς –να πω- το πρώτο γράψιμο του Σκοτεινού Νησιού: μόλις είχα ανακαλύψει ότι επιτέλους μπορούσα να επιδοθώ στην πεζογραφία, στο είδος της λογοτεχνίας που περισσότερο αγαπώ σαν αναγνώστης. Παράτησα το θέατρο, τα παράτησα όλα, και έκτοτε της είμαι απόλυτα αφοσιωμένος. Βέβαια, παρά το ώριμο της ηλικίας και την ήδη αρκετή δουλειά σε γλώσσα και τέχνη, ήμουν άπειρος στον πεζό λόγο, απόδειξη πως τέλειωσα τη νουβέλα μέσα σε λίγες εβδομάδες μόνο, βιάστηκα, κράταγα στα χέρια μου το βιβλίο ύστερα από μερικούς μήνες. Κοντά δέκα χρόνια αργότερα κι αφού ολοκλήρωσα την τριλογία που ακολούθησε (Ο Δανιήλ πάει στη θάλασσα, Διονυσία, Ο θάνατος του μισθοφόρου), με διάθεση απολογισμού, κάπως να σουμάρω τα κύρια της διαδρομής, τα ξανάπιασα απ’ την αρχή το ένα μετά το άλλο. Με τα κεκτημένα, την πείρα δεκαετίας πια, τους έδωσα νομίζω πιο ακέραιη τη μορφή τους, με περισσότερες διορθώσεις στο Νησί, λιγότερες στον Δανιήλ, στη Διονυσία, στον Μισθοφόρο. Χάρη σ’ αυτή την αναδρομή, ξαναδούλεψα κι ένα παλιό σκαρίφημα, ξεχασμένο στο αρχείο μου, Το γυμναστήριο, το πέμπτο και νομίζω εντελέστερο από λογοτεχνική άποψη έργο μου. Δεν ξέρω αν προσβλέπω σε κάποιο κοινό, πολλώ μάλλον σε κάποια νέα επικοινωνία μαζί του. Στη λογοτεχνία βίωσα ότι το έργο είναι οιονεί βιολογικό ον. Το παιδί σου μπορεί να πάρει από σένα το ένα ή το άλλο χαρακτηριστικό, κάτι που όμως ούτε το αποφασίζεις εσύ, ούτε κατανοείς λογικά τη δημιουργία του. Το αληθινό έργο τέχνης περιέχει τον δημιουργό του, αλλά δεν κατασκευάζεται απ’ αυτόν. Δεν είναι λογική ή συνειδητή κατασκευή, όπως τα άλλης υφής κείμενα, τα δοκίμια, φέρ’ ειπείν, ή τα επιστημονικά συγγράμματα, ή τα δημοσιογραφικά άρθρα. Ο φιλότεχνος με αυθεντικό κριτήριο, ο φιλαναγνώστης εν προκειμένω, διακρίνει εύκολα το λογοτεχνικό από το έργο που μιμείται το λογοτεχνικό. Μιλώντας για το κοινό, μιλάμε για πολύ σύνθετα κοινωνικά ή ιστορικά φαινόμενα, υπάρχουν εποχές και τόποι όπου στα ευπώλητα συγκαταλέγονται η Αντιγόνη ή ο Οιδίποδας του Σοφοκλή, και μεταβατικές όπως η δική μας, και εδώ, στην περιφέρεια πια του (σύγχρονου) κόσμου, όπου το απαιτητικό ή αισθαντικό κοινό, ναι μεν υπάρχει, αν και δεν ξέρω την πραγματική δυναμική του, όμως και δεν δίνει τον κυρίαρχο τόνο και, φευ, φαίνεται να τυρβάζει περί άλλα. Περί τον ξένο κινηματογράφο ή τη μεταφρασμένη λογοτεχνία παλιότερα, πιο πρόσφατα κυρίως περί τις εισαγόμενες τηλεοπτικές σειρές – όλ’ αυτά συνήθως αδιαμφισβήτητης υψηλής καλλιτεχνικής αξίας. Δυστυχώς στην εγχώρια λογοτεχνία, για μύριους όσους λόγους, απέμεινε ως κοινό το άμεσα ενδιαφερόμενο σινάφι, τα ποικίλα παρεάκια, που διαβάζουν όσο διαβάζουν κυρίως με διάθεση ανταγωνιστική, που κάνουν τα πάντα για να διώχνουν, ν’ αραιώνει μέρα τη μέρα το κοινό των αληθινών φιλαναγνωστών, κι ένα πολυπληθέστερο άλλο, συμπαθές ίσως, κυρίες στην πλειονότητά τους, που κουρασμένες από τα συμβατικά (mainstream) σίριαλ, πυκνώνουν τις τάξεις των αναγνωστών της ροζ λεγόμενης λογοτεχνίας, ένα τμήμα τους και τις παρυφές της θεωρούμενης ποιοτικής. Προσωρινά, μ’ άλλα λόγια, η τηλεόραση κατισχύει του βιβλίου, του κλέβει (η καλή τηλεόραση) το καλό κοινό, και του στέλνει (η κακή τηλεόραση) το κακό κοινό. Το πράγμα θ’ αλλάξει μακροπρόθεσμα, και γιατί η λογοτεχνική αφήγηση είναι πάντοτε η πιο συναρπαστική, και γιατί ένα έστω ευάριθμο όμως επαρκές και απαιτητικό κοινό φιλαναγνωστών, σαν την καλή μαγιά, παραμένει εκεί στην άκρη.

Στο τέλος θα νικήσει και πάλι αυτός.

Μετά τον 17ο-18ο μ.Χ. αιώνα τα πάντα στον πλανήτη Γη, καλά-κακά, είναι Διαφωτισμός. Από τα μη επανδρωμένα σκάφη που αποστέλλονται στον Άρη μέχρι τις πλαστικές σακούλες στους βυθούς των ωκεανών. Δεν κέρδισαν τα υπερ-στρατοκρατικά καθεστώτα των εθνικοσοσιαλιστών ή των κομμουνιστών τις "μαλθακές" φιλελεύθερες δημοκρατίες∙ το αντίθετο. Και η σχετικά πλησιέστερη στον Διαφωτισμό νεοελληνική κοινωνία ευημέρησε και ευημερεί περισσότερο απ' όλες τις γειτονικές της βαλκανικές. Όμως και λιγότερο από πολλές ευρωπαϊκές, στον βαθμό που υπολείπεται κυρίως ως προς τον φιλελεύθερο χαρακτήρα των θεσμών (προνεωτερικά κατάλοιπα, π.χ. συνταγματικά κατοχυρωμένη επικρατούσα θρησκεία, άτυπη μερική σύγχυση των εξουσιών, δημοσιονομική κακοδαιμονία λόγω πελατειακών σχέσεων κ.τ.ό.), σε τελική ανάλυση τόσο όσο υστερεί από το να είναι ευνομούμενη φιλελεύθερη δημοκρατία.
Ο Κεμάλ Ατατούρκ με μια πράξη συμβολική, τη μετατροπή της Αγια-Σοφιάς από τζαμί σε μουσείο, εγκαινίαζε τη νεωτερική Τουρκία, μία χώρα που ευελπιστούσε ότι σταδιακά μπορούσε να οδηγηθεί στον φιλελεύθερο δυτικό κόσμο.

Θε μου, ποτέ ξανά.

Δεν έζησα γύρω μου πιο συναρπαστικό και βαθύ πράγμα από την άνθηση της τουριστικής Ελλάδος. Δηλώνω πάντα με πολλή περηφάνια "παιδί του τουρισμού". Σκέφτομαι πόσα λίγα άλλαξαν την ανθρώπινη περιπέτεια όσο η γνώση πως ο πλούτος δεν είναι το χρυσάφι στα κρατικά θησαυροφυλάκια, πως ο πλούτος αβγαταίνει με την οικονομική δραστηριότητα των ανθρώπων. Κι ο πλούτος -στους τουριστικούς τόπους το ζήσαμε να πω με τρόπο φαντασμαγορικό- αυξάνει τον ζωτικό χώρο, μ' άλλα λόγια μειώνει την επιθετικότητα, την κακία. 
Δεν υποφέρω φέτος τις χορταριασμένες εισόδους των κλειστών ξενοδοχείων, τις σχεδόν έρημες παραλίες, τους σιωπηλούς νυχτερινούς δρόμους, τα φωτισμένα όμως άδεια μαγαζιά.
Βλέπω τους σποραδικούς τουρίστες και συγκινούμαι.
Θε μου, τέτοιο κακό καλοκαίρι ποτέ ξανά...

Το Σκοτεινό Νησί –δέκα χρόνια μετά. Ή μήπως έντεκα, ή και περισσότερα, είκοσι;

Τέτοιο καιρό πέρσι έγραφα το σημείωμα που θα συνόδευε ως επίμετρο την αναθεωρημένη επανέκδοση του Σκοτεινού Νησιού. Ακόμα ένας μικρός κύκλος, μια ακόμη ατυχής εκδοτική συνεργασία, φοβάμαι ατυχέστερη κι απ' την προηγούμενη. Πικρή επαναβεβαίωση του πόσο δυσχερές να είσαι λογοτέχνης σε γλωσσική κοινότητα και γλώσσα στο περιθώριο της ιστορίας.

Το Σκοτεινό Νησί –δέκα χρόνια μετά.

Ή μήπως έντεκα, ή και περισσότερα, είκοσι;

Ήταν η μεγάλη ανομβρία των ετών 1999-2001, ο κήπος μου νεαρός ακόμα, δίψαγα μαζί του, από το πολύ άγχος, παρόλο που η Κως παραμένει μέχρι και σήμερα επαρκής από την άποψη των υδάτινων πόρων (οι γεωτρήσεις, νόμιμες - παράνομες, συνηθισμένο πράγμα), έφτιαξα στέρνα 70 κυβικών που υπερκαλύπτει τις ετήσιες ανάγκες για τα ποτίσματά μου –τουλάχιστον δεν θα επιβάρυνα για τα λουλουδάκια μου τον υδροφόρο ορίζοντα... Όμως, λίγο τα άρθρα της εποχής για την κλιματική αλλαγή, λίγο ο χαρακτήρας μου, θα οδηγούμουν σ’ έναν δυστοπικό κόσμο, το έργο ακολούθησε, σε φόρμα θεατρική καθώς καταγινόμουν τότε με το θέατρο, Το Σκοτεινό Νησί –παρακαλώ και οι δυο λέξεις με κεφαλαίο, είναι τοπωνύμιο, πβλ. Μέλανας Δρυμός, δεν θα καταδεχόμουν άλλωστε τόσο εύκολο επίθετο και δη σε τίτλο. Αλλά για τον προσδιορισμό Σκοτεινό στο Νησί θα επανέλθω.

Δεν είναι η λογική, οι ιδέες, ή και η αισθητική κατάρτιση το όχημά μου προς ένα έργο. Πρόκειται για εμπλοκή πολύ βαθύτερη, σύνθετη και κυρίως ασύνειδη. Ένα έργο μου ολοκληρώνεται, όταν με τη δική του οικονομία –συνεπή ακόμα κι εκεί που θυμίζει παιχνίδι παρωδίας- αυτονομηθεί, χειραφετηθεί από εμένα τον ίδιο, και πια αυτοτελές και ολόκληρο δεν μπορώ να ξεχωρίσω αποκομμένο κανένα του μέλος.

Για τα αρρωστάκια των like, του fb και των υπόλοιπων μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

(Αν είναι όντως αυτή η δράστις, της είχε κάνει, λέει, like μία μέρα πριν της πετάξει στη μούρη το βιτριόλι...

Μα, μεγάλοι άνθρωποι, να μπερδεύουμε το big brother, να νομίζουμε μας δώσανε εφημερίδα για ν' αρθρογραφούμε, κανάλι για να κάνουμε εκπομπές...)

Διπλή (αρνητική) διάκριση.

Είναι πολλά χρόνια, τα περισσότερα αφότου αντιλαμβάνομαι τα πράγματα, που καταλαβαίνω πως άλλο τι από μικρόνοιες σχεδόν δεν απαντάται στα δημόσια (όσο και στα ιδιωτικά) του βίου μας.

Δεν εκπλήσσομαι θέλω να πω.

Συνομήλικο με Το γυμναστήριό μου που η επιτροπή των κρατικών βραβείων δεν συμπεριέλαβε καν στις βραχείες λίστες της, ήτανε και τρόπος του λέγειν γραμματολογικό σύγγραμμα, που όχι μόνο φιγουράρισε στα προς βράβευση, έλαβε ασφαλώς και το οικείο του βραβείο, στο οποίο σύγγραμμα μεταξύ των λογοτεχνικών έργων της περιόδου 1974-2017 δεν συγκαταλέγεται ούτε ένα δικό μου, το όνομά μου σκέτο έστω, (σε παρένθεση, κάπου, για τα προσχήματα, βρε αδελφέ) στα 400 τόσα ονόματα λογοτεχνών της περιόδου που μνημονεύει.

Κάποιος να τους συγχαρεί εκεί στο ΥΠΠΟ και στις επιτροπές τους.  

Οι συναντήσεις οι καλές.

(Λάσπη, από τον κύκλο: Κυκλοτερό, μουσική Χαρίλαος Τρουβάς, ποίηση Νικόλαος Κάλας, τραγούδι Αλέξανδρος Μαράκης)

Μέρες τώρα διαβάζω το εξαιρετικό site Ασσόδυο, έψαξα τη συντακτική ομάδα, από κει ανακάλυψα τον Χαρίλαο Τρουβά, εκ των συντακτών και ιδρυτικών μελών, αλλά και μουσικό, έψαξα τη δουλειά του στο YouTube, τη θαύμασα, επικοινώνησα διαδικτυακά μαζί του. Από τη Λένα Πλάτωνος της δεκαετίας του '80 είχα ν' ακούσω τόσο εντελή ελληνικά τραγούδια, του λέω. Μετά το lockdown της πανδημίας, να ένας ακόμα λόγος για ν' ανεβώ στην Αθήνα: να συναντηθώ με τον Χαρίλαο Τρουβά.

(Στρογγυλή Συμφωνία, από τον ίδιο κύκλο: Κυκλοτερό / Χαρίλαος Τρουβάς, Νικόλαος Κάλας, Αλέξανδρος Μαράκης.)

Το είδος της ψυχοπάθειας.

Δεν βγήκαμε καλά καλά απ' την πανδημία, το ΥΠΠΟ, αφού τέλος πάντων βρήκε τρόπους να μοιράσει λεφτουδάκια σε ηθοποιούς, τραγουδιστές και λοιπούς εργάτες της τέχνης, ανακοίνωσε και τις βραχείες λίστες των λογοτεχνικών βραβείων για τις εκδόσεις του 2018.
Να θυμίσω εδώ, το 2018 είναι το έτος έκδοσης και για "Το γυμναστήριό" μου.
Μου διηγούνταν τις προάλλες εκλεκτή φίλη για έναν γνωστό της και την υστερία του να λάβει συναφές βραβείο, η φίλη μού μίλαγε με το ύφος ανθρώπου που παρατηρεί σκοτεινά πλην ευτράπελα πράγματα: "Έκανε ό,τι μπορείς να φανταστείς παρασκηνιακά για να του το δώσουν. Ο ίδιος μού περιέγραφε τις ίντριγκες, τα αλισβερίσια, τα τηλέφωνα στα οποία πρωταγωνιστούσε. Ένα απ' αυτά τα τηλεφωνήματα, μάλιστα, με εκλιπάρησε να το κάνω εγώ η ίδια για χάρη του. Περάσανε οι μέρες, συναντιόμαστε τυχαία στον δρόμο και όλος συγκίνηση -πίστεψέ με, έκλαιγε!- μου ανακοινώνει πως το πήρε τελικά το βραβείο και πόσο, μα πόσο συγκινημένος ένιωθε που τον τιμούσε το σινάφι του. Το πιστεύεις; Απίστευτο δεν είναι; Θα πρέπει να πρόκειται για είδος ψυχοπάθειας -τι λες κι εσύ;" κατέληξε η εκλεκτή φίλη, που δεν περίμενε κι απάντηση, γελάσαμε και οι δυο.

Πάει και το δεύτερο κεφάλαιο.

Παρά την κακή περιρρέουσα ατμόσφαιρα λόγω της πανδημίας, ευτυχής στο γράψιμο όσο ποτέ, συνεχίζω το καινούργιο μου μυθιστόρημα, το ιστορικό. Νομίζω είναι όντως ό,τι πιο συναρπαστικό περιείχε ο κλήρος μου στη λογοτεχνία -ίσαμε τώρα τουλάχιστον. Πάει και το δεύτερο κεφάλαιο -εκτενέστερο απ' όσο το υπολόγιζα.
Έγινε ποτάμι πια και ρέει. Νομίζω απρόσκοπτα.
Συνέπεσε το τέλος του κεφαλαίου με την ανθοφορία, τη μεθυστική μυρωδιά από τις αγγελικούλες. Τι καλή ιδέα να τις φυτέψω κοντά στην αυλόπορτα. Στοιχείο μαγικής τελετουργικής εισόδου το άρωμά τους για φέτος · όποτε περνάω στις διορθώσεις απ' το δεύτερο κεφάλαιο, συνειρμικά θ' ανακαλώ τη μυρωδιά τους.

Γιάννης Τσαρούχης (1910–1989), τίτλος έργου (1961): αγγελικούλα.

Άνοιξη και πανδημία.

Εκατοντάφυλλα και αντισηπτικά, γάντια, μάσκες.

Ένα-δυο μυστικά.

Συμβαίνει στους κήπους, συμβαίνει νομίζω και στην τέχνη, στη λογοτεχνία.

Οι ντόπιες, οι εγκλιματισμένες ποικιλίες ή τα καταφρονεμένα άγρια της χλωρίδας, εξημερωμένα, κοσμούν πολύ καλύτερα τα παρτέρια μας. Αρκεί να τα ξαναδούμε με καινούργιο βλέμμα, να τα λαμπικάρουμε απ' τη συνήθεια και την κούραση, όπως -να πω- οι θεοί του Ομήρου καταχεύουσιν χάριν (περιχύνουν με χάρη) τους θνητούς για να τους κάνουν να δείχνουν νεότεροι ή και ωραιότεροι, πιο θελκτικοί κι εράσμιοι, πιο ερατεινοί τέλος πάντων, ή όπως οι λογοτέχνες, οι καλλιτέχνες εν γένει, μεταποιούμε την οικεία εμπειρία σε μύθους.

Μεγαλώνουν τα Στρατάκια, μα δεν γερνούν καθόλου.

Λακ(κ)ουβάκια / Γιώργος και Νίκος Στρατάκης, τ' αγαπημένα Στρατάκια.

Χαρώ τα, όμορφα που 'ν' τα σύμφωνα, η λαλιά, τα ελληνικά στα στόματά τους.

[Η πέμπτη ανάρτηση τραγουδιών τους εδώ (και 1, 2, 3, 4).]

Πέντε χρόνια και τέσσερις μήνες νωρίτερα.

"Μετά την πανδημία του κορωνοϊού τίποτε δεν θα είναι πια το ίδιο..." Λέγεται κατά κόρον.
Προτιμώ τη διαπίστωση: η πανδημία ήρθε σαν μια υπενθύμιση του τι σημαίνει αληθινή ζωή.
Κι επιπλέον, ότι ο (αρχαίος) τρόμος της πανδημίας, η ίδια η πανδημία, όση συμφορά κι αν αφήσει πίσω της, αφότου περάσει, θα απωθηθεί στη συλλογική λήθη. Είναι ζωτική και ενστικτώδης η ανάγκη να ξεχνούμε τον πόνο.   
Ίσαμε τότε -τι καλύτερο- πειθαρχούμε στις οδηγίες των ειδικών. 
Ο θάνατος ας περιμένει ακόμη λίγο.
Αργά ή γρήγορα θ' αντηχήσει η άγρια προτροπή -μέσ' απ' τους κήπους των νεκρών, τους θαλάμους των αρρώστων, μέσ' απ' τους έρημους δρόμους- Πίσω στη ζωή με πολλή, όσο γίνεται περισσότερη ορμή!

Τέσσερα εξαιρετικά βιβλία.

Wallace Stegner Το τραγούδι της σάλπιγγας (και άλλα διηγήματα) / Thomas Hardy Ο δήμαρχος του Κάστερμπριτζ (η ζωή και ο θάνατος ενός ανθρώπου με χαρακτήρα) / Joseph Roth Φράουλες / Stefan Zweig Μενόρα (το θαμμένο κηροπήγιο). 

Τέσσερα εξαιρετικά βιβλία, για διαφορετικούς λόγους το καθένα -ας πούμε για τέσσερις απ' τις μύριες επόψεις απ' όπου μπορεί να εποπτεύσει κανείς την (αληθινή, άρα την καλή) λογοτεχνία. Δυστυχώς η πολλή και εντατική εργασία μου του καιρού (μαζί και οι αναπόφευκτοι περισπασμοί λόγω της επιδημίας) δεν μου επιτρέπουν τέσσερις ξεχωριστές εκτεταμένες αναρτήσεις. Θα περιοριστώ στα αξιοσημείωτα ένα-δυο στοιχεία τους, πιο σωστά αυτά που η συγκυρία των προσωπικών μου αναζητήσεων υπογράμμισε, και σε ορισμένα ενδεικτικά αποσπάσματά τους.

Μία πόλη, παλιά, πολύ παλιά... / Το Σκοτεινό Νησί / απόσπασμα.

(...) «Μία πόλη, παλιά, πολύ παλιά… -να πούμε απόγευμα; Απομεσήμερο ή πιο αργά; Αργά το απομεσήμερο καλύτερα», προτείνω. «Έβρεξε πριν από λίγο. Μερικές στάλες μόνο. Άνθρωποι στους δρόμους. Ψωνίζουν». Ξάνοιγα την εικόνα παραστατικά και με την υπόλοιπη έκφρασή μου (τη μιμόγλωσσα και τον επιτονισμό), σαν σε οθόνη σινεμασκόπ. Πάντα μού άρεσε να αφηγούμαι, τα λόγια μου να γραπώνουν τους ακροατές μου, να μετεωριζόμαστε μαζί στις κοιλάδες και τις λαγκαδιές και τα λαγούμια του μυαλού μου.

Στις πηγές της συγκίνησής μας.

Μάνος Χατζιδάκις - Η Μελαγχολία της Ευτυχίας

Κατ' αρχάς να ζητήσω συγγνώμη για την προηγούμενη ανάρτησή μου: Το Σκοτεινό Νησί. Με είχε καταβάλει στιγμιαία ο πανικός: χώθηκα στο έργο μου όπως το στρείδι στο κέλυφός του.
Η πανδημία μάς δοκιμάζει με πολλούς τρόπους. Ο φόβος σπρώχνει τους περισσότερους αταβιστικά είτε στα εικονίσματα είτε στην ασφάλεια της κοινότητας. Η πανδημία αντίθετα αναγκάζει τις εκκλησιές να κλείσουν και τον πληθυσμό να μένει προσεκτικά σε απόσταση ο ένας από τον άλλον.
Η ζωή είναι συναρπαστική γιατί είμαστε κομμάτι της. Δύσκολη να την εννοήσουμε και ποτέ περισσότερο ασφαλής από το ταξίδι πάνω σε μια σχεδία. Κι είναι τότε ιδίως, στα δύσκολα, που αποδεικνύεται η ζωτική ανάγκη της τέχνης, της ποίησης.

Το Σκοτεινό Νησί.

(...) 

Σκεφτόμουν φωναχτά: «Είμαστε στο κατάστρωμα ενός σκυλοπνίχτη. Ένα σκουριασμένο σκαρί που όλο αγκομαχάει και τρίζει, από αυτά που μεταφέρουν τυχαίους επί το πλείστον. Ταξιδεύουμε. Κορμιά στοιβαγμένα όπως όπως, ανάμεσά τους κι εμείς. Η ναυτία. Η ζάλη και οι μυρωδιές, οι δυσωδίες και οι ευωδιές. Η θάλασσα τη νύχτα. Μελανή με τον άσπρο αφρό των κυμάτων. Πεθύμησα τη θάλασσα. Επιτέλους, από τη ναυτία δεν σκέφτομαι».

Ο Jim Jarmusch / Τζιμ Τζάρμους και η εμπειρία της ποίησης.

Δεν θυμάμαι πότε και ποιες ταινίες του είχα δει -πρέπει να είχα δει μια-δυο, όταν ακόμα δεν ξεχώριζα καλά καλά τα πράγματα απ' την ποίησή τους. Σαν ένα μικρό στιγμιότυπο αυτές τις μέρες ανακάλεσα επίσης την πρεμούρα του Μίλτου Σαχτούρη (και εδώ), όταν μου 'λεγε "Πρέπει να δω την καινούργια ταινία του Τζιμ Τζάρμους", μάλλον το Down by Law / Στην παγίδα του νόμου, το 1986. Είχε προηγηθεί το 1984 το Stranger than Paradise / Πέρα από τον παράδεισο. Δεν ξέρω πόσον Τζάρμους πρόλαβε να δει ο ποιητής ούτε αν έπεσε ποτέ στα χέρια του Jarmusch ποίημα του Σαχτούρη, πιο ταιριαστή συνάντηση δεν μπορώ να φανταστώ.